Adhyaya 69

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये देवयात्रोत्सवकथनं नाम अष्टषष्टितमो ऽध्यायः अर्चिकैर् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथोनसप्ततितमो ऽध्यायः स्नानविधानं अग्निर् उवाच ब्रह्मन् शृणु प्रवक्षामि स्नपनोत्सवविस्तरं प्रासादस्याग्रतः कुम्भान्मण्डपे मण्डले न्यसेत्

এইদৰে আদিমহাপুৰাণৰ আগ্নেয় অংশত “দেৱযাত্ৰোৎসৱকথন” নামৰ অষ্টষষ্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। (চিহ্নিত পাণ্ডুলিপিত “অৰ্চিকৈৰ্…” পాఠান্তৰ আছে।) এতিয়া ঊনসপ্ততিতম অধ্যায়—“স্নানবিধান” আৰম্ভ। অগ্নিয়ে ক’লে—হে ব্ৰহ্মন, শুনা; মই স্নপনোৎসৱৰ বিস্তৃত বিধি ক’ম। প্ৰাসাদৰ আগত মণ্ডপত মণ্ডলৰ ওপৰত কুম্ভ স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 2

कुर्याद् ध्यानार्चनं होमं हरेरादौ च कर्मसु सहस्रं वा शतं वापि होमयेत् पूर्णया सह

কর্মৰ আৰম্ভণিতে হৰিৰ ধ্যান, অৰ্চন আৰু হোম কৰিব লাগে। সহস্ৰ বা শত আহুতি দিব পাৰে; আৰু পূৰ্ণাহুতি (পূর্ণয়া) সহ সমাপ্ত কৰিব লাগে।

Verse 3

स्नानद्रव्याण्यथाहृत्य कलशांश्चापि विन्यसेत् अधिवास्य सूत्रकण्ठान् धारयेन्मण्डले घटान्

তাৰ পাছত স্নানদ্ৰব্য আনি কলশসমূহো সঠিকভাৱে বিন্যাস কৰিব লাগে। সেগুলিক অধিবাস/সংস্কাৰ কৰি মণ্ডলত ঘট স্থাপন কৰিব আৰু সিহঁতৰ কণ্ঠত সূত্ৰমালা পিন্ধাব লাগে।

Verse 4

चतुरस्रं पुरं कृत्वा रुद्रैस्तं प्रविभाज्येत् मध्येन तु चरुं स्थाप्य पार्श्वे पङ्क्तिं प्रमार्जयेत्

চতুৰস্ৰ পুর (পৰিসৰ) নিৰ্মাণ কৰি তাক ৰুদ্ৰসকলৰ অনুসাৰে বিভাগ কৰিব। তাৰ পাছত মধ্যভাগত চৰু স্থাপন কৰি দুয়ো পাৰ্শ্বৰ পংক্তি/ৰেখাসমূহ সাৱধানে পৰিশোধন কৰি চিহ্নিত কৰিব।

Verse 5

शालिचूर्णादिनापूर्य पूर्वादिनवकेषु च कुम्भमुद्रां ततो बध्वा घटं तत्रानयेद् बुधः

পূৰ্ব আদি নৱ স্থানত চাউলৰ গুঁড়ি আদি ভৰি, তাৰ পাছত কুম্ভ-মুদ্ৰা ধৰি, বুদ্ধিমান সাধকে তাত ঘট/কলশ আনিব।

Verse 6

पुण्डरीकाक्षमन्त्रेण दर्भांस्तांस्तु विसर्जयेत् अद्भिः पूर्णं सर्वरत्नयुतं मध्ये न्यसेद् घटं

পুণ্ডৰীকাক্ষ-মন্ত্ৰেৰে সেই দৰ্ভাসমূহ বিসৰ্জন কৰিব; আৰু মধ্যভাগত জলেৰে পূৰ্ণ আৰু সৰ্বৰত্নযুক্ত ঘট/কলশ স্থাপন কৰিব।

Verse 7

यवव्रीहितिलांश् चैव नीवरान् श्यामकान् क्रमात् कुलत्थमुद्गसिद्धार्थांस्तच्छुक्तानष्टदिक्षु च

যৱ, ব্ৰীহি (ধান) আৰু তিল; তাৰ পাছত ক্ৰমে নীবার আৰু শ্যামক; লগতে কুলত্থ, মুদ্গ, সিদ্ধাৰ্থ (বগা সৰিষা)—ভুচিসহ—অষ্টদিশত বিন্যাস কৰিব।

Verse 8

ऐन्द्रे तु नवके मध्ये घृतपूर्णं घटं न्यसेत् पलाशाश्वत्थन्यग्रोधविल्वोदुम्बरशीर्षां

ঐন্দ্ৰ কৰ্মত নৱকৰ মধ্যভাগত ঘৃতপূৰ্ণ ঘট/কলশ স্থাপন কৰিব; আৰু তাৰ ওপৰত পলাশ, অশ্বত্থ, ন্যগ্ৰোধ, বিল্ব আৰু উদুম্বৰ গছৰ শিৰোঅংকুৰ/ডালিৰ গুচ্ছ ৰাখিব।

Verse 9

जम्बूशमीकपित्थानां त्वक्कषायैर् घटाष्टकं आग्नेयनवके मध्ये मधुपूर्णं घटं न्यसेत्

জম্বু, শমী আৰু কপিত্থৰ বাকল-কষায়েৰে আঠটা ঘট প্ৰস্তুত কৰিব; ‘আগ্নেয়’ নবক-বিন্যাসৰ মাজত মধুপূৰ্ণ এটা ঘট স্থাপন কৰিব।

Verse 10

गोशृङ्गनश्वगङ्गागजेन्द्रदशनेषु च तीर्थक्षेत्रखलेष्वष्टौ मृत्तिकाः स्युर्घटाष्टके

ঘটাষ্টকৰ বাবে আঠ প্ৰকাৰ পবিত্ৰ মৃত্তিকা থাকিব: গোৰ শৃংৰ পৰা, ঘোঁৰাৰ পৰা, গঙ্গাৰ পৰা, গজেন্দ্ৰৰ দন্তৰ পৰা, আৰু তীৰ্থ, পুণ্যক্ষেত্ৰ আৰু খল (ধান মাড়নি ঠাই)ৰ পৰা—এইদৰে আঠ।

Verse 11

प्रविभावयेदिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः याम्ये तु नवके मध्ये तिलतैलघटं न्यसेत् नारङ्गमथ जम्बीरं खर्जूरं मृद्विकां क्रमात्

‘প্ৰবিভাৱয়েত্’—এনেদৰে খ, গ, ঘ-চিহ্নিত তিনিখন পাণ্ডুলিপিৰ পাঠ। যাম্য নবকৰ মাজত তিলতেলে পূৰ্ণ ঘট স্থাপন কৰিব; তাৰপিছত ক্ৰমে নাৰঙ্গ, জম্বীৰ (নেমু), খৰ্জুৰ আৰু মৃদ্বিকা (কিশমিশ) অৰ্পণ/স্থাপন কৰিব।

Verse 12

नारिकेलं न्यसेत् पूगं दाडिमं पनसं फलं नैरृते नवके मध्ये क्षीरपूर्णं घटं न्यसेत्

নাৰিকেল, পূগ (সুপাৰী), দাড়িম (ডালিম) আৰু পনস (কঁঠাল) ফল স্থাপন কৰিব; আৰু নৈঋত নবকৰ মাজত ক্ষীৰপূৰ্ণ ঘট স্থাপন কৰিব।

Verse 13

कुङ्कुमं नागपुष्पञ्च चम्पकं मालतीं क्रमात् मल्लिकामथ पुन्नागं करवीरं महोत्पलं

ক্ৰমে: কুঙ্কুম (কেশৰ), নাগপুষ্প, চম্পক, মালতী; তাৰপিছত মল্লিকা, পুন্নাগ, কৰবীৰ আৰু মহোৎপল (ডাঙৰ উৎপল/পদ্ম)।

Verse 14

पुष्पाणि चाप्ये नवके मध्ये वै नारिकेलकम् नादयेमथ सामुद्रं सारसं कौपमेव च

পুষ্পো অৰ্পণ কৰি, নবক-বিন্যাসৰ মধ্যভাগত নাৰিকল স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত সামুদ্ৰ শঙ্খ, সাৰস শঙ্খ আৰু কৌপ শঙ্খ ধ্বনিত কৰিব।

Verse 15

वर्षजं हिमतोयञ्च नैर्झरङ्गाङ्गमेव च उदकान्यथ वायव्ये नवके कदलीफलं

বৰষুণৰ জল, হিম গলি হোৱা জল, ঝৰ্ণাৰ জল আৰু গংগাজল—এইবোৰেই মুখ্য জল। তদ্ৰূপ বায়ব্য-সম্পৰ্কীয় নবকত কদলী (কলা) ফলৰ উল্লেখ আছে।

Verse 16

सहदेवीं कुमारीं च सिंहीं व्याघ्रीं तथामृतां विष्णुपर्णीं शतशिवां वचां दिव्यौषधीर्न्यसेत्

সহদেৱী, কুমাৰী (ঘৃতকুমাৰী), সিংহী, ব্যাঘ্ৰী, অমৃতা (গুড়ূচী), বিষ্ণুপৰ্ণী, শতশিৱা আৰু বচা—এই দিব্য ঔষধিসমূহ স্থাপন কৰিব।

Verse 17

पूर्वादौ सौम्यनवके मध्ये दधिघटं न्यसेत् पत्रमेलां त्वचं कुष्ठं बालकं चन्दनद्वयं

পূবৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সৌম্য নবক-বিন্যাসৰ মধ্যভাগত দধিৰ ঘট স্থাপন কৰিব; লগতে পত্র-এলা, দাৰুচিনিৰ বাকল, কুষ্ঠ, বালক আৰু দুবিধ চন্দন ৰাখিব।

Verse 18

लतां कस्तूरिकां चैव कृष्णागुरुमनुक्रमात् सिद्धद्रव्याणि पूर्वादौ शान्तितोयमथैकतः

ক্ৰম অনুসাৰে লতা, কস্তূৰী আৰু কৃষ্ণ-অগৰু গ্ৰহণ কৰিব। পূৰ্বাদি ক্ৰমে সিদ্ধ দ্ৰব্যসমূহ বিন্যাস কৰি, পাছত শান্তি-তোয়ৰ সৈতে একেলগে সংযোজিত কৰিব।

Verse 19

चन्द्रतारं क्रमाच्छुक्लं गिरिसारं त्रपु न्यसेत् घनसारं तथा शीर्षं पूर्वादौ रत्नमेव च

ক্ৰম অনুসাৰে শ্বেত ‘চন্দ্ৰ-তৰা’ চিহ্ন স্থাপন কৰিব; তাৰ পিছত গিৰিসাৰ (খনিজ দ্ৰব্য) আৰু ত্ৰপু (টিন) ৰাখিব। তদ্ৰূপ ঘনসাৰ (কৰ্পূৰ) ৰাখি শিৰত চিহ্ন/লেপন কৰিব, আৰু পূৰ্বাদি দিশসমূহত ৰত্নো স্থাপন কৰিব।

Verse 20

घृतेनाभ्यर्ज्य चोद्वर्त्य स्नपयेन्मूलमन्त्रतः गन्धाद्यैः पूजयेद्वह्नौ हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत्

ঘৃতৰে অভ্যঞ্জন কৰি আৰু পাছত মর্দন/উদ্বর্তন কৰি, মূল-মন্ত্ৰ জপেৰে স্নাপন কৰিব। তাৰ পিছত গন্ধাদি দ্ৰব্যেৰে অগ্নিৰ পূজা কৰি, আহুতি দি পূৰ্ণাহুতি সম্পাদন কৰিব।

Verse 21

बलिञ्च सर्वभूतेभ्यो भोजयेद्दत्तदक्षिणः देवैश् च मुनिभिर्भूपैर् देवं संस्थाप्य चेश्वराः

সৰ্বভূতলৈ বলি অৰ্পণ কৰি, নিৰ্ধাৰিত দক্ষিণা দি (আহ্বানিতসকলক) ভোজন কৰাব। তাৰ পিছত দেৱতা স্থাপন কৰি, যজমান/আচাৰ্যসকলে দেৱ, মুনি আৰু ৰজাসকলৰ সৈতে (তৃপ্ত কৰি) ক্ৰিয়া সমাপ্ত কৰিব।

Verse 22

घोषसारमिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः देवैश् च मुनिभिः सार्धमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दिव्यैश् च बलिभिर्धूपैर् देवमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः बभूवुः स्थापित्वेत्थं स्नपनोत्सवकं चरेत् अष्टोत्तरसहस्रेण घटानां सर्वभाग् भवेत्

‘ঘোষসাৰম্’—এই পাঠ খ, গ, ঘ-চিহ্নিত তিনিখন পুথিত আছে; ‘দেবৈশ্চ মুনিভিঃ সাৰ্ধম্’—এই পাঠ ঙ-চিহ্নিত পুথিত আছে; ‘দিব্যৈশ্চ বলিভিৰ্ধূপৈৰ দেবম্’—এই পাঠ ঘ-চিহ্নিত পুথিত আছে। এইদৰে স্থাপন কৰি স্নপনোৎসৱ পালন কৰিব; এক হাজাৰ আঠ কলশেৰে বিধি সৰ্বাঙ্গসম্পূৰ্ণ হয়।

Verse 23

यज्ञावभृथस्नानेन पूर्णसंस्नापनं कृतम् गौरीलक्ष्मीविवाहादि चोत्सवं स्नानपूर्वकम्

যজ্ঞৰ অবভৃথ-স্নানে পূৰ্ণ সংস্নাপন সম্পন্ন হয়। তদ্ৰূপ গৌৰী-লক্ষ্মী-বিবাহ আদি উৎসৱসমূহো স্নানক পূৰ্বকৰ্ম কৰি পালনীয়।