Adhyaya 50

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम ऊनपञ्चाशो ऽध्यायः अथ पञ्चाशोध्यायः देवीप्रतिमालक्षणकथनं भगवानुवाच चण्डी विंशतिबाहुः स्याद्बिभ्रती दक्षिणैः करः शूलासिशक्तिचक्राणि पाशं खेटायुधाभयं

এইদৰে আদিমহাপুৰাণ অগ্নিপুৰাণত ‘প্ৰতিমালক্ষণ’ নামৰ ঊনপঞ্চাশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া পঞ্চাশতম অধ্যায়—দেৱীপ্ৰতিমাৰ লক্ষণবৰ্ণনা—আৰম্ভ। ভগৱানে ক’লে: চণ্ডীক বিশ বাহুবিশিষ্ট দেখুৱাব; সোঁহাতে ত্ৰিশূল, খড়্গ, শক্তি, চক্ৰ, পাশ, খেট (ঢাল), আয়ুধ আৰু অভয়মুদ্ৰা ধাৰণ কৰিব।

Verse 2

डमरुं शक्तिकां वामैर् नागपाशञ्च खेटकं कुठाङ्कुशचापांश् च घण्टाध्वजगदांस् तथा

বাওঁ হাতত ডমৰু আৰু শক্তিকা; নাগপাশ আৰু খেটক (ঢাল); কুঠাৰ, অঙ্কুশ আৰু ধনু-বাণ; লগতে ঘণ্টা, ধ্বজ আৰু গদাও ধাৰণ কৰিব।

Verse 3

आदर्शमुद्गरान् हस्तैश् चण्डी वा दशबाहुका तदधो महिषश्छिन्नमूर्धा पतितमस्तकः

অথবা চণ্ডীক দশবাহু ৰূপে দেখুৱাওক; হাতত আদৰ্শ (দৰ্পণ) আৰু মুদ্গৰ (গদা) ধাৰণ কৰা থাকিব। তেওঁৰ তলত মহিষ (মহিষাসুৰ)ৰ ছিন্ন মূৰ আৰু পতিত মস্তক দেখা যাব।

Verse 4

चर्म चोत्तममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शस्त्रोद्यतकरः क्रुद्धस्तद्ग्रीवासम्भवः पुमान् शूलहस्तो वमद्रक्तो रक्तस्रङ्मूर्धजेक्षणः

‘চৰ্মেই উত্তম’—এনে চিহ্নিত পাণ্ডুলিপি-পাঠ আছে। (সেই) পুৰুষ ক্ৰুদ্ধ, শস্ত্ৰ উত্থিত হাতযুক্ত, গ্ৰীৱা-প্ৰদেশৰ পৰা উদ্ভূত; ত্ৰিশূলধাৰী, ৰক্ত বমনকাৰী, ৰক্তমালা-ভূষিত, জটাধাৰী আৰু উগ্ৰনেত্ৰ।

Verse 5

सिंहेनास्वाद्यमानस्तु पाशबद्धो गले भृशं याम्याङ्घ्य्राक्रान्तसिंहा च सव्याङ्घ्रिर्नीचगासुरे

সিংহে তাক চিঙি‑চিঙি চোবাই খায়, আৰু তাৰ গল পাশে অতি টানকৈ বান্ধা থাকে। যমলোকে পদতলে সিংহক দমাই ধৰি, পাপীক বাঁও পায়ে চেপি নীচ, মলিন অধঃস্থানে তানি নমোৱা হয়।

Verse 6

चण्डिकेयं त्रिनेत्रा च सशस्त्रा रिपुमर्दनी नवपद्मात्मके स्थाने पूज्या दुर्गा स्वमूर्तितः

চণ্ডিকাস্বৰূপিণী, ত্ৰিনেত্ৰা, শস্ত্ৰধাৰিণী আৰু শত্রুমৰ্দিনী দুৰ্গাক নবপদ্ম (নয় কমল) যন্ত্ৰৰূপ স্থানে, তেওঁৰ স্বমূৰ্তিলক্ষণ অনুসাৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 7

आदौ मध्ये तथेन्द्रादौ नवातत्त्वात्मभिः क्रमात् अष्टादशभुजैका तु दक्षे मुण्डं च खेटकं

আদিতে, মধ্যত আৰু ইন্দ্ৰ‑স্থান আদি দিশাস্থানত ক্ৰমে তেওঁক নবতত্ত্বাত্মিকা ৰূপে স্থাপন কৰিব লাগে। এটা ৰূপ অষ্টাদশভুজা; তেওঁৰ সোঁহাতে মুণ্ড আৰু খেটক (ঢাল) থাকে।

Verse 8

आदर्शतर्जनीचापं ध्वजं डमरुकं तथा पाशं वामे बिभ्रती च शक्तिमुद्गरशूलकं

তেওঁৰ বাঁও হাতে দৰ্পণ, তৰ্জনী‑মুদ্ৰা, ধনু, ধ্বজ, ডমৰু আৰু পাশ থাকে; লগতে শক্তি (ভাল), মুদ্গৰ (গদা) আৰু শূলো ধাৰণ কৰে।

Verse 9

वज्रखड्गाङ्कुशशरान् चक्रन्देवी शलाकया एतैर् एवायुधैर् युक्ता शेषाः षोडशबहुकाः

দেৱীয়ে বজ্ৰ, খড়্গ, অঙ্কুশ, শৰ, চক্ৰ আৰু শলাকা (সূঁচিসদৃশ দণ্ড) ধাৰণ কৰে। এই একে অস্ত্ৰে সজ্জিত অৱশিষ্ট ৰূপসমূহ ষোড়শভুজা।

Verse 10

डमरुं तर्जनीं त्यक्त्वा रुद्रचण्डादयो नव रुद्रचण्डा प्रचण्डा च चण्डोग्रा चण्डनायिका

ডমৰু আৰু তৰ্জনী (ভয়-প্ৰদৰ্শক তৰ্জনী আঙুলি) ত্যাগ কৰি, ৰুদ্ৰচণ্ডা আদি নৱ ৰূপৰ আহ্বান কৰিব লাগে—ৰুদ্ৰচণ্ডা, প্ৰচণ্ডা, চণ্ডোগ্ৰা, চণ্ডনায়িকা আদি।

Verse 11

चण्डा चण्दवती चैव चण्डरूपातिचण्डिका उग्रचण्डा च मध्यस्था रोचनाभारुणासिता

সেই চণ্ডা আৰু চণ্ডৱতীও; ভয়ংকৰ ৰূপিণী—অতিচণ্ডিকা; উগ্ৰচণ্ডা; মধ্যত অৱস্থিত ধাৰণ-কেন্দ্ৰ—মধ্যস্থা; আৰু দীপ্তিময়ী ৰোচনা, ভাৰবাহিনী ভাৰুণা, শ্যামবৰ্ণা অসিতা।

Verse 12

नीला शुक्ला धूम्रिका च पीता श्वेता च सिंहगाः महिषोथ पुमान् शस्त्री तत्कचग्रहमुष्टिकाः

নীলা, শুক্লা, ধূম্ৰিকা, পীতা আৰু ধৱলা—এইবোৰ ‘সিংহগামী’ প্ৰকাৰ; তদ্ৰূপ ‘মহিষগামী’ প্ৰকাৰ, ‘পুমান’ (পুৰুষ) প্ৰকাৰ, ‘শস্ত্ৰী’ (অস্ত্ৰধাৰী) প্ৰকাৰ, আৰু কেশ ধৰি মুষ্টি-প্ৰহাৰ কৰা লক্ষণযুক্ত প্ৰকাৰো আছে।

Verse 13

आलीढा नव दुर्गाः स्युः स्थाप्याः पुत्रादिवृद्धये तथा गौरी च चण्डिकाद्या कुण्ड्यक्षररदाग्निधृक्

আলীঢ় ভঙ্গীত নৱ দুৰ্গাৰ স্থাপন পুত্ৰাদি বৃদ্ধি আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে কৰিব লাগে; তদ্ৰূপ গৌৰী আৰু চণ্ডিকা-আদি গোষ্ঠীকো—কুণ্ড্য-ব্যৱস্থাত অক্ষৰ (মন্ত্ৰ), দন্ত/দংষ্ট্ৰা আৰু অগ্নিশক্তি ধাৰণকাৰী দেৱীসকল হিচাপে।

Verse 14

सैव रम्भा वने सिद्धाग्निहीना ललिता तथा स्कन्धमूर्धकरा वामे द्वितीये धृतदर्पणा

সেই দেৱীয়ে ৰম্ভা; বনত তেওঁ সিদ্ধা নামে প্ৰসিদ্ধ; তেওঁ অগ্নিহীনা আৰু ললিতাও। বাওঁফালৰ দ্বিতীয় হাতত তেওঁ স্কন্ধৰ মস্তকৰ চিহ্ন ধাৰণ কৰে আৰু দৰ্পণো ধৰে।

Verse 15

नवतत्वादिभिरिर्ति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः शालासु नव इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः याम्ये फलाञ्जलिहस्ता सौभाग्या तत्र चोर्ध्विका लक्ष्मीर्याम्यकराम्भोजा वामे श्रीफलसंयुता

দক্ষিণ (যাম্য) সোঁহাতত ফলৰ অঞ্জলি ধৰি থকা ‘সৌভাগ্যা’ক দেখুৱাব লাগে। তাত ওপৰত ‘লক্ষ্মী’ক অংকন কৰিব লাগে—তেওঁৰ সোঁ পদ্মহস্ত দক্ষিণাভিমুখ, আৰু বাঁওহাতত শ্ৰীফল (নাৰিকল); কিছুমান পাণ্ডুলিপিত পাঠভেদ চিহ্নিত আছে।

Verse 16

पुस्ताक्षमालिकाहस्ता वीणाहस्ता सरस्वती कुम्भाब्जहस्ता श्वेताभा मकरोपरि जाह्नवी

সৰস্বতীৰ হাতত পুথি আৰু অক্ষমালা থাকে, আৰু তেওঁ বীণা ধাৰণ কৰে। জাহ্নৱী (গংগা) কুম্ভ আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰে; তেওঁ শ্বেতবৰ্ণা আৰু মকৰাৰূঢ়া।

Verse 17

कूर्मगा यमुना कुम्भकरा श्यामा च पूज्यते सवीणस्तुम्बुरुः शुक्लः शूली मात्रग्रतो वृषे

কূৰ্মগা, যমুনা, কুম্ভকরা আৰু শ্যামা—ইহঁতক পূজা কৰিব লাগে। বীণাধাৰী তুম্বুরু, লগতে শুক্ল, শূলী (ত্ৰিশূলধাৰী) আৰু মাতৃগ্রত—হে বৃষধ্বজ (শিৱ), ইহঁতো পূজ্য।

Verse 18

गौरी चतुर्मुखी ब्राह्मी अक्षमालासुरान्विता कुण्डक्षपात्रिणी वामे हंसगा शाङ्करी सिता

তেওঁ গৌৰী—চতুৰ্মুখী ব্ৰাহ্মী—অক্ষমালা ধাৰণ কৰি দিৱ্য গণসমূহসহ। বাঁওহাতত জলকুণ্ড/কলস আৰু ভিক্ষাপাত্ৰ; তেওঁ হংসাৰূঢ়া, শাঙ্কৰী আৰু শ্বেতবৰ্ণা।

Verse 19

शरचापौ दक्षिणे ऽस्या वामे चक्रं धनुर्वृषे कौमारी शिखिगा रक्ता शक्तिहस्ता द्विबाहुका

তেওঁৰ সোঁফালে শৰ আৰু ধনু; বাঁওফালে চক্ৰ আৰু বৃষ (বেল) আছে। হে বৃষধ্বজ, এইগৰাকী কৌমাৰী—ময়ূৰাৰূঢ়া, ৰক্তবৰ্ণা, শক্তি (ভাল) ধাৰণকাৰিণী, আৰু দ্বিভুজা।

Verse 20

चक्रशङ्खधरा सव्ये वामे लक्ष्मीर्गदाब्जधृक् दण्डशङ्खासि गदया वाराहो महिषस्थिता

সোঁফালত তেওঁ চক্ৰ আৰু শঙ্খ ধাৰণ কৰে; বাঁওফালে লক্ষ্মী গদা আৰু পদ্ম ধৰে। দণ্ড, শঙ্খ, খড়্গ আৰু গদাযুক্ত বৰাহক মহিষৰ ওপৰত স্থিত ৰূপে দেখুৱাব লাগে।

Verse 21

ऐन्द्री वामे वज्रहस्ता सहस्राक्षी तु सिद्धये चामुण्डा कोटराघ्नी स्यान्निर्मांसा तु त्रिलोचना

বাঁওফালে ঐন্দ্ৰী—হাতত বজ্ৰধাৰিণী, সহস্ৰাক্ষী—সিদ্ধি লাভৰ বাবে। আৰু চামুণ্ডা কোটৰাঘ্নী, নিৰ্মাংসা আৰু ত্ৰিলোচনা হ’ব লাগে।

Verse 22

निर्मांसा अस्थिसारा वा ऊर्ध्वकेशी कृशोदरी द्वीपचर्मधरा वामे कपालं पट्टिशङ्करे

তেওঁ নিৰ্মাংসা বা অস্থিসাৰ-স্বৰূপা; ঊৰ্ধ্বকেশী আৰু কৃশোদৰী। ব্যাঘ্ৰচৰ্ম ধৰি, বাঁও হাতে কপালপাত্ৰ আৰু সোঁ হাতে পট্টিশ (যুদ্ধকুঠাৰ) ধাৰণ কৰে।

Verse 23

शूलं कर्त्री दक्षणे ऽस्याः शवारूढास्थितभूषणा विनायको नराकारो वृहत्कुक्षिर्गजाननः

তেওঁৰ সোঁ হাতে শূল আৰু কৰ্ত্ৰী থাকিব। অলংকাৰভূষিতা, শৱৰ ওপৰত আৰূঢ় (বা স্থিত) ৰূপে দেখুৱাব লাগে। বিনায়ক নৰাকাৰ, বৃহৎ কুক্ষি আৰু গজানন বুলি বৰ্ণিত।

Verse 24

वृहच्छुण्डो ह्य् उपवीतो मुखं सप्तकलं भवेत् विस्ताराद्दैर्घ्यतचैव शुण्डं षट्त्रिंशदङ्गुलं

বিম্বত ডাঙৰ শুঁড় থাকিব আৰু উপবীতৰে বিভূষিত হ’ব। মুখৰ পৰিমাপ সাত কলা বুলি কোৱা হৈছে। বিস্তাৰৰ অনুপাতে শুঁড়ৰ দৈৰ্ঘ্য ছত্রিশ অঙ্গুল হ’ব।

Verse 25

कला द्वादश नाडी तु ग्रीवा सार्धकलोच्छ्रिता षट्त्रिंशदङ्गुलं कण्ठं गुह्यमध्यर्धमङ्गुलं

বাৰো কলা মিলি এক নাড়ী হয়। গ্ৰীৱাৰ উচ্চতা দেড় কলা। কণ্ঠৰ পৰিমাপ ছত্রিশ অঙ্গুল। গুহ্য-প্ৰদেশৰ মধ্যভাগ অর্ধ অঙ্গুল।

Verse 26

मकरेद्धरि जाह्नवीति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तत्रयकपाठः वामे वज्रमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः शङ्खारि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः नाभिरूरू द्वादशञ्च जङ्घे पादे तु दक्षिणे स्वदन्तं परशुं वामे लड्डुकञ्चोत्पलं शये

চিহ্নিত কিছুমান পাণ্ডুলিপিৰ পাঠ অনুসাৰে—“মকৰধাৰী আৰু জাহ্নৱী (গঙ্গা) ধাৰণকাৰী।” অন্য চিহ্নিত সাক্ষ্যত—“বাওঁ হাতত বজ্ৰ।” আন এটা পাঠত—“শঙ্খধাৰী।” নাভি আৰু ঊৰুত বাৰটা চিহ্ন; জঙ্ঘা আৰু দক্ষিণ পাদতো। দক্ষিণ হাতত স্বদন্ত, বাওঁত পৰশু; শয়নত লাড্ডুক/মোদক আৰু পদ্ম।

Verse 27

सुमुखी च विडालाक्षी पार्श्वे स्कन्दो मयूरगः स्वामी शाखो विशाखश् च द्विभुजो बालरूपधृक्

আৰু সুমুখী আৰু বিড়ালাক্ষী (আছে)। পাৰ্শ্বত ময়ূৰাৰূঢ় স্কন্দ অৱস্থিত—স্বামী, শাখ আৰু বিশাখ নামে প্ৰসিদ্ধ—দ্বিভুজ, বালৰূপধাৰী।

Verse 28

दक्षे शक्तिः कुक्कुटोथ एकवक्त्रोथ षण्मुखः षड्भुजो वा द्वादशभिर्ग्रामेरण्ये द्विबाहुकः

দক্ষিণ ফালে/হাতত শক্তি (বর্শা) থাকে। তেওঁ কুক্কুট-চিহ্নিত। তেওঁ একমুখ বা ষণ্মুখ হ’ব পাৰে। তেওঁ ষড়ভুজ বা দ্বাদশভুজো হ’ব পাৰে। গ্ৰামত আৰু ৰণত তেওঁ দ্বিবাহু।

Verse 29

शक्तीषुपाशनिस्त्रिंशतोत्रदोस्तर्जनीयुतः शक्त्या दाक्षिणहस्तेषु षट्सु वामे करे तथा

তেওঁক শক্তি, বাণ, পাশ, বজ্ৰ, খড়্গ আৰু ঢালসহ, লগতে তর্জনী-যুক্ত (সুচক মুদ্ৰা) ৰূপে অংকন কৰিব লাগে। এই আয়ুধ ছয়টা দক্ষিণ হাতত স্থাপন; আৰু বাওঁ হাতসমূহতো তদ্ৰূপ, শক্তিসহ।

Verse 30

शिखिपिच्छन्धनुः खेटं पताकाभयकुक्कुटे कपालकर्तरीशूलपाशभृद्याम्यसौम्ययोः

ময়ূৰপিচ্ছৰ শিখা, ধনু, ঢাল, পতাকা, অভয়-মুদ্ৰা আৰু কুক্কুট-চিহ্ন; লগতে কপাল, কৰ্তৰী, ত্ৰিশূল আৰু পাশ—এইবোৰ দক্ষিণ আৰু সৌম্য (শান্ত) ৰূপত ধাৰিত লক্ষণ।

Verse 31

गजचर्मभृदूर्ध्वास्यपादा स्यात् रुद्रचर्चिका सैव चाष्टभुजा देवी शिरोडमरुकान्विता

ৰুদ্ৰচৰ্চিকাক গজচৰ্মধাৰিণী, মুখ আৰু পদ ঊৰ্ধ্বমুখী ৰূপে ধ্যান কৰিব লাগে; সেই দেৱী অষ্টভুজা আৰু শিৰত ডমৰু-অলংকৃত।

Verse 32

तेन सा रुद्रचामुण्डा नाटेश्वर्यथ नृत्यती इयमेव महालक्ष्मीरुपविष्टा चतुर्मुखी

সেই প্ৰকাৰ (ধ্যান-বিধি) দ্বাৰা ৰুদ্ৰ-চামুণ্ডা নটেশ্বৰী ৰূপে নৃত্য কৰে; তেৱেঁই মহালক্ষ্মী, উপবিষ্টা আৰু চতুৰ্মুখী।

Verse 33

नृवाजिमहिषेभांश् च खादन्ती च करे स्थितान् दशबाहुस्त्रिनेत्रा च शस्त्रासिडमरुत्रिकं

তেওঁ মানুহ, ঘোঁৰা, মহিষ আৰু হাতী—হাতত ধৰা—ভক্ষণ কৰা ৰূপে দেখুওৱা হৈছে; তেওঁ দশভুজা, ত্ৰিনেত্ৰা আৰু শস্ত্ৰ, খড়্গ তথা ডমৰু-ত্ৰয় ধাৰণ কৰে।

Verse 34

बिभ्रती दक्षिणे हस्ते वामे घण्टां च खेटकं खट्वाङ्गं च त्रिशूलञ्च सिद्धचामुण्डकाह्वया

সিদ্ধ-চামুণ্ডা নামে প্ৰসিদ্ধ তেওঁ দহিণ হাতত (আৰু) বাওঁ হাতত ঘণ্টা আৰু ঢাল ধাৰণ কৰে; লগতে খট্বাংগ আৰু ত্ৰিশূলো বহন কৰে।

Verse 35

सिद्धयोगेश्वरी देवी सर्वसिद्धप्रदायिका एतद्रूपा भवेदन्या पाशाङ्कुशयुतारुणा

সিদ্ধযোগেশ্বৰী দেৱী সকলো সিদ্ধি প্ৰদানকাৰিণী। একে ৰূপৰ অন্যা মূৰ্তি অৰুণবৰ্ণা হৈ পাশ আৰু অঙ্কুশ ধাৰণ কৰা উচিত।

Verse 36

भैरवी रूपविद्या तु भुजैर् द्वादशभिर्युता एताः श्मशानजा रौद्रा अम्बाष्टकमिदं स्मृतं

ভৈৰৱী ‘ৰূপবিদ্যা’ আৰু দ্বাদশ ভুজাযুক্তা। এই ৰূপসমূহ শ্মশানজাত আৰু ৰৌদ্ৰ—ইয়াক ‘অম্বাষ্টক’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 37

आद्याष्टकमिदमिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः क्षमा शिवावृता वृद्धा द्विभुजा विवृतानना दन्तुरा क्षेमकरी स्याद्भूमौ जानुकरा स्थिता

‘আদ্যাষ্টক’ পাঠ অনুসাৰে—ক্ষমা দেৱী শিৱাৱৃতা, বৃদ্ধা, দ্বিভুজা, বিবৃতাননা আৰু দন্তুৰা। তেওঁ ক্ষেমকাৰিণী; ভূমিত থিয় হৈ দুহাত হাঁটুৰ ওপৰত ৰাখে।

Verse 38

यक्षिण्यस्तब्धदीर्घाक्षाः शाकिन्यो वक्रदृष्टयः पिङ्गाक्षाः स्युर्महारम्या रूपिण्योप्सरसः सदा

যক্ষিণীসকল স্থব্ধস্বভাৱৰ আৰু দীঘল নয়নযুক্ত; শাকিনীসকল বক্র দৃষ্টিযুক্ত। পিঙ্গাক্ষীসকল অতিশয় মনোহৰ, আৰু ৰূপিণীসকল সদায় অপ্সৰাৰ সদৃশ ৰূপৱতী।

Verse 39

साक्षमाली त्रिशूली च नन्दीशो द्वारपालकः महाकालोसिमुण्डी स्याच्छूलखटकवांस् तथा

সাক্ষমালী আৰু ত্ৰিশূলী; দ্বাৰপালক নন্দীশ; মহাকাল; আৰু অসি-মুণ্ডী—ইয়াকো শূল আৰু খটক (দণ্ড) ধাৰণকাৰী ৰূপে ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 40

कृशो भङ्गी च नृत्यन् वै कुष्माण्डस्थूलखर्ववान् गजगोकर्णवक्त्राद्या वीरभद्रादयो गणाः

বীৰভদ্ৰ আদি গণসকল নানাৰূপধাৰী—কিছুমান কৃশ, কিছুমান বেঁকা হৈ নৃত্যৰত, কিছুমান কুষ্মাণ্ড সদৃশ উদৰযুক্ত, কিছুমান অতিস্থূল, কিছুমান খৰ্ব; আৰু কিছুমানৰ মুখ হাতী বা গৰু সদৃশ, গোকৰ্ণ সদৃশ কৰ্ণ আদি।

Verse 41

घण्टाकर्णोष्टदशदोः पापरोगं विदारयन् वज्रासिदण्डचक्रेषुमुषलाङ्कुशमुद्गरान्

ঘণ্টাকৰ্ণ অষ্টাদশভুজ; তেওঁ পাপ আৰু ৰোগ বিদাৰণ কৰি বজ্ৰ, অসি, দণ্ড, চক্র, ইষু (বাণ), মুষল, অঙ্কুশ আৰু মুদ্গৰ ধাৰণ কৰে।

Verse 42

दक्षिणे तर्जनीं खेटं शक्तिं मुण्डञ्च पाशकं चापं घण्टां कुठारञ्च द्वाभ्याञ्चैव त्रिशूलकं घण्टामालाकुलो देवो विस्फोटकविमर्दनः

দক্ষিণ (হাতত) তর্জনী (আজ্ঞাসূচক মুদ্ৰা), খেট (ঢাল), শক্তি, মুণ্ড, পাশ, চাপ, ঘণ্টা আৰু কুঠাৰ; আৰু দুটা হাতে ত্ৰিশূল। ঘণ্টামালাৰে ভূষিত এই দেৱ বিস্ফোটক (ফোঁহা-ফুসিৰ ব্যাধি) দমনকাৰী।