Adhyaya 47

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शालग्रामादिमूर्तिलक्षणं नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः अथ सप्तचत्वारिंशो ऽध्यायः शालग्रामादिपूजाकथनं भगवानुवाच शालग्रामादिचक्राङ्कपूजाः सिद्ध्यै वदामि ते त्रिविधा स्याद्धरेः पूजा काम्याकाम्योभयात्मिका

এইদৰে আদিমহাপুৰাণৰ আগ্নেয় অংশত ‘শালগ্ৰামাদি মূর্তিলক্ষণ’ নামৰ ছেচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া আৰম্ভ হৈছে সাতচল্লিশতম অধ্যায়—‘শালগ্ৰামাদি পূজাকথন’। ভগৱানে ক’লে—সিদ্ধিৰ বাবে মই তোমাক শালগ্ৰামাদি চক্ৰাঙ্কিত ৰূপৰ পূজা বৰ্ণনা কৰোঁ। হৰিৰ পূজা তিন প্ৰকাৰ—কাম্য, অকাম্য আৰু উভয়াত্মিকা।

Verse 2

मीनादीनान्तु पञ्चानां काम्याथो वोभयात्मिका मध्यचक्राधः सूक्ष्मविन्दुक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः काम्यार्थेवोभयात्मकेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः वराहस्य नृसिंहस्य वामनस्य च मुक्तये

মীনাদি পাঁচ (ৰূপ/মন্ত্ৰ)ৰ বাবে ফল কাম্যও আৰু উভয়াত্মিকাও। মধ্যচক্ৰৰ তলত সূক্ষ্ম বিন্দু থাকে—এয়া চিহ্নিত হস্তপ্ৰতি-পাঠ; আন পাঠত ‘কাম্যাৰ্থে উভয়াত্মিকা’ বুলি আছে। বৰাহ, নৃসিংহ আৰু বামনৰ সৈতে সংশ্লিষ্ট মুক্তিৰ বাবে (এই বিধি) নিৰ্দিষ্ট।

Verse 3

चक्रादीनां त्रयाणान्तु शालग्रामार्चनं शृणु उत्तमा निष्फला पूजा कनिष्ठा सफलार्चना

চক্ৰাদি তিন (বিষ্ণু-চিহ্ন)ৰ প্ৰসংগত শালগ্ৰামাৰ্চনা শুনা। ‘উত্তম’ পূজা (অন্তৰ্ভাৱ শুদ্ধ নহ’লে) নিষ্ফল; কিন্তু ‘কনিষ্ঠ’ পূজাও, যদি সত্য অর্চনা হয়, তেন্তে ফলদায়ক।

Verse 4

मध्यमा मूर्तिपूजा स्याच्चक्राब्जे चतुरस्रके प्रणवं हृदि विन्यस्य षडङ्गङ्करदेहयोः

মধ্যম মূৰ্তিপূজা চক্রাব্জক চতুৰস্ৰৰ ভিতৰত স্থাপন কৰি সম্পন্ন কৰা হয়। হৃদয়ত প্ৰণৱ (ওঁ) বিন্যস্ত কৰি হাত আৰু দেহত ষড়ঙ্গ-ন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 5

कृतमुद्रात्रयश् चक्राद् वहिः पूवे गुरुं यजेत् आप्ये गणं वायवे च धातारं नैरृते यजेत्

তিনিটা মুদ্ৰা সম্পন্ন কৰি চক্র (মণ্ডল)ৰ বাহিৰত পূৰ্ব দিশত গুৰুক পূজা কৰিব লাগে। আপ্য (জল/পশ্চিম) দিশত গণক, বায়ব্য দিশত ধাতাক আৰু নৈঋত্য (দক্ষিণ-পশ্চিম) দিশত পুনৰ ধাতাক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 6

विधातारञ्च कर्तारं हर्तारं दक्षसौम्ययोः विश्वक्सेनं यजेदीशे आग्नेये क्षेत्रपालकम्

দক্ষিণ আৰু উত্তৰ দিশত ক্ৰমে বিধাতা, কৰ্তা আৰু হর্তাক পূজা কৰিব লাগে। ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) দিশত বিশ্বক্সেনক আৰু আগ্নেয় (দক্ষিণ-পূৰ্ব) দিশত ক্ষেত্ৰপালকক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 7

ऋगादिवेदान् प्रागादौ आधारानन्तकं भुवं पीठं पद्मं चार्कचन्द्रवह्न्याख्यं मण्डलत्रयं

আৰম্ভতে পূৰ্ব দিশৰ পৰা ঋগ্ আদি বেদসমূহ বিন্যস্ত কৰিব লাগে। তাৰ পিছত আধাৰ-অনন্তক, ভূ-স্তৰ, পীঠ, পদ্ম আৰু অর্ক (সূৰ্য), চন্দ্ৰ আৰু বহ্নি (অগ্নি) নামে মণ্ডল-ত্রয় স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 8

आसनं द्वादशार्णेन तत्र स्थाप्य शिलां यजेत् अस्तेन च समस्तेन स्ववीजेन यजेत् क्रमात्

দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রে আসন স্থাপন কৰি তাত শিলা প্ৰতিষ্ঠা কৰি পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পিছত ক্ৰমে অস্ত্ৰ-মন্ত্রে, সমস্ত মন্ত্রসমূহে আৰু নিজৰ বীজ-মন্ত্রে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 9

पूर्वादावथ वेदाद्यैर् गायत्रीभ्यां जितादिना प्रणवेनार्चयेत् पञ्चान्मुद्रास्तिस्रः प्रदर्शयेत्

পূৰ্ব দিশাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বেদৰ আদ্য (আহ্বান) অংশৰ মন্ত্ৰসমূহেৰে, দুটা গায়ত্ৰী মন্ত্ৰেৰে, ‘জিত…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰেৰে আৰু প্ৰণৱ (ওঁ)ৰে পূজা কৰিব লাগে; আৰু পাঁচ মুদ্ৰাৰ সৈতে তিনিটা মুদ্ৰাও প্ৰদৰ্শন কৰিব লাগে।

Verse 10

विश्वक्सेनस्य चक्रस्य क्षेत्रपालस्य दर्शयेत् शालग्रामस्य प्रथमा पूजार्थो निष्फलोच्यते

প্ৰথমে বিশ্বক্ষেণ, সুদৰ্শনচক্ৰ আৰু ক্ষেত্ৰপালক (আদৰেৰে) সূচাই নমস্কাৰ কৰিব লাগে। এই পূৰ্বক্ৰিয়া নথাকিলে শালগ্ৰাম পূজা নিষ্ফল বুলি ঘোষিত।

Verse 11

पूर्ववत् षोडशारञ्च सपद्मं मण्डलं लिखेत् शङ्खचक्रगदाखड्गैर् गुर्वाद्यं पूर्ववद्यजेत्

পূৰ্ববৎ ষোড়শ-অৰযুক্ত পদ্মসহ মণ্ডল আঁকিব লাগে। শঙ্খ, চক্ৰ, গদা আৰু খড়্গচিহ্নসহ গুৰুৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূৰ্ববিধি অনুসাৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 12

पूर्वे सौम्ये धनुर्वाणान् वेदाद्यैर् आसनं ददेत् शिलां न्यसेद् द्वादशार्णैस्तृतीयं पूजनं शृणु

শুভ পূৰ্ব দিশাত ধনু-শৰ স্থাপন কৰি বেদাদি মন্ত্ৰেৰে আসন অৰ্পণ কৰিব লাগে। দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্ৰেৰে শিলা প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে। এতিয়া তৃতীয় পূজনবিধি শুনা।

Verse 13

अष्टारमब्जं विलिखेत् गुर्वाद्यं पूर्ववद्यजयेत् चतुर्भिः पूर्ववद्यजेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः गन्धाद्यैर् इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टार्णेनासनं दत्वा तेनैव च शिलां न्यसेत् पूजयेद्दशधा तेन गायत्रीभ्यां जितं तथा

আঠ পাপৰি থকা পদ্ম-মণ্ডল আঁকিব লাগে। গুৰুৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূৰ্ববিধি অনুসাৰে পূজা কৰিব লাগে; আৰু চাৰি (উপচাৰ/অঙ্গ) দ্বাৰাও পূৰ্ববৎ, গন্ধাদি সহ। অষ্টাক্ষৰ মন্ত্ৰেৰে আসন দি সেই মন্ত্ৰেই শিলা প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে। তাৰ পিছত সেই মন্ত্ৰেৰে দশবিধ পূজা কৰিব লাগে; দুটা গায়ত্ৰী আৰু ‘জিত’ মন্ত্ৰেৰেো তদ্ৰূপ সিদ্ধি হয়।