Adhyaya 45

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम चतुश् चत्वारिंशोध्यायः अथ पञ्चचत्वारिंशोध्यायः पिण्डिकालक्षणकथनं भगवानुवाच पिण्डिकालक्षणं वक्ष्ये दैर्घ्येण प्रतिमासमा उच्छ्रायं प्रतिमार्धन्तु चतुःषष्टिपुटां च ताम्

এইদৰে আদিমহাপুৰাণ অগ্নিপুৰাণত ‘প্ৰতিমালক্ষণ’ নামৰ চুয়াল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত। এতিয়া পঁয়তাল্লিশতম অধ্যায়—‘পিণ্ডিকালক্ষণকথন’। ভগৱানে ক’লে: মই পিণ্ডিকাৰ লক্ষণ বৰ্ণনা কৰোঁ; দৈৰ্ঘ্যত প্ৰতিমাসমান, উচ্চতাত প্ৰতিমাৰ অৰ্ধ, আৰু ই চৌষট্টি পুট/স্তৰযুক্ত হ’ব।

Verse 2

त्यक्त्वा पङ्क्तिद्वयं चाधस्तदूर्ध्वं यत्तु कोष्ठकम् सार्धाङ्गुलं तथायाममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराविति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः चतुःषष्टिपदामिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः समन्तादुभयोः पार्श्वे अन्तस्थं परिमार्जयेत्

তলত দুটা শাৰী আৰু ওপৰত দুটা শাৰী খালী ৰাখি, লিখন-কোষ্ঠকখন দেড় আঙুল উচ্চতাৰ কৰিব লাগে। দুয়োফালে চাৰিওফালে ভিতৰৰ ফাঁকা ঠাইখিনি যত্নেৰে পৰিষ্কাৰ কৰি মসৃণ কৰিব লাগে।

Verse 3

ऊर्ध्वं पङ्ग्क्तिद्वयं त्यक्त्वा अधस्ताद् यत्तु कोष्ठकम् अन्तः सम्मार्जयेत् यत्नात् पार्श्वयोरुभयोः समम्

ওপৰৰ দুটা শাৰী এৰি, তলত থকা কোষ্ঠকৰ ভিতৰখন যত্নেৰে ঝাড়ি পৰিষ্কাৰ কৰিব লাগে। দুয়োফালে সমানভাৱে এই কাম কৰা উচিত।

Verse 4

तयोर्मध्यगतौ तत्र चतुष्कौ मार्जयेत्ततः चतुर्धा भाजयित्वा तु ऊर्ध्वपङ्क्तिद्वयं बुधः

সেই দুটা (শাৰী)ৰ মাজত থকা চাৰি-চাৰিৰ দুটা গোট প্ৰথমে তাতে মচি/আঁতৰাই, তাৰ পাছত পণ্ডিতে ওপৰৰ দুটা শাৰী চাৰি ভাগত বিভক্ত কৰিব।

Verse 5

मेखला भागमात्रा स्यात् खातं तस्यार्धमानतः भागं भागं परित्यज्य पार्श्वयोरुभयोः समं

মেখলা (পট্টি) এক ‘ভাগ’ পৰিমাণৰ হ’ব; আৰু খাত (খাঁজ/নালা) তাৰ অর্ধ পৰিমাণৰ হ’ব। দুয়োফালে অলপ অলপ অংশ এৰি, দুয়ো পাৰ্শ্বত সমানকৈ ৰাখিব লাগে।

Verse 6

दत्वा चैकं पदं वाह्ये प्रमाणं कारयेद् बुधः त्रिभागेण च भागस्याग्रे स्यात्तोयविनिर्गमः

বাহিৰফালে এক ‘পদ’ (মাপ-একক) এৰি, পণ্ডিতে প্ৰমাণ স্থিৰ কৰিব লাগে। আৰু সেই অংশৰ আগফালে, এক-তৃতীয়াংশ অনুসাৰে পানী ওলোৱাৰ পথ (নিৰ্গম) কৰিব লাগে।

Verse 7

नानाप्रकारभेदेन भद्रेयं पिण्डिका शुभा अष्टताला तु कर्तव्या देवी लक्ष्मीस्तया स्त्रियः

হে ভদ্ৰে! এই শুভ পিণ্ডিকা নানা প্ৰকাৰ ভেদে নিৰ্মাণ কৰিব লাগে; ইয়াৰ পৰিমাপ অষ্টতাল হ’ব। এই বিধি/পৰিমাপে দেবী লক্ষ্মী নাৰীক সৌভাগ্য দান কৰে।

Verse 8

भ्रुवौ यवाधिके कार्ये यवहीना तु नासिका गोलकेनाधिकं वक्त्रमूर्ध्वं तिर्यग्विवर्जितं

ভ্ৰূদ্বয় এক যৱ অধিক কৰি গঢ়িব লাগে, আৰু নাসিকা এক যৱ কম। মুখ এক গ’লক অধিক কৰি গঢ়ি ঊৰ্ধ্বমুখী ৰাখিব; তিৰ্যক ঢাল বর্জনীয়।

Verse 9

आयते नयने कार्ये त्रिभागोनैर् यवैस्त्रिभिः तदर्धेन तु वैपुल्यं नेत्रयोः परिकल्पयेत्

নয়ন আয়ত কৰিব লাগিলে, দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে তিন যৱৰ পৰিমাপৰ পৰা এক-তৃতীয়াংশ কমাই ধৰা উচিত; আৰু তাৰ অর্ধেকৰে নয়নৰ প্ৰস্থ নিৰ্ধাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 10

कर्णपाशो धिकः कार्यः सृक्कणीसमसूत्रतः नम्रं कलाविहीनन्तु कुर्यादंशद्वयं तथा

কৰ্ণপাশ অলপ অধিক কৰি সৃক্কণী (মুখকোণ) ৰ সমসূত্ৰ ৰেখাৰ সৈতে মিলাই ৰাখিব লাগে। অতিৰিক্ত ‘কলা’ বিভাজন নকৰাকৈ, দুই অংশ পৰ্যন্ত মৃদু নম্ৰ ঢাল দিয়া উচিত।

Verse 11

ग्रीवा सार्धकला कार्या तद्विस्तारोपशोभिता नेत्रं विना तु विस्तारौ ऊरू जानू च पिण्डिका

গ্ৰীৱা সাৰ্ধকলা (একা-অৰ্ধ কলা) পৰিমাপে গঢ়িব লাগে আৰু উপযুক্ত বিস্তাৰে শোভিত কৰিব লাগে। নেত্ৰ-প্ৰমাণ বাদ দি, ঊৰু, জানু আৰু পিণ্ডিকা (পিণ্ডলি) ৰ বিস্তাৰ-প্ৰমাণ নিৰ্ধাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 12

अङ्घ्रिपृष्ठौ स्फिचौ कट्यां यथाभागं प्रकल्पयेत् सप्तांशोनास् तथाङ्गुल्यो दीर्घं विष्कम्भनाहतं

পদপৃষ্ঠ, নিতম্ব আৰু কটিক তেওঁলোকৰ যথাযথ অংশানুপাতে সঠিকভাৱে গঢ়িব লাগে। তদ্ৰূপ বিষ্কম্ভ (প্ৰস্থ) মাপ অনুসৰি সমগ্ৰ দীঘলতা নিৰ্ণয় কৰিব, আৰু অঙ্গুলি-মাপ সাত অংশ কমাই গ্ৰহণীয়।

Verse 13

नेत्रैकवर्जितायामा जङ्घोरू च तथा कटिः मध्यपार्श्वं च तद्वृत्तं घनं पीनं कुचद्वयं

চকু বাদে তাইৰ দেহ-প্ৰমাণ দীঘল আৰু সুগঠিত হ’ব; জঙ্ঘা-ঊৰু আৰু কটিও সঠিকভাৱে গঢ়া হ’ব। পাৰ্শ্বৰ মধ্যভাগ বৃত্তাকাৰ, আৰু দুটা স্তন ঘন, দৃঢ় আৰু পূৰ্ণ হ’ব।

Verse 15

तत्रेयमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तालमात्रौ स्तनौ कर्यौ कटिः सार्धकलाधिका लक्ष्म शेषं पुरावत्स्यात् दक्षिणे चामुबुजं करे

ইয়াত ‘ইয়ম্’ ইতি—ঙ-চিহ্নিত পাণ্ডুলিপিৰ পাঠ: দুটা স্তন এক তাল-প্ৰমাণত গঢ়িব; কটি সাৰ্ধ-কলাৰ অধিক (অৰ্থাৎ দেঢ কলা অধিক) হ’ব। বাকী অনুপাত পূৰ্ববৎ; আৰু দক্ষিণ হাতে পদ্মও থাকিব।

Verse 16

वामे वित्त्वं स्त्रियौ पार्श्वे शुभे चामरहस्तके दीर्घघोणस्तु गरुडश् चक्राङ्गाद्यानथो वदे

বাওঁফালে বিত্ত (ধন)ৰ ব্যক্তিৰূপ স্থাপন কৰিব; দুয়োপাশে চামৰ হাতে ধৰা দুগৰাকী শুভা নাৰী থাকিব। দীঘল ঠোঁট/চোঁচযুক্ত গৰুড় বাহন হ’ব; তাৰ পাছত চক্ৰ আদি আয়ুধ-লক্ষণ মই বৰ্ণনা কৰিম।