Adhyaya 103

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे ध्वजारोहणादिविधिर्नाम द्व्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः जीर्णोद्धारः ईश्वर उवाच जीर्णादीनाञ्च लिङ्गानामुद्धारं विधिना वदे लक्ष्मोज्झितञ्च भग्नञ्च स्थूलं वज्रहतं तथा

এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত “ধ্বজাৰোহণাদি-বিধি” নামৰ ১০২তম অধ্যায় সমাপ্ত। এতিয়া ১০৩তম অধ্যায় “জীৰ্ণোদ্ধাৰ” আৰম্ভ। ঈশ্বৰে ক’লে—জীৰ্ণ আদি দোষযুক্ত লিঙ্গসমূহৰ উদ্ধাৰৰ বিধান ক’ম; যি লক্ষ্মী-বিহীন, ভগ্ন, অতিস্থূল বা বজ্ৰাহত।

Verse 2

संपुटं स्फुटितं व्यङ्गं लिङ्गमित्येवमादिकं इत्यादिदुष्टलिङ्गानां योज्या पिण्डी तथा वृषः

সম্পুটিত (আবৃত), স্ফুটিত (ফাটা) বা ব্যঙ্গ (বিকৃত/দোষযুক্ত) লিঙ্গ আদি—এনেদৰে দোষযুক্ত লিঙ্গসমূহৰ বাবে পিণ্ডী (আধাৰ-পীঠ) আৰু তদ্ৰূপ বৃষ (নন্দী) বিধিমতে যোজনা কৰিব লাগে।

Verse 3

चालितञ्चलितं लिङ्गमत्यर्थं विषमस्थितं दिड्मूढं पातितं लिङ्गं मध्यस्थं पतितं तथा

চালিত বা চঞ্চল লিঙ্গ; অতিমাত্ৰা অযথা স্থানত স্থাপিত; বিষম অৱস্থাত প্ৰতিষ্ঠিত; দিশা-সম্বন্ধে বিভ্ৰান্ত; পতিত লিঙ্গ; আৰু মধ্যস্থ কৰিও পতিত হোৱা—এই সকলো দোষ বুলি গণ্য।

Verse 4

एवंविधञ्च संस्थाप्य निर्ब्रणञ्च भवेद्यदि नद्यादिकप्रवाहेन तदपाक्रियते यदि

এইদৰে স্থাপন কৰাৰ পাছত যদি সি ফাট/ঘা আদি নথকা হয়, আৰু নদী আদি প্ৰবাহে সেই দোষ বা অশুদ্ধি অপসাৰিত হয়, তেন্তে স্থাপন শুদ্ধ বুলি ধৰা হয়।

Verse 5

ततो ऽन्यत्रापि संस्थाप्य विधिदृष्टेन कर्मणा न्यूनादिदोषनाशार्थं कृत्वेति झ न्यूनादिदोषनाशाय हुत्वेति घ , ज च कर्तर्भोगवत इति ख , छ च त्याज्या पिण्डीति घ निम्नमित्यर्थमिति ज सन्त्याज्यमिति झ सुस्थितं दुस्थितं वापि शिवलिङ्गं न चालयेत्

তাৰ পাছত বিধিদৃষ্ট কৰ্ম অনুসাৰে তাক অন্য স্থানতো পুনঃস্থাপন কৰি, ন্যূনতা আদি দোষ নাশৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰিব লাগে। শিৱলিঙ্গ সুস্থিত হওক বা দুস্থিত—শিৱলিঙ্গ নচলাব।

Verse 6

शतेन स्थापनं कुर्यात् सहस्रेण तु चालनं पूजादिभिश् च संयुक्तं जीर्णाद्यमपि सुस्थितं

শত (নিয়ত ব্যয়/দক্ষিণা)ৰে পুনঃপ্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে, আৰু সহস্ৰৰে প্ৰতিমা/গঠনৰ স্থানান্তৰ। পূজা আদি বিধিৰ সৈতে যুক্ত হ’লে জীৰ্ণ আদি বস্তুৱো সুদৃঢ় আৰু সম্যক্ প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

Verse 7

याम्ये मण्डपमीशे वा प्रत्यग्द्वारैकतोरणं विधाय द्वारपूजादि स्थण्डिले मन्त्रपूजनं

যাম্য (দক্ষিণ) দিশত—অথবা বিকল্পে ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) দিশত—মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে। পশ্চিমাভিমুখ দ্বাৰত এটা তোৰণ কৰি, দ্বাৰপূজা আদি সম্পন্ন কৰি, প্ৰস্তুত স্থণ্ডিলত মন্ত্রপূজন কৰিব লাগে।

Verse 8

मन्त्रान् सन्तर्प्य सम्पूज्य वास्तुदेवातुं पूर्ववत् दिग्बलिं च वहिर्दत्वा समाचम्य स्वयं गुरुः

মন্ত্রসমূহক সন্তৰ্পণ কৰি সম্যক্ পূজা কৰি, পূৰ্ববৎ বাস্তুদেৱতাকো পূজা কৰিব লাগে। তাৰপিছত বাহিৰত দিগ্‌বলি দিব; পাছত আচমন কৰি, গুৰু স্বয়ং (বিধি) আগবঢ়াব।

Verse 9

ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु शम्भुं विज्ञापयेत्ततः दुष्टलिङ्गमिदं शंभोः शान्तिरुद्धारणस्य चेत्

ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাই তাৰপিছত শম্ভুক নিবেদন কৰিব— “হে শম্ভো! এই লিঙ্গ দোষযুক্ত; যদি শান্তি কৰণীয় হয়, তেন্তে উদ্ধাৰণ (অপসাৰণ) আৰু পুনঃপ্ৰতিষ্ঠাৰ দ্বাৰাই হওক।”

Verse 10

रुसिस्तवादिविधिना अधितिष्ठस्व मां शिव एवं विज्ञाप्य देवेशं शान्तिहोमं समाचरेत्

“আহ্বান আৰু স্তৱবিধি অনুসাৰে— ‘হে শিৱ, মোৰ ভিতৰত অধিষ্ঠান কৰা (এই কৰ্মত বিরাজ কৰা)’”— এইদৰে দেৱেশক নিবেদন কৰি শান্তিহোম আচৰণ কৰিব লাগে।

Verse 11

मध्वाज्यक्षीरदूर्वाभिर्मूलेनाष्टाधिकं शतं ततो लिङ्गं च संस्थाप्य पूजयेत् स्थिण्डिले तथा

মধু, ঘিউ, গাখীৰ আৰু দূৰ্বা—নিৰ্দিষ্ট মূলসহ—এশ আঠবাৰ বিধি সম্পন্ন কৰিব। তাৰ পাছত লিঙ্গ স্থাপন কৰি, প্ৰস্তুত স্থিণ্ডিল (বেদী-মঞ্চ)ত তদ্ৰূপ পূজা কৰিব।

Verse 12

ॐ व्यापकेश्वरायेति नाट्यन्तं शिववादिना अकेश्वरायेति तत्त्वेनाभ्यन्तरादिने इति ख ॐ व्यापकेश्वरायेति नात्यन्तशिववाचिनेति घ ॐ व्यापकेश्वरायेति तत्त्वेनात्यन्तवादिने इति छ ॐ व्यापकं हृदयेश्वराय नमः ॐ व्यापकेश्वराय शिरसे नमः इत्य् आद्यङ्गमन्त्राः ततस्तत्राश्रितं तत्त्वं श्रावयेदस्त्रमस्ततः

“ওঁ ব্যাপকেশ্বৰায়” এইদৰে জপ কৰিব। পাঠান্তৰো কোৱা হৈছে—“নাত্যন্তশিৱবাদিনে”, “নাট্যন্তশিৱবাচিনে”, আৰু “তত্ত্বেনাত্যন্তবাদিনে”। তাৰ পাছত আদ্য অঙ্গ-মন্ত্ৰ—“ওঁ ব্যাপকং হৃদয়েশ্বৰায় নমঃ”, “ওঁ ব্যাপকেশ্বৰায় শিৰসে নমঃ”। তাৰ পিছত তাত আশ্ৰিত তত্ত্বক শ্রাৱিত/সক্ৰিয় কৰি, পাছত অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ প্ৰয়োগ কৰিব।

Verse 13

सत्त्वः कोपीह यः कोपिलिङ्गमाश्रित्य तिष्ठति लिङ्गन्त्यक्त्वा शिवाज्ञाभिर्यत्रेष्टं तत्र गच्छतु

যি ব্যক্তি ইয়াত ক্ৰুদ্ধ হৈ কোপ-লিঙ্গৰ আশ্ৰয় লৈ থাকে, সি সেই লিঙ্গ ত্যাগ কৰি শিৱৰ আজ্ঞাৰে য'ত ইচ্ছা ত'ত গমন কৰক।

Verse 14

विद्याविद्येश्वरैर् युक्तः स भवोत्र भविष्यति सहस्रं प्रतिभागे च ततः पाशुपताणुना

বিদ্যা আৰু অবিদ্যা (গূঢ়বিদ্যা)ৰ ঈশ্বৰসকলৰ সৈতে যুক্ত সি ইয়াতেই ভব (শিৱ) হয়। আৰু প্ৰতিটো ভাগত সহস্ৰগুণ ফল হয়; তাৰ পাছত পাশুপত ‘অণু’ (সূক্ষ্ম বীজ-তত্ত্ব) দ্বাৰা।

Verse 15

हुत्वा शान्त्यम्बुना प्रोक्ष्य स्पृष्ट्वा कुशैर् जपेत्ततः दत्वार्घं च विलोमेन तत्त्वतत्त्वाधिपांस् तथा

হোম সম্পন্ন কৰি শান্তিজলেৰে প্ৰোক্ষণ কৰিব; তাৰ পাছত কুশাৰে স্পৰ্শ কৰি জপ কৰিব। তাৰ পিছত বিলোম ক্ৰমতো অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰি, ক্ৰমে ক্ৰমে প্ৰতিটো তত্ত্বৰ অধিপতিসকলক পূজা কৰিব।

Verse 16

अष्टमूर्तीश्वरान् लिङ्ग पिण्डिकासंस्थितान् गुरुः विसृज्य स्वर्णपाशेन वृषस्कन्धस्थया तथा

আচাৰ্যই লিঙ্গ আৰু পিণ্ডিকাত অৱস্থিত অষ্টমূৰ্তী ঈশ্বৰসকলক বিধিপূৰ্বক বিসৰ্জন কৰি, তাৰ পিছত স্বৰ্ণপাশেৰে পৰৱৰ্তী কৰ্ম সম্পাদন কৰিব আৰু সেই পাশ বিধিমতে বৃষভৰ কান্ধত স্থাপন কৰিব।

Verse 17

रज्वा वध्वा तया नीत्वा शिवमन्तं गृणन् जनैः तज्जले निक्षिपेन् मन्त्री पुष्ठ्यर्थं जुहुयाच्छतं

ৰছীৰে বান্ধি আৰু সেই ৰছীৰে নি গৈ, লোকসকলে শিৱমন্ত্ৰ জপ কৰি থাকোঁতে, মন্ত্ৰীয়ে তাক সেই জলত নিমজ্জিত কৰিব; তাৰ পিছত পুষ্ট্যৰ্থে এশ আহুতি দিব।

Verse 18

तृप्तये दिक्पतीनाञ्च वास्तुशुद्धौ शतं शतं रक्षां विधाय तद्धाम्नि महापाशुपता ततः

দিকপতিসকলৰ তৃপ্তিৰ বাবে আৰু বাস্তু-শুদ্ধিৰ সময়তো, প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰত এশ এশবাৰ ৰক্ষা-বিধান সম্পন্ন কৰি, তাৰ পিছত সেই পবিত্ৰ ধামতেই মহাপাশুপত (শৈৱ বিধান/মন্ত্ৰ) অনুষ্ঠান কৰিব।

Verse 19

लिङ्गमन्यत्ततस्तत्र विधिवत् स्थापयेद् गुरुः असुरैर् मुनिभिर्गोत्रस्तन्त्रविद्भिः प्रतिष्ठितं

তাৰ পিছত সেই ঠাইতেই আচাৰ্যই বিধিপূৰ্বক আন এটা লিঙ্গ স্থাপন কৰিব—যি অসুৰ, মুনি আৰু গোত্ৰ-তন্ত্ৰবিদসকলৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 20

प्रभुरत्रेति ख , छ च पाशुपतात्मनेति ख , ग , छ च दर्भैर् जपेत्तत इति ङ मूर्तिमूर्तीश्वरान् लिङ्गे इति ख , घ , ङ , छ च वास्तुमध्ये घ तत्त्वविद्भिरिति ख , घ , छ , ज च जीर्णं वाप्यथवा भग्नं विधिनापि नचालयेत् एष एव विधिः कार्योजीर्णधामसमुद्धृतौ

প্ৰতিষ্ঠিত ধাম/মন্দিৰ জীৰ্ণ বা ভগ্ন হ’লেও, বিধিৰ নামতেও তাক স্থানচ্যুত নকৰিব। জীৰ্ণ ধামৰ উদ্ধাৰ/পুনৰুদ্ধাৰত এইটোৱেই একমাত্ৰ বিধি।

Verse 21

खड्गे मन्त्रगणं न्यस्य कारयेत् मन्दिरान्तरं सङ्कोचे मरणं प्रोक्तं विस्तारो तु धनक्षयः

খড়্গত মন্ত্রগণৰ ন্যাস স্থাপন কৰি মন্দিৰৰ অন্তঃপ্ৰাঙ্গণ নিৰ্মাণ কৰাব লাগে। অতিসংকোচে মৃত্যু কোৱা হৈছে, আৰু অতিবিস্তাৰে ধনক্ষয় হয়।