Adhyaya 308
Chapter 308 — Worship of Tvaritā (त्वरितापूजा)
পূৰ্ব অধ্যায়ত ত্ৰৈলোক্য-মোহিনী লক্ষ্মী আৰু সংশ্লিষ্ট পূজা সমাপ্ত কৰি অগ্নিদেৱে তৎক্ষণাৎ ত্বৰিতা-উপাসনা উপদেশ দিয়ে। ভুক্তি আৰু মুক্তি—দুয়োটাৰ বাবে প্ৰেৰক আজ্ঞা-সূত্ৰসহ মন্ত্রাঙ্গ আৰু বিধান প্ৰথমে প্ৰদান কৰে। তাৰ পিছত শিৰৰ পৰা পদলৈ অঙ্গন্যাস আৰু মন্ত্রন্যাস, আৰু শেষত ব্যাপক ন্যাস সম্পন্ন কৰা হয়। ধ্যানত ত্বৰিতাক কিৰাত/শবৰী-ভাবযুক্ত, ত্ৰিনেত্ৰী, শ্যামবৰ্ণা, বনমালা-ভূষিতা, ময়ূৰপিচ্ছ-চিহ্নধাৰিণী, সিংহাসনস্থ, বৰ আৰু অভয় দানকাৰিণী ৰূপে কল্পনা কৰা হয়। তাৰপিছত অষ্টবিধ পীঠ/পদ্মপূজাত পাঁহি-পাঁহি অঙ্গগায়ত্ৰী স্থাপন, সম্মুখ আৰু দ্বাৰস্তম্ভত শক্তিসকলৰ উপচাৰ, আৰু বাহিৰত ৰক্ষক পৰিয়ালৰ বিধান আছে। শেষত যোনিআকাৰ কুণ্ডত নিৰ্দিষ্ট দ্ৰব্যে হোমভেদে সমৃদ্ধি, ৰক্ষা, লোকপ্ৰসাদ, সন্তানলাভ আৰু শত্রুকৰ্মলৈকে সিদ্ধি; লগতে অধিক জপ, মণ্ডলপূজা আৰু দীক্ষাসংযুক্ত দান, পঞ্চগব্য আৰু চৰু-বিধিৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे त्रैलोक्यमोहनीलक्ष्म्यादिपूजा नाम सप्ताधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः त्वरितापूजा अग्निर् उवाच त्वरिताङ्गान्समाख्यास्ये भुक्तिमुक्तिप्रदायकान् प्रचोदयात् श्रीप्रणितायै नमः ह्रूं कारायै नमः ॐ खेच हृदयाय नमः खेचर्यै नमः ॐ चण्डायै नमः छेदन्यै नमः क्षेपण्यै नमः स्त्रियै ह्रूं कार्यै नमः क्षेमङ्कर्यै जयायै किङ्कराय रक्ष ॐ त्वरिताज्ञया स्थिरो भव वषट् तोतला त्वरिता तूर्णेत्येत्येवं विद्येयमीरिता
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘ত্রৈলোক্যমোহিনী লক্ষ্মী আদি পূজা’ নামৰ তিনশ সাততম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া তিনশ আঠতম অধ্যায়—‘ত্বৰিতা-পূজা’ আৰম্ভ। অগ্নিয়ে ক’লে—ভোগ আৰু মোক্ষ প্ৰদানকাৰী ত্বৰিতাৰ মন্ত্রাংগসমূহ মই বৰ্ণনা কৰোঁ; প্ৰচোদনামূলক আহ্বানৰূপে এইদৰে জপ কৰিবা: ‘শ্ৰীপ্ৰণিতায়ৈ নমঃ; হ্ৰূঁকাৰায়ৈ নমঃ; ওঁ, খেচ-হৃদয়ায় নমঃ; খেচৰ্যৈ নমঃ; ওঁ, চণ্ডায়ৈ নমঃ; ছেদন্যৈ নমঃ; ক্ষেপণ্যৈ নমঃ; স্ত্ৰিয়ৈ নমঃ; হ্ৰূঁকাৰ্যৈ নমঃ; ক্ষেমংকৰ্যৈ নমঃ; জয়ায়ৈ নমঃ; হে কিঙ্কৰ, ৰক্ষা কৰ।’ ‘ওঁ—ত্বৰিতাৰ আজ্ঞাৰে স্থিৰ হও—বষট্।’ আৰু ‘তোতলা, ত্বৰিতা, তূৰ্ণ’—এইদৰে এই বিদ্যা ঘোষিত।
Verse 2
शिरोभ्रुमस्तके कण्ठे हृदि नाभौ च गुह्यके उर्वोश् च जानुजङ्घोरुद्वये चरणयोः क्रमात्
মূৰত, ভ্ৰূমধ্যত, শিখৰত, কণ্ঠত, হৃদয়ত, নাভিত আৰু গুহ্যস্থানত; তাৰ পিছত ঊৰুত, জানুত, জঙ্ঘাত, কটিদ্বয়ত আৰু চৰণত—এই ক্ৰমে (মন্ত্র) ন্যাস কৰিব লাগে।
Verse 3
न्यस्ताङ्गो न्यस्तमन्त्रस्तु समस्तं व्यापकं न्यसेत् पार्वती शवरी चेशा वरदाभयहस्तिका
অঙ্গন্যাস আৰু মন্ত্রন্যাস সম্পন্ন কৰি তাৰ পিছত সমগ্ৰ ব্যাপক ন্যাস কৰিব লাগে। দেৱীক পাৰ্বতী, শবৰী আৰু ঈশা ৰূপে ধ্যান কৰিব লাগে; তেখেতৰ হাতত বৰদান আৰু অভয় প্ৰদানৰ মুদ্রা আছে।
Verse 4
मयूरबलया पिच्छमौलिः किसलयांशुका सिंहासनस्था मायूरवर्हच्छत्रसमन्विता
তেখেতে ময়ূৰ-বলয় ধাৰণ কৰে, মূৰত পিঁচ্ছ-মৌলি (পাখিৰ মুকুট) আছে, কিশলয় সদৃশ কোমল সেউজীয়া বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে; সিংহাসনত আসীন আৰু ময়ূৰপুচ্ছৰ ছত্ৰেৰে সমন্বিত।
Verse 5
त्रिनेत्रा श्यामला देवी वनमालाविभूषणा विप्राहिकण्राभरणा चत्रकेयूरभूषणा
দেৱী ত্ৰিনেত্ৰা আৰু শ্যামবৰ্ণা; তেওঁ বনমালাৰে বিভূষিতা। তেওঁৰ কণ্ঠত শোভাময় হাৰ আছে আৰু তেওঁ কঙ্কণ আৰু কেয়ূৰেৰে অলংকৃত।
Verse 6
वैश्यनागकटीबन्धा वृषलाहिकृतनूपुरा एवं रूपात्मिका भूत्वा तन्मन्त्रं नियुतं जपेत्
বৈশ্য-নাগেৰে নিৰ্মিত কটিবন্ধ ধাৰণ কৰি আৰু বৃষলাহি-নিৰ্মিত নূপুৰ পিন্ধি—এনে ৰূপ ধ্যানত গ্ৰহণ কৰি—সেই মন্ত্র এক লক্ষবাৰ জপ কৰিব লাগে।
Verse 7
ईशः किरातरूपो ऽभूत् पुरा गौरी च तादृशी जपेद्ध्यायेत् पूजयेत्तां सर्वसिद्ध्यैविषादिहृत्
প্ৰাচীন কালত ঈশে কিৰাতৰূপ ধাৰণ কৰিছিল আৰু গৌৰীয়েও তেনেই ৰূপ লৈছিল। সৰ্বসিদ্ধি লাভৰ বাবে তেওঁলোকৰ মন্ত্র জপ, ধ্যান আৰু পূজা কৰিব লাগে; ই বিষাদ আদি দূৰ কৰে।
Verse 8
अष्टसिंहासने पूज्या दले पूर्वादिके क्रमात् अङ्गगायत्री प्रणीता हूङ्काराद्या दलाग्रके
দেৱীক অষ্টসিংহাসনত পূজা কৰিব লাগে। পাঁপৰিবোৰত পূৰ্ব দিশৰ পৰা ক্ৰমে, ‘হূঁ’ বীজৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা অঙ্গ-গায়ত্ৰী (অঙ্গ-মন্ত্র) পাঁপৰিৰ অগ্ৰভাগত নিয়োগ কৰিব লাগে।
Verse 9
फट्कारी चाग्रतो देव्याः श्रीवीजेनार्चयेदिमाः लोकेशायुधवर्णास्ताः फट्कारी तु धनुर्धरा
আৰু দেৱীৰ সম্মুখত শ্ৰী-বীজেৰে এই (শক্তিসকল)ক অৰ্চনা কৰিব লাগে। তেওঁলোক লোকপালসকলৰ আয়ুধৰ বৰ্ণৰ দৰে ধ্যানিত হ’ব; আৰু ফট্কাৰী ধনুৰ্ধৰা।
Verse 10
जया च विजया द्वास्थे पूज्ये सौवर्णयष्टिके किङ्करा वर्वरी मुण्डी लगुडी च तयोर्वहिः
দ্বাৰস্তম্ভ দুটাত জয়া আৰু বিজয়াৰ পূজা কৰিব লাগে, আৰু পূজ্যা সৌৱৰ্ণযষ্টিকাৰো। সেই দ্বাৰ দুটাৰ বাহিৰত কিঙ্কৰা, বৰ্বৰী, মুণ্ডী আৰু লাগুড়ীৰ পূজা কৰিব লাগে।
Verse 11
इष्ट्वैवं सिद्धयेद्द्रव्यैः कुण्डे योन्याकृतौ हुनेत् हेमलाभो ऽर्जुनैर् धान्यैर् गोधूमैः पुष्टिसम्पदः
এইদৰে বিধি সম্পন্ন কৰি, নিৰ্দিষ্ট দ্ৰব্যেৰে সিদ্ধি সাধন কৰিব লাগে আৰু যোনি-আকৃতি কুণ্ডত হোম কৰিব লাগে। অৰ্জুন-কাঠে আহুতি দিলে স্বৰ্ণলাভ হয়; ধান্য আৰু গোধূমে পুষ্টি আৰু সমৃদ্ধি হয়।
Verse 12
यवैर् धान्यैस्तिलैः सर्वसिद्धिरीतिविनाशनम् अक्षैर् उन्मत्तता शत्रोः शाल्मलीभिश् च मारणम्
যৱ, ধান্য আৰু তিলৰ দ্বাৰা সৰ্বসিদ্ধি আৰু উপদ্ৰৱ/মহামাৰীৰ বিনাশ হয়। অক্ষবীজে শত্রুৰ উন্মত্ততা ঘটে; আৰু শাল্মলী দ্ৰব্যে মাৰণ কাৰ্য সিদ্ধ হয়।
Verse 13
जम्बुभिर्धनधान्याप्तिस्तुष्टिर्नीलोत्पलैर् अपि रक्तात्पलैर् महापुष्टिः कुन्दपुष्पैर् महोदयः
জাম্বু ফলৰ দ্বাৰা ধন আৰু ধান্য লাভ হয়; নীল পদ্মে তৃপ্তি। ৰক্ত পদ্মে মহাপুষ্টি আৰু আৰোগ্য-সমৃদ্ধি; আৰু কুন্দ ফুলে মহোদয় (মহোন্নতি) হয়।
Verse 14
मल्लिकाभिः पुरक्षोभः कुमुदैर् जनवर् लभः अशोकैः पुत्रलाभः स्यात् पाटलाभिः शुभाङ्गना
মল্লিকা (জুঁই) ফুলে নগৰত ক্ষোভ/অশান্তি হয়; কুমুদ ফুলে জনসমাজত বৰলাভ (লোকসমৰ্থন) হয়। অশোক ফুলে পুত্ৰলাভ হয়; আৰু পাটলা ফুলে শুভ আৰু সৎগুণৱতী নাৰীৰ প্ৰাপ্তি হয়।
Verse 15
आम्रैर् आयुस्तिलैर् लक्ष्मीर्बिल्वैः श्रीश् चम्पकैर् धनम् इष्टं मधुकपुष्पैश् च बिल्वैः सर्वज्णतां लभेत्
আম অৰ্ঘ্য দিলে আয়ু বৃদ্ধি পায়; তিল অৰ্ঘ্য দিলে লক্ষ্মী লাভ হয়; বিল্বফলে শ্ৰী-মঙ্গল; চম্পক ফুলে ইষ্টধন প্ৰাপ্তি। মধূক-পুষ্প আৰু বিল্ব অৰ্ঘ্য দিলে সৰ্বজ্ঞতা লাভ হয়।
Verse 16
त्रिलक्षजप्यात्सर्वाप्तिर्होमाद्ध्यानात्तथेज्यया मण्डले ऽभ्यर्च्य गायत्र्या आहुतीः पञ्चविंशतिम्
তিন লক্ষ জপে সম্পূৰ্ণ সিদ্ধি লাভ হয়; তদ্ৰূপ হোম, ধ্যান আৰু পূজাতেও। মণ্ডলত অর্চনা কৰি গায়ত্ৰীসহ পঁচিশটা আহুতি দিয়া উচিত।
Verse 17
दद्याच्छतत्रयं मूलात् पल्लवैर् दीक्षितो भवेत् पञ्चगव्यं पुरा पीत्वा चरुकं प्राशयेत्सदा
নিজ সম্পদৰ পৰা তিনশ (দ্ৰব্য) দান দিব; কোমল পল্লৱ অৰ্ঘ্য দিলে সি দীক্ষিত হয়। আগতে পঞ্চগব্য পান কৰি, সদায় চরু (যজ্ঞান্ন) প্ৰাশন কৰিব।
Frequently Asked Questions
It proceeds from mantra-aṅga recitation to aṅga/mantra-nyāsa across bodily loci, then vyāpaka-nyāsa, Devī dhyāna, eightfold throne-lotus worship with attendants and guardians, and finally homa in a yoni-shaped kuṇḍa with substance-specific outcomes.
The chapter emphasizes tantric ritual engineering: precise nyāsa placement (head-to-feet sequence), structured maṇḍala/throne worship with petal-wise order, and a detailed dravya–phala mapping for homa offerings.
Tvaritā’s mantra-aṅgas are explicitly said to bestow both enjoyment and liberation; the same discipline—purified body via nyāsa, concentrated dhyāna, and dharmically framed worship—supports pragmatic siddhis while orienting the practitioner to spiritual completion.
She is three-eyed and dark-hued, adorned with forest garlands and ornaments, associated with kirāta/śabarī motifs, marked by peacock-feather emblems and a peacock-plume parasol, and enthroned on a lion-seat with varada and abhaya gestures.