Adhyaya 167

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे वर्णधर्मादिर्नाम षट्षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अयुतलक्षकोटिहोमाः अग्निर् उवाच श्रीशान्तिविजयाद्यर्थं ग्रहयज्ञं पुनर्वदे ग्रहयज्ञो ऽयुतहोमलक्षकोट्यात्मकस्त्रिधा

এইদৰে আগ্নেয় মহাপুৰাণত ‘বৰ্ণধৰ্মাদি’ নামৰ একশ ছেষট্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া একশ সাতষট্টিতম অধ্যায়—‘অযুত-লক্ষ-কোটি হোম’ আৰম্ভ। অগ্নিয়ে ক’লে—শ্ৰী, শান্তি, বিজয় আদি লাভৰ বাবে মই গ্ৰহযজ্ঞ পুনৰ বৰ্ণনা কৰোঁ। গ্ৰহযজ্ঞ তিনিধা—অযুত (দশ হাজাৰ), লক্ষ (এক লক্ষ) আৰু কোটি (এক কোটি) হোম-পরিমাণযুক্ত।

Verse 2

वेदेरैशे ह्य् अग्निकुण्डाद् ग्रहानावाह्य मण्डले सौम्ये गुरुर्बुधश् चैशे शुक्रः पूर्वदले शशी

বৈদিক মন্ত্ৰে অগ্নিকুণ্ডৰ পৰা গ্ৰহসমূহক আহ্বান কৰি শুভ মণ্ডলত প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে। সৌম্য ভাগত গুৰু আৰু বুধ; পূৰ্ব দলে শুক্ৰ আৰু শশী (চন্দ্ৰ) স্থাপনীয়।

Verse 3

आग्नेये दक्षिणे भौमो मध्ये स्याद्भास्करस् तथा शनिराप्ये ऽथ नैरृत्ये राहुः केतुश् च वायवे

আগ্নেয় আৰু দক্ষিণ ভাগত ভৌম (মঙ্গল) স্থাপন কৰিব লাগে; মধ্যত ভাস্কৰ (সূৰ্য)। পশ্চিমত শনি; তাৰ পিছত নৈঋত্যত ৰাহু আৰু বায়ব্যত কেতু স্থাপনীয়।

Verse 4

ईशश्चोमा गुहो विष्णुर्ब्रह्मेन्द्रौ यमकालकौ चित्रगुप्तश्चाधिदेवा अग्निरापः क्षितिर्हरिः

ঈশ (শিৱ) আৰু উমা, গুহ (স্কন্দ), বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আৰু ইন্দ্ৰ, যম আৰু কাল, আৰু চিত্ৰগুপ্ত—এঁৱেই অধিদেৱতা; তদ্ৰূপ অগ্নি, আপঃ (জল), ক্ষিতি (পৃথিৱী) আৰু হৰি স্মৰণীয়।

Verse 5

इन्द्र ऐन्द्री देवता च प्रजेशो ऽहिर्विधिः क्रमात् एते प्रत्यधिदेवाश् च गणेशो दुर्गयानिलः

ইন্দ্ৰ, ঐন্দ্ৰী দেৱী, প্ৰজেশ (ব্ৰহ্মা), অহি (সৰ্পশক্তি) আৰু বিধি (বিধাতা—ব্ৰহ্মা) ক্ৰমে উল্লিখিত। এঁৱেই প্ৰত্যধিদেৱতা; লগতে গণেশ, দুৰ্গা আৰু অনিল (বায়ু)ও।

Verse 6

खमश्विनौ च सम्पूज्य यजेद्वीजैश् च वेदजैः अर्कः पलाशः खदिरो ह्य् अपामार्गश् च पिप्पलः

খ (আকাশ) আৰু অশ্বিনদ্বয়ক সম্যক পূজা কৰি, বেদবিধিত প্ৰশিক্ষিত দ্বিজ পুৰোহিতসকলৰ সৈতে যজ্ঞ কৰিব লাগে। সমিধা/দ্ৰব্য হিচাপে অর্ক, পলাশ, খাদিৰ, অপামাৰ্গ আৰু পিপ্পল নিৰ্দিষ্ট।

Verse 7

उदुम्बरः शमी दुर्वा कुशाश् च समिधः क्रमात् मध्वाज्यदधिसंमिश्रा होतव्याश्चाष्टधा शतम्

ক্ৰম অনুসাৰে সমিধ উদুম্বৰ, শমী, দূৰ্বা আৰু কুশৰ হ’ব; আৰু মধু, ঘৃত আৰু দধি মিহলাই একশ আঠ আহুতি দিয়া উচিত।

Verse 8

एकाष्टशतुरः कुम्भान् पूर्य पूर्णाहुतिन्तथा वसोर्धारान्ततो दद्याद्दक्षिणाञ्च ततो ददेत्

একশ আঠ কুম্ভ ভৰি তাৰ পিছত পূৰ্ণাহুতি কৰিব লাগে; বসোৰ্ধাৰা সমাপ্ত কৰি তাৰ পাছত দক্ষিণা দিব লাগে।

Verse 9

यजमानं चतुर्भिस्तैर् अभिषिञ्चेत् समन्त्रकैः सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

সেই চাৰিটা (জল/পাত্ৰ)ৰে মন্ত্ৰসহ যজমানক অভিষিক্ত কৰিব—“ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰসহ দেৱতাসকলে তোমাক অভিষেক কৰক।”

Verse 10

वासुदेवो जगन्नाथस् तथा सङ्कर्षणः प्रभुः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश् च भवन्तु विजयाय ते

জগন্নাথ বাসুদেৱ, তদ্ৰূপ প্ৰভু সংকর্ষণ, প্ৰদ্যুম্ন আৰু অনিরুদ্ধ—এইসকল তোমাৰ বিজয়ৰ বাবে হওক।

Verse 11

आखण्डलो ऽग्निर्भगवान् यमो वै नैरृतस् तथा वरुणः पवनश् चैव धनाध्यक्षस् तथा शिवः

আখণ্ডল (ইন্দ্ৰ), ভগৱান অগ্নি, যম, লগতে নৈঋত; বৰুণ, পৱন (বায়ু), ধনাধ্যক্ষ (কুবেৰ) আৰু শিৱ।

Verse 12

ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालाः पान्तु वः सदा कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः

ব্ৰহ্মাসহ শেষ আৰু দিক্‌পালসকলে সদায় আপোনালোকক ৰক্ষা কৰক; আৰু কীৰ্তি, লক্ষ্মী, ধৃতি, মেধা, পুষ্টি, শ্ৰদ্ধা, ক্ৰিয়া আৰু সম্যক মতি আপোনালোকৰ মাজত স্থিত থাকক।

Verse 13

बुद्धिर् लज्जा वपुः शान्तिस्तुष्टिः कान्तिश् च मातरः एतास्त्वामभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्याः समागताः

বুদ্ধি, লজ্জা, বপু (দেহকল্যাণ), শান্তি, তুষ্টি আৰু কান্তি—এই মাতৃশক্তিসকল ধৰ্মপত্নী ৰূপে ইয়াত সমাগত হৈ তোমাৰ অভিষেক কৰক।

Verse 14

आदित्यश् चन्द्रमा भौमो बुधजीवशितार्कजाः ग्रहास्त्वामभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश् च तर्पिताः

সূৰ্য, চন্দ্ৰ, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ আৰু শনি—এই গ্ৰহসকলে তোমাৰ অভিষেক কৰক; আৰু ৰাহু-केतুও তৰ্পণে তৃপ্ত হৈ অনুগ্ৰহ কৰক।

Verse 15

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ऋषयो मनवो गावो देवमातर एव च

দেৱ, দানৱ আৰু গন্ধৰ্ব; যক্ষ, ৰাক্ষস আৰু পন্নগ; ঋষি, মনু, গাইসমূহ আৰু দেৱমাতৃকাসকলও।

Verse 16

देवपत्न्यो द्रुमा नागा दैत्याश्चाप्सरसाङ्गणाः अस्त्राणि सर्वशास्त्राणि राजानो वाहनानि च

দেৱপত্নীসকল, গছ-গছনি, নাগ, দৈত্য আৰু অপ্সৰাৰ দল; অস্ত্ৰ, সকলো শাস্ত্ৰ, ৰজাসকল আৰু বাহনসমূহো—(ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত)।

Verse 17

औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश् च ये सरितः सागराः शैलास्तीर्थानि जलदा नदाः

ঔষধি আৰু ৰত্ন, আৰু কালৰ যি যি অৱয়ৱ আছে; নদী, সাগৰ, পৰ্বত, তীৰ্থ, বৰষা-বহনকাৰী মেঘ আৰু সোঁত—এই সকলো জগতৰ গণ্য উপাদান।

Verse 18

एते त्वामभिषिञ्चन्तु सर्वकामार्थसिद्धये अलङ्कृतस्ततो दद्याद्धेमगोन्नभुवादिकं

এই (পবিত্ৰ দ্ৰব্য/দেৱতা) তোমাক অভিষেক কৰক, যাতে সকলো কাম্য উদ্দেশ্য সিদ্ধ হয়। তাৰ পাছত বিধিমতে অলংকৃত হৈ সোণ, গাই, অন্ন, ভূমি আদি দান কৰা উচিত।

Verse 19

कपिले सर्वदेवानां पूजनीयासि रोहिणि तीर्थदेवमयी यस्मादतःशान्तिं प्रयच्छ मे

হে কপিলা, হে ৰোহিণী! তুমি সকলো দেৱতাৰ পূজনীয়া; যিহেতু তুমি তীৰ্থ-দেৱময়ী, সেয়ে মোক শান্তি দিয়া।

Verse 20

पुण्यस्त्वं शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानाञ्च मङ्गलं विष्णुना विधृतो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

হে শঙ্খ! তুমি পুণ্যৰ মাজত পুণ্য, আৰু মঙ্গলৰ মাজত পৰম মঙ্গল। বিষ্ণুৱে তোমাক নিত্য ধাৰণ কৰে; সেয়ে মোক শান্তি দিয়া।

Verse 21

धर्म त्वं वृषरूपेण जगदानन्दकारकः अष्टमूर्तेरधिष्टानमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

হে ধৰ্ম! বৃষৰূপে তুমি জগতক আনন্দ দিয়া। তুমি অষ্টমূর্তি (শিৱ)ৰ অধিষ্ঠানস্বৰূপ; সেয়ে মোক শান্তি দিয়া।

Verse 22

हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेमवीजं विभावसोः अनन्तपुण्यफलदमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

হে বিভাৱসু (অগ্নি)! তুমি হিৰণ্যগৰ্ভৰ গৰ্ভস্থিত, হেমবীজস্বৰূপ; অনন্ত পুণ্যফলদাতা, সেয়ে মোক শান্তি দান কৰা।

Verse 23

पीतवस्त्रयुगं यस्माद्वासुदेवस्य वल्लभं प्रदानात्तस्य वै विष्णुरतः शान्तिं प्रयच्छ मे

বাসুদেৱৰ প্ৰিয় পীতবস্ত্ৰযুগ দান কৰা হৈছে; সেয়ে সেই ভক্তিত প্ৰীত বিষ্ণুৱে মোক শান্তি দিওক।

Verse 24

विष्णुस्त्वं मत्स्यरूपेण यस्मादमृतसम्भवः चन्द्रार्कवाहनो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

তুমি মৎস্যৰূপে বিষ্ণু; তোমাৰ দ্বাৰাই অমৃতৰ সম্ভৱ হয়। চন্দ্ৰ-সূৰ্যবাহন, সেয়ে মোক নিত্য শান্তি দান কৰা।

Verse 25

यस्मात्त्वं पृथिवी सर्वा धेनुः केशवसन्निभा सर्वपापहरा नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

তুমি সমগ্ৰ পৃথিৱী—কেশৱসদৃশ ধেনুৰ দৰে—আৰু নিত্য সকলো পাপ হৰণ কৰা; সেয়ে মোক শান্তি দান কৰা।

Verse 26

यस्मादायसकर्माणि तवाधीनानि सर्वदा लाङ्गलाद्यायुधादीनि अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

লোহাৰ সকলো কৰ্ম সদায় তোমাৰ অধীন—লাঙল আদি অস্ত্ৰ আৰু উপকৰণসহ—সেয়ে মোক শান্তি আৰু ক্ষেম দান কৰা।

Verse 27

यस्मात्त्वं स्सर्वयज्ञानामङ्गत्वेन व्यवस्थितः योनिर्विभावसोर्नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे

যিহেতু তুমি সকলো যজ্ঞৰ অংগৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত আৰু বিভাৱসু (অগ্নি)-ৰ নিত্য উৎস, সেয়ে মোক শান্তি প্ৰদান কৰা।

Verse 28

गवामङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश यस्मात्तस्माच्छिवं मे स्यादिह लोके परत्र च

যিহেতু গৰুৰ অংগসমূহত চতুৰ্দশ ভুৱন অৱস্থিত, সেয়ে মোৰ মঙ্গল হওক—ইহলোকে আৰু পৰলোকে।

Verse 29

धर्मकामार्थसिद्धये इति ख यस्मादशून्यं शयनं केशवस्य शिवस्य च शय्या ममाप्यशून्यास्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि

“ধৰ্ম-কাম-অৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে”—এনেদৰে ক’ব লাগে। কেশৱ আৰু শিৱৰ শয়ন কেতিয়াও শূন্য নহয়; তেনেদৰে দানদত্ত মোৰ শয্যাও জন্মে জন্মে শূন্য নাহওক।

Verse 30

यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः तथा शान्तिं प्रयच्छन्तु रत्नदानेन मे सुराः

যেনেকৈ সকলো ৰত্নত সকলো দেৱতা প্ৰতিষ্ঠিত, তেনেকৈ ৰত্নদানৰ দ্বাৰা দেৱগণে মোক শান্তি প্ৰদান কৰক।

Verse 31

यथा भूमिप्रदानस्य कलां नार्हन्ति षोडशीं दानान्यन्यानि मे शान्तिर्भूमिदानाद्भवत्विह

যেনেকৈ ভূমিদানৰ ফলৰ ষোড়শাংশো অন্য দানসমূহে লাভ নকৰে, তেনেকৈ ইয়াত ভূমিদানৰ দ্বাৰা মোৰ শান্তি হওক।

Verse 32

ग्रहयज्ञो ऽयुतहोमो दक्षिणाभी रणे जितिः विवाहोत्सवयज्ञेषु प्रतिष्ठादिषु कर्मषु

গ্ৰহ-যজ্ঞ, অযুত-হোম (দশ হাজাৰ আহুতি) আৰু দক্ষিণা-প্ৰদান ৰণত জয় দিয়ে; লগতে বিবাহ-সংস্কাৰ, উৎসৱ-যজ্ঞ, প্ৰতিষ্ঠা আদি কৰ্মত এইবোৰ প্ৰয়োগযোগ্য।

Verse 33

सर्वकामाप्तये लक्षकोटिहोमद्वयं मतं गृहदेशे मण्डपे ऽथ अयुते हस्तमात्रकं

সকলো কামনা-সিদ্ধিৰ বাবে লক্ষ-হোম আৰু কোটি-হোম—এই দ্বয় বিধান কোৱা হৈছে। গৃহপ্ৰদেশৰ মণ্ডপত অযুত (দশ হাজাৰ) কৰ্মৰ বাবে কুণ্ডৰ মাপ এক হস্তমাত্ৰ হওক।

Verse 34

मेखलायोनिसंयुक्तं कुण्डञ्चत्वार ऋत्विजः स्वयमेको ऽपि वा लक्षे सर्वं दशगुणं हि तत्

মেখলা আৰু যোনি-সংযুক্ত কুণ্ড কৰি চাৰি ঋত্বিজ থাকক; অথবা লক্ষ-হোমত নিজে একাই যজন কৰিলেও—সকলো ফল দহগুণ হয়।

Verse 35

चतुर्हस्तं द्विहस्तं वा तार्क्षञ्चात्राधिकं यजेत् सामध्वनिशीरस्त्वं वाहनं पमेष्ठिनः

ইয়াত তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়)ক চতুৰ্ভুজ ৰূপে, অথবা দ্বিভুজ ৰূপে, নতুবা অধিক উন্নত (বর্ধিত) ৰূপে পূজা কৰা উচিত। হে সাম-ধ্বনিয়ে শিৰ অলংকৃত, তুমি পমেষ্ঠিন (ব্ৰহ্মা)-ৰ বাহন।

Verse 36

विषयापहरो नित्यमतः शान्तिं प्रयच्छ मे पूर्ववत् कुण्डमामन्त्र्य लक्षहोमं समाचरेत्

“হে নিত্য বিষয়াপহৰ (দোষনিবাৰক), মোক শান্তি দিয়া।” তাৰপিছত পূৰ্ববৎ কুণ্ড আহ্বান কৰি বিধিপূৰ্বক লক্ষ-হোম (একলক্ষ আহুতি) সম্পন্ন কৰা উচিত।

Verse 37

वसोर्धारां ततो दद्याच्छय्याभूषादिकं ददेत् तत्रापि दश चाष्टौ च लक्षहोमे तथर्त्विजः

তাৰ পিছত বসোৰ্ধাৰা আহুতি দিয়া উচিত আৰু শয্যা, অলংকাৰ আদি দান কৰিব লাগে। সেই একে বিধিত লক্ষ-হোমৰ বাবে দহ আৰু আঠ, অৰ্থাৎ আঠাৰ, ঋত্বিজ (পুৰোহিত) নিৰ্দিষ্ট।

Verse 38

पुत्रान्नराज्यविजयभुक्तिमुक्त्यादि चाप्नुयात् दक्षिणाभिः फलेनास्माच्छत्रुघ्नः कोटिहोमकः

এই কৰ্মৰ পৰা, দক্ষিণা আৰু অভিপ্ৰেত ফল অনুসাৰে, কৰ্তাই পুত্ৰ, অন্ন, ৰাজ্য, বিজয়, ভোগ আৰু মোক্ষ আদি লাভ কৰে। শত্রুঘ্ন হোমত কোটি আহুতি সম্পূৰ্ণ কৰোঁতাই শত্রুনাশক ফল পায়।

Verse 39

तथा जन्मनि जन्मनीति ङ गृहादौ मण्डपे वाथेति ख गृहादौ मण्डपे चैवमिति ञ पुत्रार्थराज्यविजयभुक्तिमुक्त्यादीति ख , ङ च चतुर्हस्तं चाष्टहस्तं कुण्डन्द्वादश च द्विजाः पञ्चविंशं षोडशं वा पटे द्वारे चतुष्टयं

এইদৰে জন্মে জন্মে (এই বিধান) প্ৰযোজ্য; গৃহত আৰু মণ্ডপতও—এনেদৰে কোৱা হৈছে। পুত্ৰলাভ, ৰাজ্য, ৰাজবিজয়, ভোগ আৰু মোক্ষ আদি উদ্দেশ্যৰ বাবেও একেই বিধি। হে দ্বিজসকল, কুণ্ড চাৰি হস্ত বা আঠ হস্ত মাপে হ’ব; আৰু পট (পৰ্দা) আৰু দ্বাৰৰ মাপ চাৰি-চাৰিৰ গোটত, যথাযোগ্য দ্বাদশ, ষোড়শ বা পঞ্চবিংশ (একক) নিৰ্দিষ্ট।

Verse 40

कोटिहोमी सर्वकामी विष्णुलोकं स गच्छति होमस्तु ग्रहमन्त्रैर् वा गायत्र्या वैष्णवैर् अपि

কোটি-হোম সম্পন্ন কৰোঁতাই, সৰ্বকামসিদ্ধ হৈ, বিষ্ণুলোকলৈ যায়। এই হোম গ্ৰহ-মন্ত্ৰে, অথবা গায়ত্ৰীত, নতুবা বৈষ্ণৱ মন্ত্ৰেৰেো কৰিব পাৰি।

Verse 41

जातवेदोमुखैः शैवैः वैदिकैः प्रथितैर् अपि तिलैर् यवैर् घृतैर् अश्वमेधफलादिभाक्

জাতবেদ আদি দ্বাৰা প্ৰথিত শৈৱ আৰু বৈদিক মন্ত্ৰসহ তিল, যৱ আৰু ঘৃতৰে আহুতি দিব লাগে; তেনে কৰিলে সি অশ্বমেধ আদি মহাযজ্ঞৰ ফলৰ ভাগী হয়।

Verse 42

विद्वेषणाभिचारेषु त्रिकोणं कुण्डमिष्यते समिधो वामहस्तेन श्येनास्थ्यनलसंयुताः

বিদ্বেষণ আৰু অভিচাৰ কৰ্মত ত্ৰিকোণ কুণ্ড বিধেয়। সমিধা বাঁও হাতে লৈ শ্যেন (বাজ)‑অস্থি আদি আৰু অগ্নিসহ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।

Verse 43

रक्तभूषैर् मुक्तकेशैर् ध्यायद्भिरशिवं रिपोः दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु यो द्वेष्टि हुं फडिति च

ৰঙা অলংকাৰ পিন্ধি, কেশ মুকলি কৰি, শত্রুৰ অশিৱ ধ্যান কৰি যিসকলে ‘হুঁ’ ‘ফট্’ উচ্চাৰে—সিহঁত সেই শত্রুৰ দুষ্ট মিত্ৰ হওক।

Verse 44

छिन्द्यात् क्षुरेण प्रतिमां पिष्टरूपं रिपुं हनेत् यजेदेकं पीडकं वा यः स कृत्वा दिवं व्रजेत्

ক্ষুৰেৰে প্ৰতিমা ছেদন কৰিব লাগে; তাতে পিষ্ট-ৰূপে গঢ়া শত্রু বিনষ্ট হয়। যিয়ে একল লক্ষ্য-যাগ বা ‘পীড়ক’ (পীড়ন) যাগ কৰে, সি তেনে কৰি স্বৰ্গ লাভ কৰে।