Adhyaya 150

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे युद्धजयार्णवे अयुतलक्षकोटिहोमो नामोनपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः मन्वन्तराणि अग्निर् उवाच मन्वन्तराणि वक्ष्यामि आद्याः स्वायम्भुवो मनुः अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता यमो नाम तदा सुराः

এইদৰে আগ্নেয় মহাপুৰাণৰ ‘যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ’ অংশত ‘অযুত-লক্ষ-কোটি-হোম’ নামৰ একশ ঊনপঞ্চাশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া একশ পঞ্চাশতম অধ্যায় ‘মন্বন্তৰাণি’ আৰম্ভ। অগ্নি ক’লে—মই মন্বন্তৰসমূহ বৰ্ণনা কৰিম। আদ্য স্বায়ম্ভুৱ মনু; তেওঁৰ পুত্ৰসকল অগ্নীধ্ৰ আদি, আৰু সেই সময়ত দেৱসকলৰ মাজত যম নাম প্ৰসিদ্ধ আছিল।

Verse 2

और्वाद्याश् च सप्तर्षय इन्द्रश् चैव शतक्रतुः पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे

স্বাৰোচিষ মন্বন্তৰত ঔৰ্ব আদি সপ্তৰ্ষি আছিল; ইন্দ্ৰ আছিল শতক্ৰতু; আৰু দেৱগণ পাৰাৱত আৰু সতুষিত আছিল।

Verse 3

विपश्चित्तत्र देवेन्द्र ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्रास्तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः

সেই মন্বন্তৰত বিপশ্চিত আৰু দেৱেন্দ্ৰ আছিল; ঊৰ্জস্তম্ভ আদি দ্বিজ ঋষি আছিল; পুত্ৰসকল চৈত্ৰ আৰু কিম্পুৰুষ নামে জনা গৈছিল; আৰু তৃতীয় মনু আছিল উত্তোতম।

Verse 4

सुशान्तिरिन्द्रो देवाश् च सुधामाद्या वशिष्ठजाः सप्तर्षयो ऽजाद्याः पुत्राश् चतुर्थस्तामसी मनुः

সুশান্তি ইন্দ্ৰ আছিল; দেৱগণ সুধামা আদি আছিল; সপ্তৰ্ষি বশিষ্ঠৰ পুত্ৰ আছিল; পুত্ৰসকল অজ আদি আছিল; চতুৰ্থ মনু তামসী মনু।

Verse 5

स्वरूपाद्याः सुरगणाः शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरः ज्योतिर्धामादयो विप्रा नव ख्यातिमुखाः सुताः

স্বৰূপ আদি সুৰগণ এইদৰে নামিত; তাত শিখিৰিন্দ্ৰ আৰু সুৰেশ্বৰো অন্তৰ্ভুক্ত; জ্যোতিৰ্ধাম আদি বিপ্ৰ ঋষি; আৰু খ্যাতি-প্ৰধান নৱ পুত্ৰ।

Verse 6

रैवते वितथश्चेन्द्रो अमिताभास् तथा सुराः हिरण्यरोमाद्या मुनयो बलबन्धादयः सुताः

ৰৈৱত মন্বন্তৰত বিতথ (প্ৰজাপতি) আৰু ইন্দ্ৰ আছিল; দেৱগণ অমিতাভাস নামে জনা গৈছিল; মুনিসকল হিৰণ্যৰোম আদি আছিল; আৰু পুত্ৰসকল বলবন্ধ আদি আছিল।

Verse 7

मनोजवश्चाक्षुषे ऽथ इन्द्रः स्वात्यादयः सुराः सुमेधाद्या महर्षयः पुरुप्रभृतयः सुताः

চাক্ষুষ মন্বন্তৰত মনোজৱ ইন্দ্ৰ আছিল; স্বাতী আদি দেৱগণ আছিল; সুমেধা আদি মহর্ষিসকল আছিল; আৰু পুরু আদি পুত্ৰ (প্ৰজা) আছিল।

Verse 8

विवस्वतः सुतो विप्रः श्राद्धदेवो मनुस्ततः आदित्यवसुरुद्राद्या देवा इन्द्रः पुरन्दरः

হে বিপ্ৰ! বিবস্বানৰ পুত্ৰ শ্ৰাদ্ধদেৱ মনু আছিল। তেওঁৰ পৰা আদিত্য, বসু, ৰুদ্ৰ আদি দেৱগণ উৎপন্ন হৈছিল; আৰু তেওঁলোকৰ মাজত পুৰন্দৰ ইন্দ্ৰ আছিল।

Verse 9

वशिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः विश्वामित्रभरद्वाजौ मुनयः सप्त साम्प्रतं

বশিষ্ঠ, কাশ্যপ, তাৰ পিছত অত্রি, জমদগ্নি আৰু গৌতম; লগতে বিশ্বামিত্ৰ আৰু ভৰদ্বাজ—এয়াই বৰ্তমানৰ সপ্ত মুনি।

Verse 10

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा अंशेन हरिराभवत् स्वायम्भुवे मानसो ऽभूदजितस्तदनन्तरे

ইক্ষ্বাকু আদি পুত্ৰসকল হৰিৰ অংশে প্ৰকাশিত হৈছিল। স্বায়ম্ভুৱ মন্বন্তৰত ‘মানস’ অৱতাৰ হৈছিল; তাৰ পিছত ‘অজিত’ প্ৰাদুৰ্ভাৱ হৈছিল।

Verse 11

सत्यो हरिर्देवदरो वैकुण्ठो वामनः क्रमात् छायाजः सूर्यपुत्रस्तु भविता चाष्टमो मनुः

ক্ৰম অনুসাৰে (তেওঁ) সত্য, হৰি, দেবদাৰ, বৈকুণ্ঠ আৰু বামন নামে পৰিচিত। আৰু ছায়াজ—যি সূৰ্যপুত্ৰ—সেইজনেই অষ্টম মনু হ’ব।

Verse 12

पूर्वस्य च सवर्णो ऽसौ सावर्णिर्भविताष्टमः सुतपाद्या देवगणा दीप्तिमद्द्रौणिकादयः

পূৰ্ব মনুৰ সমবংশীয় তেওঁ হ’ব; ‘সাৱৰ্ণি’ নামে তেওঁ অষ্টম মনু হ’ব। দেৱগণ সুতপা আদি হ’ব, আৰু দীপ্তিমৎ আৰু দ্ৰৌণিক আদি (তাত প্ৰধান) থাকিব।

Verse 13

मुनयो बलिरिन्द्रश् च विरजप्रमुखाः सुताः नवमो दक्षसावर्णिः पाराद्याश् च तदा सुराः

মুনিসকল, বলি আৰু ইন্দ্ৰ, আৰু বিরজ-প্ৰমুখ পুত্ৰসকল (সেই কালত) থাকিব। তেতিয়া নবম মনু ‘দক্ষ-সাৱৰ্ণি’; আৰু দেৱতাসকল পাড়া আদি হ’ব।

Verse 14

इन्द्रश् चैवाद्भुतस्तेषां सवनाद्या द्विजोत्तमाः धृतकेत्वादयः पुत्रा ब्रह्मसावर्णिरित्यतः

তেওঁলোকৰ মাজত ইন্দ্ৰ নিশ্চয়েই ‘অদ্ভুত’ হ’ব। দ্বিজোত্তম ঋষিসকল সৱন আদি; আৰু পুত্ৰসকল ধৃতকেতু আদি। ইয়াৰ পৰা আগলৈ ‘ব্ৰহ্ম-সাৱৰ্ণি’ৰ বিৱৰণ চলি যায়।

Verse 15

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः हिरण्यरोमाद्या ऋषय इति ञ तथा सुरा इति छ हविष्याद्याश् च मुनयः सुक्षेत्राद्याश् च तत्सुताः

দেৱগণ ‘সুখ’ আদি নামে পৰিচিত হ’ব; তাত ‘শান্তি’ আৰু ‘শতক্ৰতু’ (ইন্দ্ৰ)ৰ উল্লেখ আছে। ঋষিসকল হিৰণ্যৰোমা আদি; আৰু ‘সুৰা’ আদি দেৱগণো থাকিব। মুনিসকল হৱিষ্য আদি; আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকল সুক্ষেত্ৰ আদি হ’ব।

Verse 16

धर्मसावर्णिकश्चाथ विहङ्गाद्यास्तदा सुराः गणेशश्चेन्द्रो नश् चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः

তেতিয়া মনু ‘ধৰ্ম-সাৱৰ্ণিক’ হ’ব। দেৱতাসকল বিহঙ্গ আদি; আৰু গণেশৰো উল্লেখ আছে। ইন্দ্ৰ ‘নশ্’ নামে পৰিচিত হ’ব; আৰু পুত্ৰকাম্য কৰ্ম-যজ্ঞসংশ্লিষ্ট মুনিসকল ‘চৰ’ আদি হ’ব।

Verse 17

सर्वत्रगाद्या रुद्राख्यः सावर्णिभविता मनुः ऋतधामा सुरेन्द्रश् च हरिताद्याश् च देवताः

সৰ্বত্ৰগা আদি দেৱতাসকলৰ উল্লেখ আছে; ৰুদ্ৰাখ্য ইন্দ্ৰ; সাবৰ্ণি মনু হ’ব; ঋতধামা দেৱাধিপতি (সুৰেন্দ্ৰ) বুলি খ্যাত; আৰু হৰিত আদি দেৱগণ ঘোষিত।

Verse 18

तपस्याद्याः सप्तर्षयः सुता वैदेववन्मुखाः मनुस्त्रयोदशो रौच्यः सूत्रामाणादयः सुराः

ৰৌচ্য নামৰ ত্ৰয়োদশ মন্বন্তৰত তপস্যা আদি সপ್ತর্ষি থাকিব; পুত্ৰসকলৰ মাজত বৈদেৱবৎ মুখ্য; আৰু দেৱসকলৰ মাজত সূত্ৰামাণ আদি অগ্ৰগণ্য।

Verse 19

इन्द्रो दिवस्पतिस्तेषां दानवादिविमर्दनः निर्मोहाद्याः सप्तर्षयश्चित्रसेनादयः सुताः

তেওঁলোকৰ মাজত দিবস্পতী ইন্দ্ৰ—দানৱ আদি মর্দনকাৰী—প্ৰধান আছিল। নির্মোহ আদি সপ্তর্ষি আছিল, আৰু চিত্ৰসেন আদি তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আছিল।

Verse 20

मनुश् चतुर्दशो भौत्यः शुचिरिन्द्रो भविष्यति चाक्षुषाद्याः सुरगणा अग्निबाह्णादयो द्विजाः

চতুৰ্দশ মনু ভৌত্য হ’ব; শুচি ইন্দ্ৰ হ’ব। দেৱগণ চাক্ষুষ আদি হ’ব, আৰু দ্বিজ ঋষিগণ অগ্নিবাহু আদি হ’ব।

Verse 21

चतुर्दशस्य भौत्यस्य पुत्रा ऊरुमुखा मनोः प्रयर्तयन्ति देवांश् च भुवि सप्तर्षयो दिवः

চতুৰ্দশ ভৌত্য মন্বন্তৰত মনুৰ ঊৰুমুখ আদি পুত্ৰসকলে পৃথিৱীত দেৱকাৰ্য প্ৰৱৰ্তন কৰে; পৃথিৱীত সপ্তর্ষি থাকে, আৰু দিৱিত দেৱগণ স্থিত থাকে।

Verse 22

देवा यज्ञभुजस्ते तु भूः पुत्रैः परिपाल्यते ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन्मनवस्तु चतुर्दश

দেৱসকল যজ্ঞৰ ভোক্তা, আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলে পৃথিৱী ৰক্ষা কৰে। হে ব্ৰাহ্মণ, ব্ৰহ্মাৰ এক দিনত নিশ্চয় চৌদ মনু থাকে।

Verse 23

मन्वाद्याश् च हरिर्वेदं द्वापरान्ते विभेद सः आद्यो वेदश् चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः

মনু আদি প্ৰাচীন ঋষিসকলৰ সৈতে হৰি (বিষ্ণু) দ্বাপৰযুগৰ অন্তত বেদক বিভাজন কৰিলে। আদিবেদ চতুষ্পাদ আৰু এক লক্ষ মন্ত্র-পরিমিত আছিল।

Verse 24

एकश्चासीद् यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः

যজুৰ্বেদ আগতে একেটাই আছিল; পাছত মুনিয়ে তাক চাৰিভাগে বিন্যস্ত কৰিলে। যজুঃ-মন্ত্রে অধ্বৰ্যুৰ কৰ্ম আৰু ঋক্‌-ঋচাৰে হোতৃৰ কৰ্ম স্থিৰ কৰিলে।

Verse 25

औद्गात्रं सामभिओश् चक्रे ब्रह्मत्वञ्चाप्यथर्वभिः प्रथमं व्यासशिष्यस्तु पैलो ह्य् ऋग्वेदपारगः

তেওঁ সামমন্ত্রে ঔদ্গাত্ৰ (উদ্গাতা) কৰ্ম স্থাপন কৰিলে আৰু অথৰ্বমন্ত্রে ব্ৰহ্মত্ব (ব্ৰহ্মা-পুরোহিত) পদ নিয়োগ কৰিলে। ব্যাসৰ শিষ্যসকলৰ মাজত প্ৰথম পৈল, যি ঋগ্বেদত পাৰঙ্গত আছিল।

Verse 26

इन्द्रः प्रमतये प्रादाद्वास्कलाय च संहितां बौध्यादिभ्यो ददौ सोपि चतुर्धा निजसंहितां

ইন্দ্ৰে প্ৰমতিক আৰু বাস্কলকো সংহিতা দিলে। বাস্কলে নিজৰ সংহিতাক চাৰিভাগ কৰি বৌধ্য আদি সকলক প্ৰদান কৰিলে।

Verse 27

यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश् चकार वै

ব্যাসৰ শিষ্য মহাত্মা বৈশম্পায়নে যজুৰ্বেদ-বৃক্ষৰ সাতাইশটা শাখা নিশ্চয়কৈ স্থাপন কৰিছিল।

Verse 28

काण्वा वाजसनेयाद्या याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः सजैमिनिः

কাণ্ব, বাজসনেয়ী আদি শাখাসমূহ যাজ্ঞবল্ক্য আদি ঋষিসকলৰ দ্বাৰা স্মৃত। সামবেদ-বৃক্ষৰ শাখা হিচাপে ব্যাসশিষ্য জৈমিনি প্ৰসিদ্ধ।

Verse 29

सुमन्तुश् च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरुः

তাৰ পিছত সুমন্তু আৰু সুকৰ্মাই একেকখনকৈ সংহিতা গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু ‘সুকৰ্মা’ নামধাৰীজনে নিজৰ গুৰুৰ পৰা সহস্ৰ সংহিতা লাভ কৰিলে।

Verse 30

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तं शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः

ব্যাসশিষ্য সুমন্তুৱে অথৰ্ববেদৰ পৰম্পৰাক শাখা-শাখাত বিভাজন কৰিলে আৰু পৈপ্যল আদি শিষ্যসকলক সহস্ৰশঃ তাত অধ্যয়ন কৰালে।

Verse 31

पुराणसंहितां चक्रे सुतो व्यासप्रसादतः

ব্যাসৰ প্ৰসাদত সূতে পুৰাণসমূহৰ সংহিতা—অর্থাৎ সংকলন-গ্ৰন্থ—ৰচনা কৰিলে।