Adhyaya 251
Dhanurveda-kathana (Exposition of Martial Science): Movements, Weapon-Operations, Combat Postures, and Battle Readiness
এই অধ্যায়ত ভগৱান অগ্নিয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ গতি-চলন আৰু প্ৰহাৰ-ধাৰাৰ প্ৰযুক্তিগত শ্ৰেণীবিভাগ বৰ্ণনা কৰে—ভ্ৰান্ত, উদ্ভ্ৰান্ত, শ্যেনপাত, আকুল আদি—আৰু তাৰ পিছত প্ৰশিক্ষণ/পাঠৰ বাবে যুগল-নাম আৰু গঠনমূলক একক নিৰ্দিষ্ট কৰে। তাৰ পাছত পাঠ্যক্ৰম: (১) খড়্গ-চৰ্ম (তলোৱাৰ-ঢাল) পদ্ধতি, ৩২টা অৱস্থা—প্ৰত্যালীঢ়, আলীঢ়, বৰাহ, লুলিত আদি; (২) মল্লযুদ্ধ/কুস্তিৰ কৌশল—ঘূৰোৱা, ধৰা, ওপৰ/তললৈ নিক্ষেপ, ধৰি ৰখা আৰু ছুটোৱা; (৩) দণ্ড/পাশ-বন্ধনৰ ভেদ আৰু ব্যস্ত-পাশ আদি নিৰ্দিষ্ট কৰ্ম; (৪) চক্ৰ, শূল, তোমৰ, গদা, পৰশু, মুদ্গৰ, ভিন্দিপাল, লাগুড়, বজ্ৰ, পট্টিশ, খড়্গ আদি অস্ত্ৰৰ বিশেষ কৰ্ম, শেষত যন্ত্ৰ-কৰ্ম। হস্ত-মুদ্ৰা, দেহ-লক্ষণ/ফল, আৰু ৰক্ষাকাৰী/ঔষধীয়/আচার-দ্ৰব্যো উল্লেখ আছে। উপসংহাৰত হাতী-ৰথ শস্ত্ৰীকৰণ, অঙ্কুশধাৰী, ধনুৰ্ধৰ, খড়্গধাৰী, ঢালধাৰীৰ নিযুক্তি, মন্ত্ৰে অস্ত্ৰ-সংস্কাৰ, আৰু ধৰ্মানুসাৰে জয় কৰি ৰাজ্য ৰক্ষা কৰাৰ ৰাজধৰ্ম উপদেশিত।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A codified taxonomy of martial practice: named movement/attack modes, enumerated stance-systems (including thirty-two sword-and-shield postures), and weapon-specific karmas (operations) extending from hand weapons to cakra and yantra (mechanical devices), plus prescribed roles and equipment for elephants, chariots, and protective units.
By presenting warfare as Agneya Vidya governed by dharma: weapons are consecrated with mantra, skill is disciplined through named and countable methods, and victory is ethically completed by the duty to protect and govern—aligning embodied mastery (bhukti) with righteous order and higher purpose (mukti-oriented restraint).