Adhyaya 293
Mantra-paribhāṣā (मन्त्रपरिभाषा) — Colophon/Closure
এই অংশটো ‘মন্ত্ৰপৰিভাষা’ শীৰ্ষক পূৰ্বৱৰ্তী শিক্ষামূলক প্ৰকৰণৰ আনুষ্ঠানিক সমাপ্তি, য’ত অগ্নেয় পদ্ধতিত মন্ত্ৰ-সম্পৰ্কীয় পৰিভাষা আৰু সংজ্ঞাৰ প্ৰযুক্তিগত নিৰূপণ সম্পূৰ্ণ হয়। অগ্নিপুৰাণৰ বিশ্বকোষীয় প্ৰবাহত এনে কলফন কেৱল লিপিকীয় নহয়; ই মন্ত্ৰশাস্ত্ৰ (পবিত্ৰ বাক্যৰ তত্ত্ব আৰু শুদ্ধ প্ৰয়োগ)ৰ পৰা সেই প্ৰয়োগক্ষেত্ৰলৈ ৰূপান্তৰ সূচায় য’ত মন্ত্ৰ, কাল-নিৰ্ণয় আৰু নিদান দেহগত সংকট-ব্যৱস্থাপনা—আয়ুৰ্বেদ আৰু বিষচিকিৎসা—ৰ সৈতে মিলিত হয়। ফলত শুদ্ধ ভাষা/অনুষ্ঠান-পদ্ধতি আৰু ৰক্ষা-চিকিৎসাত তাৰ ব্যৱহাৰিক প্ৰয়োগৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা পায়; অগ্নেয় বৈশিষ্ট্যত শব্দ (মন্ত্ৰ) লৌকিক আপদত ধৰ্মৰ উপকৰণ হয়।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्रपरिभाषा नाम द्विनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नागलक्षणानि अग्निरुचाच नागादयो ऽथ भावादिदशस्थानानि कर्म च सूतकं दष्टचेष्टेति सप्तलक्षणमुच्यते
এইদৰে আগ্নেয় মহাপুৰাণত ‘মন্ত্ৰপরিভাষা’ নামৰ ২৯৩তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া ২৯৪তম অধ্যায় ‘নাগলক্ষণানি’ আৰম্ভ হয়। অগ্নিয়ে ক’লে—নাগ আদি বিষয়ে ভাব আদি দহ স্থান, কৰ্ম, সূতক আৰু দষ্টচেষ্টাই—এইবোৰক সাতটা লক্ষণ বুলি কোৱা হয়।
Verse 2
शेषवासुकितक्षाख्याः कर्कटो ऽब्जो महाम्बुजः शङ्खपालश् च कुलिक इत्य् अष्टौनागवर्यकाः
শেষ, বাসুকি, তক্ষক, কৰ্কট, অব্জ, মহাম্বুজ, শঙ্খপাল আৰু কুলিক—এই আটজনক শ্ৰেষ্ঠ নাগৰাজ বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 3
दशाष्टपञ्चत्रिगुणशतमूर्धान्वितौ क्रमात् विप्रौ नृपो विशौ शूद्रौ द्वौ द्वौ नागेषु कीर्तितौ
ক্ৰম অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণ, ৰজা, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ—নাগ-সংখ্যা যথাক্ৰমে দহ, আঠ, পাঁচ আৰু তিনি বুলি কোৱা হৈছে; আৰু প্ৰতিটো বৰ্ণৰ দুজনকৈ নাগত উল্লেখ আছে।
Verse 4
तदन्वयाः पञ्चशतं तेभ्यो जाता असंख्यकाः फणिमण्डलिराजीलवातपित्तकफात्मकाः
তেওঁলোকৰ বংশধাৰাৰ পৰা পাঁচশ (প্ৰকাৰ) উৎপন্ন হ’ল; আৰু তেওঁলোকৰ পৰা অসংখ্য আন জন্মিল—ফণি, মণ্ডলি, ৰাজীল আৰু বাত-পিত্ত-কফ স্বভাৱবিশিষ্ট বুলি শ্ৰেণীবদ্ধ।
Verse 5
व्यन्तरा दोषमिश्रास्ते सर्पां दर्वीकराः स्मृताः रथाङ्गलाङ्गलच्छत्रस्वस्तिकाङ्कुशधारिणः
সেই ব্যন্তৰসকল দোষ-মিশ্ৰিত; সৰ্পসকলৰ মাজত তেওঁলোক ‘দৰ্বীকৰ’ শ্ৰেণী বুলি স্মৃত, যিসকলে ৰথচক্ৰ, লাঙল, ছত্ৰ, স্বস্তিক আৰু অঙ্কুশৰ চিহ্ন ধাৰণ কৰে।
Verse 6
गोनसा मन्दगा दीर्घा मण्डलैर् विधैश्चिताः रथाङ्गलाङ्गलत्रमुष्टिकाङ्कुशधारिण इति ख स्थिता इति ख राजिलाश्चित्रिताः स्निग्धास्तिर्यगूर्ध्वञ्च वाजिभिः
গোনসা সৰ্প ধীৰগতি আৰু দীঘল দেহবিশিষ্ট; তেওঁলোকৰ গাত মণ্ডলাকাৰ দাগ আৰু নানা নক্সা থাকে—ৰথচক্ৰ, লাঙল, ত্ৰ-মুষ্টিকা (গদা/মুষ্টি-চিহ্ন) আৰু অঙ্কুশৰ দৰে। তেওঁলোক ৰেখাৰে চিত্ৰিত, মসৃণ, আৰু ঘোঁৰাৰ গাত দেখা আড়াআড়ি আৰু দীঘলীয়া ধাৰীৰ দৰে ধাৰীযুক্ত।
Verse 7
व्यन्तरा मिश्रचिह्नाश् च भूवर्षाग्नेयवायवः चतुर्विधास्ते षड्विंशभेदाः षोडश गोनसाः
ব্যন্তৰ চাৰি প্ৰকাৰ—মিশ্ৰচিহ্নযুক্ত, ভূ-অঞ্চলীয়, আগ্নেয় আৰু বায়বীয়। সিহঁতৰ ছাব্বিশটা উপভেদ আছে; আৰু ‘গোনস’ নামে সোলোটা শ্ৰেণিও স্মৃত।
Verse 8
त्रयोदश च राजीला व्यन्तरा एकविंशतिः ये ऽनुक्तकाले जायन्ते सर्पास्ते व्यन्तराः स्मृताः
ৰাজীলা তেৰটা আৰু ব্যন্তৰ একুশটা বুলি স್ಮৃত। যি সাপ অনুক্ত/অশুভ সময়ত জন্মে, সিহঁতক ‘ব্যন্তৰ’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 9
आषाढादित्रिमासैः स्याद्गर्भो माषचतुष्टये अण्ड्कानां शते द्वे च चत्वारिंशत् प्रसूयते
আষাঢ়ৰ পৰা গণনা কৰিলে গৰ্ভকাল তিন মাহ বুলি কোৱা হৈছে। চাৰি মাষৰ পৰিমাণত দু’শ চল্লিশটা ডিম প্ৰসূত হয় বুলি উক্ত।
Verse 10
सर्पा ग्रसन्ति सूतौघान् विना स्त्रीपुन्नपुंसकान् उन्मीलते ऽक्षि सप्ताहात् कृष्णो मासाद्भवेद्वहिः
স্ত্ৰী, পুৰুষ আৰু নপুংসকক বাদ দি সাপে নবজাতকৰ দলক গ্ৰাস কৰে। সাত দিনৰ পাছত চকু মেলে; আৰু এক মাহৰ পাছত কৃষ্ণবৰ্ণ বাহিৰে প্ৰকাশ পায়।
Verse 11
द्वादशाहात् सुबोधः स्यात् दन्ताः स्युः सूर्यदर्शनात् द्वात्रिंशद्दिनविंशत्या चतस्रस्तेषु दंष्त्रिकाः
বাৰ দিনৰ পাছত শিশুটি সুবোধ হয়। সূৰ্যদৰ্শনত দাঁত ওলাবলৈ আৰম্ভ কৰে। বত্ৰিশতম মাহৰ বিংশ দিনত সিহঁতৰ মাজত চাৰিটা দংষ্ট্ৰিকা (কেনাইন) থাকে।
Verse 12
कराली मकरी कालरात्री च यमदूतिका एतास्ताः सविषा दंष्ट्रा वामदक्षिणपार्श्वगाः
কৰালী, মকৰী, কালৰাত্ৰি আৰু যমদূতিকা—এই শক্তিসকল বিষাক্ত দংশনদাঁতযুক্ত হৈ বাঁও আৰু সোঁ পাৰ্শ্বত ৰক্ষকৰূপে অৱস্থিত থাকে।
Verse 13
षन्मासान्मुच्यते कृत्तिं जोवेत्सष्टिसमाद्वयं नागाः सूर्यादिवारेशाः सप्त उक्ता दिवा निशि
ছয় মাহত ‘কৃত্তি’ অৱস্থা (চৰ্মকর্মজীৱী দশা)ৰ পৰা মুক্তি হয়। ষাঠিৰ দ্বয় (দুই ষাঠি) জানিব লাগে। ৰবিবাৰ আদি বাৰসমূহৰ অধিপতি নাগসকল দিন আৰু ৰাতিৰ বাবে সাত বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 14
स्वेषां षट् प्रतिवारेषु कुलिकः सर्वसन्धिषु शङ्खेन वा महाब्जेन सह तस्योदयो ऽथवा
তেওঁলোকৰ ছয় প্ৰতিবাৰত (প্ৰতিচক্ৰ-ঘূৰণিত) কুলিক সকলো সন্ধিত বিদ্যমান; আৰু তাৰ উদয় শঙ্খৰ সৈতে বা মহাপদ্ম (মহাব্জ)ৰ সৈতে হয়।
Verse 15
द्वयीर्वा नाडिकामन्त्रमन्त्रकं कुलिकोदयः दुष्टः स कालः सर्वत्र सर्पदंशे विशेषतः
দুই (অশুভ) নাড়িকাত বা ‘কুলিকোদয়’ নামৰ সময়ত মন্ত্রপ্ৰয়োগৰ বাবে সেই কাল অশুভ ধৰা হয়; সি সকলোতে দোষকাৰী—বিশেষকৈ সৰ্পদংশত।
Verse 16
कृत्तिका भरणी स्वाती मूलं पूर्वत्रयाश्वनी विशाखार्द्रा मघाश्लेषा चित्रा श्रवणरोहिणी
কৃত্তিকা, ভৰণী, স্বাতী, মূল, তিন পূৰ্বা, অশ্বিনী, বিশাখা, আৰ্দ্ৰা, মঘা, আশ্লেষা, চিত্ৰা, শ্ৰৱণ আৰু ৰোহিণী।
Verse 17
हस्ता मन्दकुजौ वारौ पञ्चमी चाष्टमी तिथिः नाडिकामात्रसन्त्रकमिति ञ विनिर्दिशेदिति क , ख , ज , ट च षष्ठी रैक्ता शिवा निन्द्या पञ्चमी च चतुर्दशी
হস্তা নক্ষত্ৰ যদি শনিবাৰ আৰু মঙলবাৰে পৰে, তেন্তে পঞ্চমী আৰু অষ্টমী তিথি নাড়িকামাত্ৰ বাধা দিয়া বুলি গণ্য; ইয়াক ‘ঞ’ শ্ৰেণী বুলিয়া নিৰ্দেশ কৰা হৈছে। তদ্ৰূপ ‘ক, খ, জ, ট’ শ্ৰেণীত ষষ্ঠী তিথি ৰিক্ত (নিষ্ফল), ‘শিবা’ নিন্দনীয়, আৰু পঞ্চমী আৰু চতুৰ্দশীও বর্জনীয়।
Verse 18
सन्ध्याचतुष्टयं दुष्टं दग्धयोगाश् च राशयः एकद्विबहवो दंशा दष्टविद्धञ्च खण्डितम्
দেহৰ চাৰিটা সন্ধি-প্ৰদেশ (সন্ধ্যাচতুষ্টয়) দুষ্ট/সংক্রমিত হ’বলৈ সংবেদনশীল। দগ্ধযোগ-সম্পৰ্কীয় অৱস্থাৰো বিভিন্ন গোট আছে। দংশ (কামোৰ/ডঁখ) এক, দুই বা বহু হ’ব পাৰে; আৰু ক্ষত কামোৰে, বিধ্ধ/ভেদনে, আৰু ফাটি খণ্ডিত হোৱাৰ ফলতো হয়।
Verse 19
अदंशमवगुप्तं स्याद्दंशमेवं चतुर्विधम् त्रयो द्व्येकक्षता दंशा वेदना रुधिरोल्वणा
য’ত প্ৰকৃত দংশ-চিহ্ন নাথাকে তাক ‘অৱগুপ্ত’ (গোপন) বোলা হয়। দংশ চাৰিপ্ৰকাৰ; তাত তিনিটা ছিদ্ৰ, দুটা ছিদ্ৰ বা এটা ছিদ্ৰযুক্ত দংশ থাকে—সেইবোৰ বেদনাযুক্ত আৰু অধিক ৰক্তস্ৰাৱী।
Verse 20
नक्तन्त्वेकाङ्घ्रिकूर्माभा दंशाश् च यमचोदिताः दीहीपिपीलिकास्पर्शी कण्ठशोथरुजान्वितः
তাৰ পিছত যমৰ আদেশত ৰাতিচৰ, কচ্ছপসদৃশ আৰু একপদবিশিষ্ট দংশকাৰী জীৱে তাক আক্ৰমণ কৰে। দংশকাৰী কীট আৰু পিঁপড়াৰ স্পৰ্শত সি পীড়িত হয়, আৰু কণ্ঠশোথ আৰু বেদনাত ভোগে।
Verse 21
सतोदो रन्थितो दंशः सविषो न्यस्तनिर्विषः देवालये शून्यगृहे वल्मीकोद्यानकोटरे
দংশ (কামোৰ/ডঁখ) সতোদ (ভেদনৰূপ), ৰন্থিত (মথন/ছিঁড়া ধৰণ), সৱিষ (বিষযুক্ত), অথবা ন্যস্তনিৰ্বিষ (বিষ আগতেই নিঃসৃত/ক্ষীণ) হ’ব পাৰে। এনে দংশকাৰী দেবালয়, শূন্যগৃহ, ভল্মীক (উইঢিবি), উদ্যান আৰু কোটৰ (গহ্বৰ)ত পোৱা যায়।
Verse 22
रथ्यासन्धौ श्मशाने च नद्याञ्च सिन्धुसङ्गमे द्वीपे चतुष्पथे सौधे गृहे ऽब्जे पर्वताग्रतः
পথ-সংযোগস্থলত, শ্মশানত, নদীৰ পাৰত আৰু য’ত নদী সাগৰত মিলিত হয় সেই সঙ্গমত; দ্বীপত, চাৰিমুখীয়া চৌৰাস্তাত, উৰ্ধ্বতল সৌধত, গৃহত, পদ্মৰ ওপৰত আৰু পৰ্বতশিখৰৰ সন্মুখত—এইবোৰ জপাদি অনুষ্ঠানৰ বাবে শক্তিশালী স্থান বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 23
विलहद्वारे जीर्णकूपे जीर्णवेश्मनि कुड्यके शिग्रुश्लेष्मातकाक्षेषु जम्बू डुम्बरेणेषु च
ভঙা বা ফাঁক হোৱা দুৱাৰ, জীর্ণ কূপ, জীর্ণ গৃহ আৰু ক্ষতিগ্ৰস্ত দেৱাল; তদ্ৰূপ শিগ্ৰু, শ্লেষ্মাতক আৰু অক্ষ গছৰ মাজত, আৰু জাম্বু আৰু ডুম্বৰ (উম্বৰ/গোলৰ) গছৰ মাজত থকা বাসস্থান—এইবোৰ দোষ আৰু অশুভ অৱস্থা বুলি গণ্য।
Verse 24
वटे च जीर्णप्राकारे खास्यहृत्कक्षजत्रुणि तालौ शङ्खे गले मूर्ध्नि चिवुके नाभिपादयोः
(এই পীড়া) বটি/কুঁচকি অঞ্চলত আৰু পুৰণি ঘাঁৰ দাগত; মুখ আৰু গলাত, হৃদয়-প্ৰদেশত, কাষত (বগলত) আৰু জত্রু (কলাৰ-বোন) অংশত; তালুত, শঙ্খ-প্ৰদেশত, গলাত, মূৰ্ধ্নিত, থুতনিত, আৰু নাভি-পদতেও অৱস্থিত হয়।
Verse 25
दंशो ऽशुभः शुभो दूतः पुष्पहस्तः सुवाक् सुधीः लिङ्गवर्णसमानश् च शुक्लवस्त्रो ऽमलः शुचिः
দংশ (কামোৰ/ডঁক)ৰ চিহ্ন থকা দূত অশুভ। কিন্তু শুভ দূত সেই—যাৰ হাতত পুষ্প থাকে, যি সুভাষী, বুদ্ধিমান, যাৰ দেহলক্ষণ আৰু বৰ্ণ স্বাভাৱিকভাৱে সমান, যি শ্বেতবস্ত্ৰধাৰী, নিৰ্মল আৰু শুচি।
Verse 26
अपद्वारगतः शस्त्री प्रमादी भूगतेक्षणः विवर्णवासाः पाशादिहस्तो गद्गदवर्णभाक्
অশুভ দুৱাৰত থিয় হৈ থকা অস্ত্ৰধাৰী, প্ৰমাদী, যাৰ দৃষ্টি মাটিলৈ নামি থাকে; বিবৰ্ণ বস্ত্ৰধাৰী, হাতত পাশ আদি ধৰা, আৰু গদগদ/কর্কশ স্বৰত কথা কোৱা—এনেকুৱা দৰ্শন অমঙ্গলসূচক।
Verse 27
शुष्ककाष्ठाश्रितः खिन्नस्तिलाक्तककरांशुकः आर्द्रवासाः कृष्णरक्तपुष्पयुक्तशिरोरुहः
সি শুকান কাঠৰ ওচৰত থাকিব, তপস্যাত ক্লান্ত আৰু সংযত হৈ থাকিব; তিল-আলক্তক ৰঙে হাত আৰু বস্ত্ৰ লেপিত হ’ব; ভিজা বস্ত্ৰ পিন্ধি, কেশত ক’লা আৰু ৰঙা ফুল ধাৰণ কৰিব।
Verse 28
कुचमर्दी नखच्छेदी गुदस्पृक् पादलेखकः सदंशमवलुप्तमिति ञ कण्ठशोषरुजान्त्रित इति ञ केशमुञ्ची तृणच्छेदी दुष्टा दूतास्तथैकशः
যি দূতীয়ে স্তন চাপে, নখ কাটে, গুদ স্পৰ্শ কৰে বা পায়ে মাটিত ৰেখা/খোঁচ মাৰে; যাৰ দংশচিহ্ন আছে বা চুলি ঠাইঠাইত খহি পৰিছে; যি কণ্ঠশোষ, বেদনা আৰু আন্ত্রিক কষ্টত পীড়িত—এনেকুৱা দূতীয়ে অশুভ (দুষ্টা) দূতী বুলি জনা উচিত। তদ্ৰূপ চুলি উপুঙে বা অনর্থক ঘাঁহ কাটে, সিও অপশকুন দূত।
Verse 29
इडान्या वा वहेद्द्वेधा यदि दूतस्य चात्मनः आभ्यां द्वाभ्यां पुष्टयास्मान् विद्यास्त्रीपुन्नपुंसकान्
যদি দূত আৰু নিজৰ ভিতৰত ইড়া বা আনটো (পিঙ্গলা) নাড়ীৰ প্ৰবাহ দ্বিবিধভাৱে চলে, তেন্তে সেই দুয়ো প্ৰবাহৰ পুষ্টি-লক্ষণ দেখি ফল/জ্ঞান স্ত্ৰী, পুৰুষ নে নপুংসক-স্বভাৱৰ সেয়া নিৰ্ণয় কৰিব লাগে।
Verse 30
दूतः स्पृशति यद्गात्रं तस्मिन् दंशमुदाहरेत् दूताङ्घ्रिचलनं दुष्ठमुत्थितिर्निश् चला शुभा
দূতে যি অঙ্গ স্পৰ্শ কৰে, সেই ঠাইতে দংশ/ঘা আছে বুলি ক’ব লাগে। দূতৰ পাৱৰ অস্থিৰ চলাচল অশুভ; নিশ্চলভাৱে স্থিৰ হৈ উঠি থিয় হোৱা শুভ।
Verse 31
जीवपार्श्वे शुभो दूतो दुष्टो ऽन्यत्र सम्मागतः जीवो गतागतैर् दुष्टः शुभो दूतनिवेदने
জীৱিত ব্যক্তিৰ কাষত যদি শুভ দূত থাকে আৰু অন্য ঠাইত দুষ্ট দূত লগ পোৱা যায়, তেন্তে যাতায়াতৰ দ্বাৰা ব্যক্তি সেই অশুভতাত আক্রান্ত হয়; কিন্তু দূতৰ নিবেদন/সংবাদ যদি শুভ হয়, তেন্তে তাক শুভ বুলিয়েই গণ্য কৰিব লাগে।
Verse 32
दूतस्य वाक् प्रदुष्टा सा पूर्वामजार्धनिन्दिता विभक्तैस्तस्य वाक्यान्तैर्विषर्निर्विषकालता
দূতৰ বাক্য দুষিত হ’লে তাক ‘পূৰ্বামজাৰ্ধ-নিন্দিতা’ নামৰ দোষ বুলি নিন্দা কৰা হয়। আৰু বাক্যৰ অন্তত ভুল পদবিভাগ হ’লে ‘বিষ–নিৰ্বিষ–কালতা’ দোষ জন্মে—অৰ্থাৎ পদচ্ছেদ আৰু উচ্চাৰণ-কালৰ ত্ৰুটিত ‘বিষ’ক ‘নিৰ্বিষ’ বা উল্টো কৰি পেলোৱা।
Verse 33
आद्यैः स्वरैश् च काद्यश् च वर्गैर् भिन्नलिपिर्द्विधा स्वरजो वसुमान्वर्गी इतिक्षेपा च मातृका
আদি স্বৰ আৰু ‘ক’ আদি বৰ্গসমূহৰ সৈতে লিপি (বৰ্ণমালা) দ্বিবিধ বুলি কোৱা হৈছে। মাতৃকা চাৰিভাৱে বিভক্ত—স্বৰজা, বসুমান্ (অষ্টবিধ), বৰ্গী (বৰ্গবদ্ধ ব্যঞ্জন), আৰু ইতি-ক্ষেপা (শেষত সংযোজিত ‘ইতি’ চিহ্ন)।
Verse 34
वाताग्नीन्द्रजलात्मानो वर्गेषु च चतुष्टयम् नपुंसकाः पञ्चमाः स्युः स्वराः शक्राम्बुयोनयः
ব্যঞ্জন বৰ্গসমূহত প্ৰথম চাৰিটা শাৰী ক্ৰমে বাত, অগ্নি, ইন্দ্ৰ আৰু জল-স্বভাৱ বুলি নিৰ্দিষ্ট। পঞ্চম শাৰী নপুংসক গণ্য। স্বৰসমূহ ‘শক্ৰ, অম্বু, যোনি’ নামে সংজ্ঞিত।
Verse 35
दुष्टौ दूतस्य वाक्पादौ वाताग्नी मध्यमो हरिः प्रशस्ता वारुणा वर्णा अतिदुष्टा नपुंसकाः
দূতৰ বাবে বাক্য আৰু পাদ-লক্ষণ অশুভ সূচক। বাত-অগ্নি প্ৰধান বৰ্ণ মধ্যম; হৰি (হালধীয়া-সেউজীয়া) বৰ্ণ প্ৰশস্ত; বাৰুণ (জলপ্ৰধান) বৰ্ণো শুভ; কিন্তু নপুংসক (লিংগহীন/উভয়লিংগ) ৰূপ অতিশয় অশুভ।
Verse 36
प्रस्थाने मङ्गलं वाक्यं गर्जितं मेघहस्तिनोः प्रदक्षिणं फले वृक्षे वामस्य च रुतं जितं
যাত্ৰা আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত মঙ্গলবাক্য, মেঘ আৰু হাতীৰ গর্জন, প্ৰদক্ষিণ (সোঁফাল) নিমিত্ত, গছত ফল থকা, আৰু বাঁফালৰ পৰা পখী আদিৰ ৰুত—এই সকলো শুভ আৰু জয়দায়ক শকুন বুলি ধৰা হয়।
Verse 37
शुभा गीतादिशब्दाः स्युरीदृशं स्यादसिद्धये अनर्थगीरथाक्रन्दो दक्षिणे विरुतं क्षुतम्
গীত আদি শুভ শব্দ শুভ বুলি গণ্য; কিন্তু তেনে ধ্বনি কেতিয়াবা অসিদ্ধিৰ সূচকো হ’ব পাৰে। তদ্ৰূপ অৰ্থহীন কথা, ক্ৰন্দন, সোঁ (দক্ষিণ) দিশৰ পৰা শুনা ডাক আৰু সেই মুহূর্তৰ হাঁচি—অপ্ৰাপ্তিৰ নিমিত্ত।
Verse 38
वेश्या क्षुतो नृपः कन्या गौर्दन्ती मुरजध्वजौ क्षीराज्यदधिशङ्खाम्बु छत्रं भेरी फलं सुराः
বেশ্যা, হাঁচি, ৰজা, কন্যা, গাই, হাতী, মৃদংগ আৰু ধ্বজ, গাখীৰ-ঘিঁউ-দধি, শঙ্খ আৰু জল, ছত্ৰ, ভেৰী, ফল আৰু সুৰা—এইবোৰ ইয়াত নিমিত্তচিহ্ন হিচাপে গণ্য।
Verse 39
तण्डुला हेम रुप्यञ्च सिद्धये ऽभिमुखा अमी सकाष्ठः सानलः कारुर्मलिनाम्बरभावभृत्
সিদ্ধিৰ বাবে চাউলৰ দানা, সোণ আৰু ৰূপা—এইবোৰ সাধক/কৰ্মৰ সন্মুখত থ’ব লাগে। লগতে কাঠ আৰু অগ্নিসহ আহি, মলিন বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা (অলংকাৰহীন) কাৰিগৰো শুভ বুলি ধৰা হয়।
Verse 40
गलस्थटङ्गो गोमायुगृध्रोलूककपर्दिकाः तैलं कपालकार्पासा निषेधे भस्म नष्टये
নিষেধ/প্ৰতিকাৰৰ বাবে গলস্থটংগ, গোবৰ, শকুন, পেঁচা আৰু কপৰ্দিকা-যুক্ত তেল, লগতে কপাল (অস্থি) আৰু কপাহসহ—ই ভস্ম (ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ) নাশৰ বিধান।
Verse 41
विषरोगाश् च सप्त स्युर्धातोर्धात्वन्तराप्तितः विषदंशो ललाटं यात्यतोनेत्रं ततौ सुखम् आस्याच्च वचनीनाड्यौ धातून प्राप्नोति हि क्रमात्
বিষৰোগ সাত প্ৰকাৰ বুলি কোৱা হয়; বিষ এক ধাতুৰ পৰা আন ধাতুলৈ পৌঁছালে সেয়া উৎপন্ন হয়। দংশস্থলৰ প্ৰভাৱ প্ৰথমে ললাটলৈ, তাৰ পিছত চকুলৈ যায়, আৰু তাৰপিছত কিছু উপশম হয়। পাছত মুখৰ পৰা বাক্-নাড়ীলৈ গৈ, ক্ৰমে ধাতুবোৰত প্ৰৱেশ কৰে।
Frequently Asked Questions
Its key function is structural: it closes the Mantra-paribhāṣā section and signals a methodological shift from defining mantra-technicalities to applying them in a medical-ritual context.
By insisting on correct śāstric framing and disciplined transitions, it models how precise knowledge and right procedure support dharmic action—turning technique into sādhana rather than mere utility.