Adhyaya 5
Śrīrāmāvatāra-varṇanam (Description of the Incarnation of Śrī Rāma)
অগ্নিয়ে ঘোষণা কৰে যে নাৰদে পূৰ্বে বাল্মীকিক যি ৰামায়ণ কৈছিল, সেই বিশ্বাসপূৰ্ণ পুনৰকথন ইয়াত দিয়া হৈছে; ই শাস্ত্ৰসাধন ৰূপে ভুক্তি (লৌকিক সমৃদ্ধি) আৰু মুক্তি (মোক্ষ) দুয়ো প্ৰদান কৰে। নাৰদে সূৰ্যবংশৰ সংক্ষিপ্ত বংশাৱলী কয়—ব্ৰহ্মাৰ পৰা মৰীচি, কশ্যপ, সূৰ্য, বৈৱস্বত মনু, ইক্ষ্বাকু; তাৰ পিছত ককুৎস্থ, ৰঘু, অজ আৰু দশৰথ—এইদৰে ৰাজধৰ্মৰ বংশানুক্ৰমত শ্ৰীৰাম অৱতাৰ স্থাপন কৰে। ৰাৱণাদি বিনাশৰ বাবে হৰি চতুৰ্বিধ ৰূপে প্ৰকাশ পায়; ঋশ্যশৃঙ্গৰ দ্বাৰা পবিত্ৰ কৰা পায়স বিতৰণত ৰাম, ভৰত, লক্ষ্মণ আৰু শত্রুঘ্নৰ জন্ম হয়। বিশ্বামিত্ৰৰ অনুৰোধত তেওঁলোকে যজ্ঞবিঘ্ন নাশ কৰে—তাড়কা বধ, মাৰীচক তাড়না আৰু সুবাহু বধ। পাছত মিথিলাত জনকৰ যজ্ঞত ৰামে শিৱধনু জ্যা আৰোপ কৰি ভাঙি সীতাক লাভ কৰে; ভ্ৰাতাসকলৰো জনককুলত বিবাহ হয়। উভতি আহোঁতে ৰামে জামদগ্ন্য পৰশুৰামক শান্ত কৰি ধৰ্মাধীন ৰাজশক্তিৰ আদৰ্শ সম্পূৰ্ণ কৰে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वराहनृसिंहाद्यवतारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः अथ पञ्चमो ऽध्यायः श्रीरामावतारवर्णनम् अग्निर् उवाच रामायणमहं वक्ष्ये नारदेनोदितं पुरा वाल्मीकये यथा तद्वत् पठितं भुक्तिमुक्तिदम्
এইদৰে আদিমহাপুৰাণ অগ্নিপুৰাণত ‘বৰাহ-নৃসিংহাদি অৱতাৰ’ নামৰ চতুৰ্থ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া পঞ্চম অধ্যায়—‘শ্ৰীৰামাৱতাৰ বৰ্ণন’। অগ্নিয়ে ক’লে: নাৰদে পূৰ্বে বাল্মীকিক যিদৰে উপদেশ দিছিল, সেইদৰেই মই ৰামায়ণ বৰ্ণনা কৰিম; ইয়াৰ পাঠে ভোগ আৰু মোক্ষ—দুয়োটাই প্ৰদান কৰে।
Verse 2
नारद उवाच विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा मरीचिर्ब्रह्मणः सुतः मरीचेः कश्यपस्तस्मात् सूर्यो वैवस्वतो मनुः
নাৰদ ক’লে: বিষ্ণুৰ নাভিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পদ্মৰ পৰা ব্ৰহ্মাৰ আবিৰ্ভাৱ। ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ মৰীচি; মৰীচিৰ পৰা কশ্যপ; কশ্যপৰ পৰা সূৰ্য; আৰু সূৰ্যৰ পৰা বৈৱস্বত মনু জন্মিল।
Verse 3
ततस्तस्मात्तथेक्ष्वाकुस् तस्य वंशे ककुत्स्थकः ककुत्स्थस्य रघुस्तस्माद् अजो दशरथस्ततः
তাৰ পিছত তেওঁৰ পৰা ইক্ষ্বাকু জন্মিল; তেওঁৰ বংশত ককুত্স্থৰ আবিৰ্ভাৱ হ’ল। ককুত্স্থৰ পৰা ৰঘু; ৰঘুৰ পৰা অজ; আৰু তাৰ পিছত দশৰথ জন্মিল।
Verse 4
रावणादेर्बधार्थाय चतुर्धाभूत् स्वयं हरिः राज्ञो दशरथाद्रामः कौशल्यायां बभूव ह
ৰাৱণ আদি দুষ্টৰ বধৰ উদ্দেশ্যে স্বয়ং হৰি চতুৰ্বিধ ৰূপে অৱতীৰ্ণ হ’ল; আৰু ৰজা দশৰথৰ ঔৰসে কৌশল্যাৰ গৰ্ভত ৰাম জন্মিল।
Verse 5
कैकेय्यां भरतः पुत्रः सुमित्रायाञ्च लक्ष्मणः शत्रुघ्न ऋष्यशृङ्गेण तासु सन्दत्तपायसात्
কাইকেয়ীৰ গৰ্ভত ভৰত পুত্ৰ জন্মিল; আৰু সুমিত্ৰাৰ গৰ্ভত লক্ষ্মণ আৰু শত্রুঘ্ন—ঋষ্যশৃঙ্গই বিধিপূৰ্বক বিতৰণ কৰা পবিত্ৰ পায়সৰ ফলত।
Verse 6
प्राशिताद्यज्ञसंसिद्धाद् रामाद्याश् च समाः पितुः यज्ञविघ्नविनाशाय विश्वामित्रार्थितो नृपः
যজ্ঞসিদ্ধ পবিত্ৰ আহাৰ (পায়স) প্ৰাশন কৰি যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত ৰাম আদি ভ্ৰাতৃগণ পিতাৰ সমান প্ৰতাপী হ’ল; তাৰপিছত বিশ্বামিত্ৰৰ অনুৰোধত ৰজাই যজ্ঞবিঘ্ন নাশৰ বাবে তেওঁলোকক পঠিয়ালে।
Verse 7
रामं सम्प्रेषयामास लक्ष्मणं मुनिना सह रामो गतो ऽस्त्रशस्त्राणि शिक्षितस्ताडकान्तकृत्
তেওঁ মুনিৰ সৈতে ৰামক আৰু লক্ষ্মণক পঠিয়ালে; ৰাম গৈ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰত শিক্ষিত হৈ তাড়কাৰ সংহাৰক হ’ল।
Verse 8
मारीचं मानवास्त्रेण मोहितं दूरतो ऽनयत् सुबाहुं यज्ञहन्तारं सबलञ्चावधीत् बली
মানৱাস্ত্ৰে মোহিত কৰি তেওঁ মাৰীচক দূৰলৈ খেদি দিলে; আৰু যজ্ঞহন্তা সুবাহুক তাৰ সৈন্যসহ সেই বলৱানে বধ কৰিলে।
Verse 9
सिद्धाश्रमनिवासी च विश्वामित्रादिभिः सह गतः क्रतुं मैथिलस्य द्रष्टुञ्चापं सहानुजः
সিদ্ধাশ্ৰমত নিবাস কৰা ৰাম, বিশ্বামিত্ৰ আদি ঋষিসকলৰ সৈতে আৰু অনুজসহ, মিথিলাৰ ৰজাৰ যজ্ঞ দৰ্শন আৰু ধনু দেখিবলৈ গ’ল।
Verse 10
शतानन्दनिमित्तेन विश्वामित्रप्रभावितः रामाय कथितो राज्ञा समुनिः पूजितः क्रतौ
শতানন্দৰ নিমিত্তে, বিশ্বামিত্ৰৰ প্ৰভাৱত প্ৰেৰিত ৰজাই ৰামক সেই বিষয়সমূহ ক’লে; আৰু যজ্ঞত সেই মুনিৰ পূজা-সন্মান হ’ল।
Verse 11
धनुरापूरयामास लीलया स बभञ्ज तत् वीर्यशुक्लाञ्च जनकः सीतां कन्यान्त्वयोनिजाम्
তেওঁ লীলাৰে ধনুত জ্যা আৰোপ কৰি পাছত তাক ভাঙিলে; তেতিয়া জনকে বীৰ্য-শুল্ক ৰূপে অযোনিজা কন্যা সীতাক দান কৰিলে।
Verse 12
ददौ रामाय रामो ऽपि पित्रादौ हि समागते उपयेमे जानकीन्ताम् उर्मिलां लक्ष्मणस् तथा
পিতৃ আদি জ্যেষ্ঠসকল সমবেত হোৱাত জনকে সীতাক ৰামলৈ দিলে; ৰামেও বিধিপূৰ্বক জানকীক বিবাহ কৰিলে। তদ্ৰূপ লক্ষ্মণে উর্মিলাক বিবাহ কৰিলে।
Verse 13
श्रुतकीर्तिं माण्डवीञ्च कुशध्वजसुते तथा जनकस्यानुजस्यैते शत्रुघ्नभरतावुभौ
আৰু কুশধ্বজৰ কন্যা শ্রুতকীৰ্তি আৰু মাণ্ডবী (বিবাহিতা হ’ল); এই দুজন—ভৰত আৰু শত্রুঘ্ন—জনকৰ অনুজৰ পুত্ৰ আছিল।
Verse 14
कन्ये द्वे उपयेमाते जनकेन सुपूजितः रामो ऽगात्सवशिष्ठाद्यैर् जामदग्न्यं विजित्य च अयोध्यां भरतोभ्यागात् सशत्रुघ्नो युधाजितः
দুয়োখন কন্যাৰ ৰাজকুলত বিবাহ সম্পন্ন হ’ল। জনকৰ দ্বাৰা মহাপূজিত ৰাম বশিষ্ঠ আদি সহ যাত্ৰা কৰি জামদগ্ন্য পৰশুৰামক জয় কৰি অযোধ্যালৈ গ’ল। ভৰতেও শত্রুঘ্ন আৰু মাতুল যুধাজিতসহ অযোধ্যালৈ উভতি আহিল।
Frequently Asked Questions
It is explicitly framed as ‘bhukti-mukti-dam’—a study that yields worldly success and liberation—thereby positioning avatāra narrative as both ethical instruction (rājadharma) and spiritual sādhanā.
Rāma’s weapons-training under Viśvāmitra’s guidance culminates in the removal of sacrificial disruptions: the slaying of Tāḍakā, the driving away of Mārīca with the Mānava-weapon, and the killing of Subāhu with his forces.
By tracing the solar line from cosmic origins to Daśaratha, the chapter anchors Rāma’s avatāra in a legitimate rājadharma setting, presenting divine descent as the restoration of order through an ideal royal lineage.