Adhyaya 16
Avatara-lilaAdhyaya 1613 Verses

Adhyaya 16

Chapter 16 — बुद्धाद्यवतारकथनम् (Narration of Buddha and Other Incarnations)

অগ্নি ষোড়শ অধ্যায়ত বুদ্ধাৱতাৰ-কথা শ্ৰৱণ আৰু পাঠে ফলদায়ক বুলি কৈ আৰম্ভ কৰে। দেৱ-অসুৰ সংঘাতত দেৱসকল পৰাজিত হৈ প্ৰভুৰ শৰণ লয়; বিষ্ণু মায়া-মোহ ৰূপ ধৰি শুদ্ধোদনৰ পুত্ৰ হৈ জন্ম লৈ দৈত্যসকলক বৈদিক ধৰ্মৰ পৰা বিমুখ কৰে। তাৰ ফলত বেদবিহীন পন্থ, আৰ্হত আদি ধাৰা আৰু পাষণ্ড প্ৰবৃত্তি উদ্ভৱ হৈ নৰকগামী কৰ্মলৈ ঠেলি দিয়ে বুলি বৰ্ণনা আছে। পাছত কলিযুগৰ সামাজিক অৱক্ষয়—ধৰ্মপতন, ম্লেচ্ছবেশী লুণ্ঠনকাৰী ৰজা, আৰু বেদশাখাৰ সংখ্যা/পৰম্পৰাৰ বিকৃতি—উল্লেখ কৰা হয়। শেষত যাজ্ঞবল্ক্যক পুৰোহিত কৰি অস্ত্ৰধাৰী কল্কি ম্লেচ্ছসকলক বিনাশ কৰি বৰ্ণাশ্ৰম সীমা পুনঃস্থাপন কৰে আৰু কৃতযুগৰ প্ৰত্যাৱর্তন আৰম্ভ কৰে। উপসংহাৰত কোৱা হৈছে যে এই ধাৰা কল্প-মন্বন্তৰত পুনৰাবৃত্ত, অৱতাৰ অসংখ্য; দশাৱতাৰ শ্ৰৱণ-পাঠে স্বৰ্গলাভ হয়, আৰু হৰিয়েই ধৰ্ম-অধৰ্মৰ নিয়ন্তা তথা সৃষ্টি-প্ৰলয়ৰ কাৰণ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये महाभारतवर्णनं नाम पञ्चदशो ऽध्यायः अथ षोडशो ऽध्यायः बुद्धाद्यवतारकथनम् अग्निर् उवाच वक्ष्ये बुद्धावतारञ्च पठतः शृण्वतोर्थदम् पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः

এইদৰে আদিমহাপুৰাণৰ আগ্নেয় অংশত ‘মহাভাৰত-বৰ্ণন’ নামৰ পঞ্চদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া ষোড়শ অধ্যায়—‘বুদ্ধাদি অৱতাৰ-কথন’ আৰম্ভ। অগ্নিয়ে ক’লে—পঢ়োঁতা আৰু শুনোঁতাৰ বাবে অৰ্থফলদায়ক বুদ্ধাৱতাৰো মই ক’ম। পূৰ্বে দেবাসুৰ যুদ্ধত দৈত্যসকলে দেবতাসকলক পৰাজিত কৰিছিল।

Verse 2

रक्ष रक्षेति शरणं वदन्तो जग्मुरीश्वरम् मायमोहस्वरुपोसौ शुद्धोदनसुतो ऽभवत्

“ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা” বুলি শৰণ কৈ তেওঁলোকে ঈশ্বৰলৈ গ’ল। সেই প্ৰভুৱে মায়া-মোহ স্বৰূপ ধৰি শুদ্ধোদনৰ পুত্ৰ হ’ল।

Verse 3

मोहयामास दैत्यांस्तांस्त्याजिता वेदधर्मकम् ते च बौद्धा बभूवुर्हि तेभ्योन्ये वेदवर्जिताः

তেওঁ সেই দৈত্যসকলক মোহিত কৰিলে; তেওঁলোকে বেদাশ্ৰিত ধৰ্ম ত্যাগ কৰিলে। তেওঁলোক সঁচাকৈ বৌদ্ধ হ’ল, আৰু তেওঁলোকৰ পৰা বেদবর্জিত আন লোকো উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 4

आर्हतः सो ऽभवत् पश्चादार्हतानकरोत् परान् एवं पाषण्डिनो जाता वेदधर्मादिवर्जिताः

পাছত তেওঁ আৰ্হত (জৈন) হ’ল আৰু আনকো আৰ্হত কৰিলে। এইদৰে পাষণ্ডীসকল উদ্ভৱ হ’ল—বেদধৰ্ম আদি পৰা বর্জিত।

Verse 5

नरकार्हं कर्म चक्रुर्ग्रहीष्यन्त्यधमादपि सर्वे कलियुगान्ते तु भविष्यन्ति च सङ्कराः

তেওঁলোকে নৰকযোগ্য কৰ্ম কৰিব; আৰু সকলোৱে অতি নীচ উপায়ো গ্ৰহণ কৰিব। কলিযুগৰ অন্তত তেওঁলোকে সকলেই ‘সংকৰ’—বৰ্ণাশ্ৰমধৰ্ম আৰু নৈতিক শৃঙ্খলা ভাঙি সৃষ্ট মিশ্ৰ আৰু বিভ্ৰান্ত জনসমষ্টি—হ’ব।

Verse 6

दस्यवः शीलहीनाश् च वेदो वाजसनेयकः दश पञ्च च शाखा वै प्रमाणेन भविष्यति

যেতিয়া দস্যু আৰু শীলহীন লোক বৃদ্ধি পাব, তেতিয়া প্ৰমাণ অনুসাৰে বাজসনেয় (শুক্ল যজুৰ্বেদ)-ৰ পন্ধৰটা শাখা হ’ব।

Verse 7

धर्मकञ्चुकसंवीता अधर्मरुचयस् तथा मानुषान् भक्षयिष्यन्ति म्लेच्छाः पार्थिवरूपिणः

ধৰ্মৰ আৱৰণ পিন্ধি অথচ অধৰ্মত আসক্ত—ৰাজৰূপ ধাৰণ কৰা ম্লেচ্ছসকলে—মানুহক ‘ভক্ষণ’ কৰিব, অৰ্থাৎ দমন কৰি নিঃশেষ কৰিব।

Verse 8

कल्की विष्णुयशःपुत्रो याज्ञवल्क्यपुरोहितः उत्सादयिष्यति म्लेच्छान् गृहीतास्त्रः कृतायुधः

বিষ্ণুযশৰ পুত্ৰ কল্কি, যাৰ পুৰোহিত যাজ্ঞবল্ক্য, অস্ত্ৰ ধাৰণ কৰি সম্পূৰ্ণ সজ্জিত হৈ ম্লেচ্ছসকলক উন্মূলন (উৎসাদন) কৰিব।

Verse 9

स्थापयिष्यति मर्यादां चातुर्वर्ण्ये यथोचिताम् आश्रमेषु च सर्वेषु प्रजाः सद्धर्मवर्त्मनि

তেওঁ চাতুৰ্বৰ্ণ্যত যথোচিত সীমা আৰু শৃঙ্খলা স্থাপন কৰিব; আৰু সকলো আশ্ৰমতো প্ৰজাক সদ্ধৰ্মৰ পথত নিয়োজিত কৰিব।

Verse 10

कल्किरूपं परित्यज्य हरिः स्वर्गं गमिष्यति ततः कृतयुगान्नाम पुरावत् सम्भविष्यति

কল্কি-ৰূপ ত্যাগ কৰি হৰি (বিষ্ণু) স্বৰ্গলৈ গমন কৰিব; তাৰ পিছত পূৰ্বকালৰ দৰে ‘কৃতযুগ’ নামৰ যুগ পুনৰ উদ্ভৱ হ’ব।

Verse 11

वर्नाश्रमाश् च धर्मेषु स्वेषु स्थास्यन्ति सत्तम एवं सर्वेषु कल्पेषु सर्वमन्वन्तरेषु च

হে সত্তম! বৰ্ণ আৰু আশ্ৰম নিজ নিজ ধৰ্মত স্থিৰ থাকিব; এইদৰে সকলো কল্পত আৰু প্ৰতিটো মন্বন্তৰত হয়।

Verse 12

अवतारा असङ्ख्याता अतीतानागतादयः विष्णोर्दशावताराख्यान् यः पठेत् शृणुयान्नरः

অৱতাৰ অসংখ্য—অতীত, অনাগত আদি। যি নৰে বিষ্ণুৰ দশাৱতাৰ-আখ্যানে পাঠ কৰে বা শ্ৰৱণ কৰে…

Verse 13

सोवाप्तकामो विमलः सकुलः स्वर्गमाप्नुयात् धर्माधर्मव्यवस्थानमेवं वै कुरुते हरिः अवतीर्णञ्च स गतः सर्गादेः कारणं हरिः

সেয়া কামনা-সিদ্ধি লাভ কৰি, বিমল হৈ, নিজৰ কুলসহ স্বৰ্গ প্ৰাপ্ত কৰে। এইদৰে হৰি ধৰ্ম-অধৰ্মৰ যথাযথ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰে। অৱতীৰ্ণ হৈ পাছত গমন কৰা সেই হৰিয়েই সৰ্গাদি (সৃষ্টিপ্ৰক্ৰিয়া)ৰ কাৰণ।

Frequently Asked Questions

The chapter states that reciting or hearing the Daśāvatāra narrative brings purification, fulfillment of aims, and attainment of heaven together with one’s lineage.

It presents avatāras as mechanisms by which Hari regulates dharma and adharma: delusion is used to redirect hostile forces, and Kalki later restores maryādā, varṇāśrama duties, and the conditions for a renewed Kṛta-yuga.