Adhyaya 13

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये हरिवंशवर्णनं नाम द्वादशो ऽध्यायः कर्षक इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ त्रयोदशो ऽध्यायः कुरुपाण्डवोत्पत्त्यादिकथनं अग्निर् उवाच भारतं सम्प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यलक्षणम् भूभारमहरद्विष्णुर् निमित्तीकृत्य पाण्डवान्

এইদৰে আদিমহাপুৰাণৰ আগ্নেয় অংশত ‘হৰিবংশবৰ্ণন’ নামৰ দ্বাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া ত্ৰয়োদশ অধ্যায় আৰম্ভ—‘কুরু-পাণ্ডৱৰ উৎপত্তি আদি কথন’। অগ্নিয়ে ক’লে—মই এতিয়া কৃষ্ণমাহাত্ম্যলক্ষণযুক্ত ভাৰত বৰ্ণনা কৰিম; বিষ্ণুৱে পাণ্ডৱসকলক নিমিত্ত কৰি ভূভাৰ হৰণ কৰিলে।

Verse 2

विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः सोमः सोमाद्बुधस्तस्मादैल आसीत् पुरूरवाः

বিষ্ণুৰ নাভিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পদ্মৰ পৰা ব্ৰহ্মা জন্মিল। ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ অত্রি; অত্রিৰ পৰা সোম, সোমৰ পৰা বুধ, আৰু বুধৰ পৰা ঐল অৰ্থাৎ পুরূৰবা উৎপন্ন হ’ল।

Verse 3

तस्मादायुस्ततो राजा नहुषो ऽतो ययातिकः ततः पुरुस्तस्य वंशे भरतो ऽथ नृपः कुरुः

ঐলৰ পৰা আয়ু, তাৰ পিছত ৰজা নহুষ, তাৰ পিছত যযাতি, তাৰ পিছত পুরু জন্মিল। সেই বংশত ৰজা ভৰত আৰু তাৰ পাছত ৰজা কুরু প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।

Verse 4

तद्वंशे शान्तनुस्तस्माद्भीष्मो गङ्गासुतो ऽनुजौ चित्राङ्गदो विचित्रश् च सत्यवयाञ्च शान्तनोः

সেই বংশত শান্তনু আছিল। তেওঁৰ পৰা গঙ্গাপুত্ৰ ভীষ্ম আৰু কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা চিত্ৰাঙ্গদ আৰু বিচিত্ৰবীৰ্য—এইসকল শান্তনু আৰু সত্যৱতীৰ পুত্ৰ—জন্মিল।

Verse 5

स्वर्गं गते शान्तनौ च भीष्मो भार्याविवर्जितः अपालयत् भ्रातृराज्यं बालश्चित्राङ्गदो हतः

শান্তনু স্বৰ্গলৈ গ’লে, পত্নীবিহীন ভীষ্মে ভ্ৰাতাৰ ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিলে; আৰু কিশোৰ চিত্ৰাঙ্গদ নিহত হ’ল।

Verse 6

चित्राङ्गदेन द्वे कन्ये काशिराजस्य चाम्बिका अम्बालिका च भीष्मेण आनीते विजितारिणा

চিত্ৰাঙ্গদৰ বাবে কাশীৰাজৰ দুগৰাকী কন্যা—অম্বিকা আৰু অম্বালিকা—শত্ৰুজয়ী ভীষ্মে অপহৰণ কৰি আনিলে।

Verse 7

भार्ये विचित्रवीर्यस्य यक्ष्मणा स दिवङ्गतः सत्यवत्या ह्य् अनुमतादम्बिकायां नृपोभवत्

হে দেবী, বিচিত্ৰবীৰ্য যক্ষ্মা (ক্ষয়) ৰোগত দেহত্যাগ কৰিলে। সত্যৱতীৰ অনুমতিত তেতিয়া অম্বিকাৰ গৰ্ভত এজন ৰজা জন্মিল।

Verse 8

धृतराष्ट्रो ऽम्बालिकायां पाण्डुश् च व्यासतः सुतः गान्धार्यां धृतराष्ट्राच्च दुर्योधनमुखं शतम्

অম্বালিকাৰ গৰ্ভত ব্যাসে ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু পাণ্ডুক পুত্ৰৰূপে জন্ম দিলে; আৰু গান্ধাৰীৰ গৰ্ভত ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ দুযোধন-মুখ্য একশ পুত্ৰ জন্মিল।

Verse 9

शतशृङ्गाश्रमपदे भार्यायोगाद् यतो मृतिः ऋषिशापात्ततो धर्मात् कुन्त्यां पाण्डोर्युधिष्ठिरः

শতশৃঙ্গ আশ্ৰমস্থানত পত্নীৰ সৈতে সংযোগেই মৃত্যুৰ কাৰণ হ’ল—ঋষিশাপৰ ফলত; তাৰপিছত ধৰ্মদেৱৰ দ্বাৰা কুন্তীৰ গৰ্ভত পাণ্ডুৰ বাবে যুধিষ্ঠিৰ জন্মিল।

Verse 10

वाताद्भीमो ऽर्जुनः शक्रान्माद्र्यामश्विकुमारतः नकुलः सहदेवश् च पाण्डुर्माद्रीयुतो मृतः

ভীম বায়ুৰ পৰা জন্মিছিল, আৰু অৰ্জুন শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ পৰা। মাদ্ৰী অশ্বিনীকুমাৰদ্বয়ৰ দ্বাৰা নকুল আৰু সহদেৱক জন্ম দিলে; আৰু মাদ্ৰীসহ পাণ্ডু মৃত্যুবৰণ কৰিলে।

Verse 11

कर्णः कुन्त्यां हि कन्यायां जातो दुर्योधाश्रितः कुरुपाण्डवयोर्वैरन्दैवयोगाद्बभूव ह

কৰ্ণ কুন্তীৰ গৰ্ভত, তেওঁ অবিবাহিতা কন্যা থাকোঁতেই জন্মিছিল; তেওঁ দুঃযোধনৰ আশ্ৰিত (পক্ষভুক্ত) হৈছিল। দৈৱযোগে কুৰু আৰু পাণ্ডৱৰ মাজত বৈৰ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 12

दुर्योधनो जतुगृहे पाण्डवानदहत् कुधीः दग्धागाराद्विनिष्क्रान्ता मातृपृष्टास्तु पाण्डवाः

কুবুদ্ধি দুঃযোধনে জতুগৃহ (লাক্ষাগৃহ)ত পাণ্ডৱসকলক দগ্ধ কৰিলে; কিন্তু মাতৃৰ উপদেশে ৰক্ষা পোৱা পাণ্ডৱসকল সেই জ্বলি যোৱা গৃহৰ পৰা ওলাই আহিল।

Verse 13

ततस्तु एकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने मुनिवेषाः स्थिताः सर्वे निहत्य वकराक्षसम्

তাৰ পিছত একচক্ৰাত এজন ব্ৰাহ্মণৰ নিবাসত সকলোৱে মুনিবেশ ধৰি থাকিল; আৰু বক নামৰ ৰাক্ষসক বধ কৰি তাতেই অৱস্থান কৰিলে।

Verse 14

ययौः पाञ्चालविषयं द्रौपद्यास्ते स्वयम्वरे सम्प्राप्ता बाहुवेधेन द्रौपदी पञ्चपाण्डवैः

তেওঁলোকে পাঞ্চাল দেশলৈ গ’ল। দ্ৰৌপদীৰ স্বয়ংবৰত বাহুবেধ (ধনুৰ্বিদ্যাৰ কৃতিত্ব)ৰ দ্বাৰা পাঁচ পাণ্ডৱে দ্ৰৌপদীক লাভ কৰিলে।

Verse 15

अर्धराज्यं ततः प्राप्ता ज्ञाता दुर्योधनादिभिः गाण्डीवञ्च धनुर्दिव्यं पावकाद्रथमुत्तमम्

তাৰ পিছত পাণ্ডৱসকলে অর্ধৰাজ্য লাভ কৰিলে; এই কথা দুযোধন আদি সকলেও জানিলে। আৰু অৰ্জুনে পাৱক (অগ্নি)ৰ পৰা দিব্য গাণ্ডীৱ ধনু আৰু উত্তম ৰথ লাভ কৰিলে।

Verse 16

सारथिञ्चार्जुनः सङ्ख्ये कृष्णमक्षय्यशायकान् ब्रह्मास्त्रादींस् तथा द्रोणात्सर्वे शस्त्रविशारदाः

ৰণত অৰ্জুনে শ্ৰীকৃষ্ণক সাৰথি কৰিলে; তেওঁ অক্ষয় তূণীৰ আৰু ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ আদি দিব্যাস্ত্ৰ লাভ কৰিলে। দ্ৰোণৰ পৰা সকলো শস্ত্ৰবিদ্যা শিকি তেওঁ শস্ত্ৰবিশাৰদ হ’ল।

Verse 17

कृष्णेन सो ऽर्जुनो वह्निं खाण्डवे समतर्पयत् इन्द्रवृष्टिं वारयंश् च शरवर्षेण पाण्डवः

কৃষ্ণৰ সহায়তাৰে সেই পাণ্ডৱ অৰ্জুনে খাণ্ডৱ বনত অগ্নিক সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত কৰিলে; আৰু শৰবৃষ্টিৰে ইন্দ্ৰৰ বৰ্ষণো প্ৰতিহত কৰিলে।

Verse 18

जिता दिशः पाण्डवैश् च राज्यञ्चक्रे युधिष्ठिरः बहुस्वर्णं राजसूयं न सेहे तं सुयोधनः

পাণ্ডৱসকলে দিগ্বিজয় সম্পন্ন কৰাৰ পিছত যুধিষ্ঠিৰে ৰাজত্ব স্থাপন কৰিলে; কিন্তু বহুস্বৰ্ণসমৃদ্ধ সেই ৰাজসূয় যজ্ঞ সুয়োধন (দুযোধন) সহিব নোৱাৰিলে।

Verse 19

भ्रात्रा दुःशासनेनोक्तः कर्णेन प्राप्तभूतिना द्यूतकार्ये शकुनिना द्यूतेन स युधिष्ठिरम्

ভ্ৰাতা দুঃশাসনৰ উচটনিত, আৰু প্ৰভাৱ-প্ৰতিপত্তিসম্পন্ন কৰ্ণৰ সমৰ্থনত, দ্যূতকাৰ্যত শকুনিক নিযুক্ত কৰি, সি পাশাখেলৰ দ্বাৰা যুধিষ্ঠিৰক আহ্বান কৰিলে।

Verse 20

अजयत्तस्य राज्यञ्च सभास्थो माययाहसत् जितो युधिष्ठिरो भ्रातृयुक्तश्चारण्यकं ययौ

সভাগৃহত বহি সি মায়াৰে ৰাজ্যো জয় কৰি হাঁহিলে। পৰাজিত যুধিষ্ঠিৰ ভ্ৰাতৃসহ বনবাসলৈ গ’ল।

Verse 21

वने द्वादशवर्षाणि प्रतिज्ञातानि सो ऽनयत् अष्टाशीतिसहस्राणि भोजयन् पूर्ववत् द्विजान्

বনত সি প্ৰতিজ্ঞাত বাৰ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিলে আৰু পূৰ্বৱৎ অষ্টআশি হাজাৰ দ্বিজ ব্ৰাহ্মণক ভোজন কৰালে।

Verse 22

सधौम्यो द्रौपदीषष्ठस्ततः प्रायाद्विराटकम् कङ्को द्विजो ह्य् अविज्ञातो राजा भीमोथ सूपकृत्

ধৌম্যসহ আৰু ষষ্ঠ সদস্যা ৰূপে দ্ৰৌপদীক লৈ তেওঁলোকে বিৰাটৰ ৰাজ্যলৈ গ’ল। ‘কঙ্ক’ নামৰ দ্বিজৰূপে ৰজা (যুধিষ্ঠিৰ) অচিনাক্ত থাকিল; ভীম ৰান্ধনি হ’ল।

Verse 23

न इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः द्रौपदीं पञ्च पाण्डवा इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः वसुपूर्णमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रत्नपूर्णमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कङ्को द्विजो ह्य् अभूच्छ्रेष्ठ इति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः बृहन्नलार्जुनो भार्या सैरिन्ध्री यमजौ तथा अन्यनाम्ना भीमसेनः कीचकञ्चाबधीन्निशि

‘ন ইতি’—গ শাখাৰ চিহ্নিত পাণ্ডুলিপিৰ পাঠ। ‘দ্ৰৌপদীং পঞ্চ পাণ্ডৱাঃ’—খ, গ আৰু ঙ শাখাৰ চিহ্নিত পাণ্ডুলিপিসমূহৰ পাঠ। ‘বসুপূৰ্ণ’—খ শাখাৰ পাঠ; ‘ৰত্নপূৰ্ণ’—ঘ শাখাৰ পাঠ। ‘কঙ্কো দ্বিজো হ্যভূচ্ছ্ৰেষ্ঠ’—খ শাখাৰ পাঠ। কাহিনীত: অৰ্জুন বৃহন্নলা; তেওঁৰ পত্নী সৈৰিন্ধ্ৰী; যমজদ্বয়ো তদ্ৰূপ; আৰু ভীমসেনে অন্য নামে ৰাতিতে কীচকক বধ কৰিলে।

Verse 24

द्रौपदीं हर्तुकामं तं अर्जुनश्चाजयत् कुरून् कुर्वतो गोग्रहादींश् च तैर् ज्ञाताः पाण्डवा अथ

দ্ৰৌপদীক হৰণ কৰিবলৈ ইচ্ছুক সেই ব্যক্তিক অৰ্জুনে পৰাজিত কৰিলে; আৰু গোগ্ৰহণ আদি কৰোঁতা কুৰুকেও। তেতিয়া পাণ্ডৱসকল তেওঁলোকৰ দ্বাৰা চিনাক্ত হ’ল।

Verse 25

सुभद्रा कृष्णभगिनी अर्जुनात्समजीजनत् अभिमन्युन्ददौ तस्मै विराटश्चोत्तरां सुताम्

কৃষ্ণৰ ভগ্নী সুভদ্ৰাই অৰ্জুনৰ দ্বাৰা অভিমন্যুক জন্ম দিলে; আৰু বিৰাট ৰজাই তেওঁক নিজৰ কন্যা উত্তৰাক বিবাহত দান কৰিলে।

Verse 26

सप्ताक्षौहिणीश आसीद्धर्मराजो रणाय सः कृष्णो दूतोब्रवीद् गत्वा दुर्योधनममर्षणम्

ধৰ্মৰাজ যুধিষ্ঠিৰৰ যুদ্ধৰ বাবে সাত অক্ষৌহিণী সেনা আছিল; দূত ৰূপে কৃষ্ণ গৈ ক্ৰোধী দুৰ্যোধনক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 27

एकादशाक्षौहिणीशं नृपं दुर्योधनं तदा युधिष्ठिरायार्धराज्यं देहि ग्रामांश् च पञ्च वा

তেতিয়া একাদশ অক্ষৌহিণীৰ অধিপতি ৰজা দুৰ্যোধনক কোৱা হ’ল—যুধিষ্ঠিৰক অর্ধৰাজ্য দিয়া, নহ’লে অন্তত পাঁচখন গাঁও দিয়া।

Verse 28

युध्यस्व वा वचः श्रुत्वा कृष्णमाह सुयोधनः भूसूच्यग्रं न दास्यामि योत्स्ये सङ्ग्रहणोद्यतः

সেই কথা শুনি সুয়োধনে কৃষ্ণক ক’লে—তেন্তে যুদ্ধ কৰা! মই ভূমিৰ সূচীৰ আগজোখো অংশো নেদিম; সেনা সংগ্ৰহ কৰি যুদ্ধলৈ দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ।

Verse 29

विश्वरूपन्दर्शयित्वा अधृष्यं विदुरार्चितः प्रागाद्युधिष्ठिरं प्राह योधयैनं सुयोधनम्

অপ্ৰতিহত বিশ্বৰূপ দেখুৱাই, বিদুৰৰ দ্বাৰা সন্মানিত হৈ, তেওঁ যুধিষ্ঠিৰৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে—সুয়োধনক যুদ্ধ কৰাওক।