Shloka 50

वेन-पृथु-प्रादुर्भावः, राजधर्मः, पृथिवीदोहनम्

Vena–Pṛthu Episode and the Milking of Earth

Devanagari script

अकृष्टपच्या पृथिवी सिद्ध्यन्त्य् अन्नानि चिन्तया सर्वकामदुघा गावः पुटके पुटके मधु

Transliteration

akṛṣṭapacyā pṛthivī siddhyanty annāni cintayā sarvakāmadughā gāvaḥ puṭake puṭake madhu

Translation

في ذلك العصر تُنبت الأرضُ الغلالَ من غير حراثةٍ ولا بذر؛ وبمجرد الخاطر يتجلّى الطعام. وتصير الأبقارُ مُحقِّقةً للأماني، تمنح كلَّ مطلوب، وفي كلِّ إناءٍ صغيرٍ عسلٌ موفور—وفرةٌ بلا كلفة، كأنّ الطبيعةَ نفسها تخدم الدَّرما.

Word by Word

• अकृष्टपच्या: (the earth) that ripens without ploughing
• अकृष्टपच्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अकृष्ट (कृ धातु-निष्पन्न, क्त-प्रत्यय) + पच्या (पच् धातु-निष्पन्न, यत्/ण्यत्-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (fem. nom. sg.; adjective)

• पृथिवी: the earth
• पृथिवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (fem. nom. sg.)

• सिद्ध्यन्ति: come to be / are produced
• सिद्ध्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सिध् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम् (pres. 3rd pl.)

• अन्नानि: foods, grains
• अन्नानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (neut. nom. pl.)

• चिन्तया: by thought, by mere intention
• चिन्तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणम् (instrumental) (fem. instr. sg.)

• सर्वकामदुघा: yielding all desires (wish-fulfilling)
• सर्वकामदुघा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + दुह् (धातु; कृदन्त-प्रातिपदिक ‘दुघा’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम् (fem. nom. pl.; adjective)

• गावः: cows
• गावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (fem. nom. pl.)

• पुटके: in a small container/basket
• पुटके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुटक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणम् (locative) (neut. loc. sg.)

• पुटके: in a small container/basket
• पुटके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुटक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणम् (locative) (neut. loc. sg.)

• मधु: honey
• मधु: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (neut. nom. sg.)

Speaker

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

Characters & Entities

• Earth (Pṛthivī)
• Cows (Gāvaḥ)

FAQs

What is the significance of effortless abundance (akṛṣṭapacyā) in the Vishnu Purana?

It signifies an age where dharma is complete, so nature mirrors that harmony—food arises without labor, showing the world aligned with cosmic order.

How does Sage Parāśara explain the relationship between thought (cintayā) and material provision?

He presents it as a yuga-marker: in the highest age, intention alone suffices, because the world’s processes are unobstructed by scarcity and conflict.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

The verse reflects a Vishnu-ordered cosmos: when dharma prevails under the Supreme Lord’s sovereignty, creation becomes naturally supportive of righteous life and spiritual aims.