HomeVamana PuranaAdh. 11Shloka 19
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Sukesha's Boon & Twelve Dharmas, Shloka 19

Sukesha’s Boon, the Twelve Dharmas of Beings, and the Cosmography of the Seven Dvipas with the Twenty-One Hells

विद्याधरत्वमतुलं विज्ञानं पौरुषे मतिः विद्याधराणां धर्मो ऽयं भवान्यां भक्तिरेव च

vidyādharatvamatulaṃ vijñānaṃ pauruṣe matiḥ vidyādharāṇāṃ dharmo 'yaṃ bhavānyāṃ bhaktireva ca

مرتبة الفيديادهارا التي لا نظير لها، والمعرفة المميِّزة (فيجنانا)، والعزم الثابت الشجاع—هذا هو دارما الفيديادهارات؛ ومعه أيضًا البهاكتي لبهافاني، الإلهة.

विद्याधरत्वम्Vidyādhara-hood
विद्याधरत्वम्:
कर्ता (Karta/Subject; in enumeration)
TypeNoun
Rootविद्याधर + त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (विद्याधरस्य भावः) + त्व-प्रत्यय — ‘state of being a Vidyādhara’
अतुलम्incomparable
अतुलम्:
विशेषण (to विद्याधरत्वम्)
TypeAdjective
Rootअतुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण — ‘incomparable’
विज्ञानम्knowledge, discernment
विज्ञानम्:
कर्ता (Karta/Subject; in enumeration)
TypeNoun
Rootविज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पौरुषेin valor/manliness
पौरुषे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootपौरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — ‘in manliness/valor’
मतिःintelligence, inclination
मतिः:
कर्ता (Karta/Subject; in enumeration)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विद्याधराणाम्of the Vidyādharas
विद्याधराणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविद्याधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन — ‘of the Vidyādharas’
धर्मःdharma
धर्मः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
विशेषण (Demonstrative to धर्मः)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम — ‘this’
भवान्याम्in Bhavānī
भवान्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभवानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — ‘in/with Bhavānī (Pārvatī)’
भक्तिःdevotion
भक्तिः:
कर्ता (Karta/Subject; in enumeration)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात — ‘indeed/only’
and
:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात — ‘and’
Not specified in the prompt (commonly Pulastya → Nārada framework in Vāmana Purāṇa; verify with full chapter context)
Bhavānī (Pārvatī/Durgā)
BhaktiŚākta-Śaiva devotionDharma/guṇa taxonomyPurāṇic ethnography of celestial classes

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The verse frames 'dharma' as an intrinsic disposition: refined knowledge (vijñāna) and firm resolve are crowned by devotion to the Goddess. It suggests that spiritual identity is validated not only by power/attainment (vidyādharatva) but by bhakti as the integrating virtue.

This is best classified under ancillary purāṇic material supporting Vamśānucarita/Manvantarānucarita-style descriptions (worldly orders and beings) rather than sarga/pratisarga proper. It functions as dharma-varṇana (characterization of groups) within the narrative frame.

By making Bhavānī-bhakti a defining mark for Vidyādharas, the text foregrounds sectarian inclusivity: exalted beings are anchored in devotion to the Devī, implying that siddhi/knowledge finds its telos in reverence and surrender.