Vamana Purana — Skanda Slays Taraka & Mahisha, Shloka 50
Skanda’s Svastyayana and the Slaying of Taraka and Mahisha
Devanagari script
तेषां पुरस्सरः स्थाणुः प्रगृह्य परिघं बली निषूदयत् परबलं क्रुद्धो रुद्रः पशूनिव
Transliteration
teṣāṃ purassaraḥ sthāṇuḥ pragṛhya parighaṃ balī niṣūdayat parabalaṃ kruddho rudraḥ paśūniva
Translation
وكان في مقدّمتهم سْثانو (Sthāṇu)؛ ذلك الجبّار، إذ قبض على هراوةٍ من حديد (parigha)، دمّر جموع العدو—ورودرا (Rudra) وقد استبدّ به الغضب كان يصرعهم كأنهم بهائم لا قدر لها.
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), सर्वनाम (Pronoun)
पुरः-सरःleader, one who goes in front
पुरः-सरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुरस् (अव्यय/उपपद) + √सृ (धातु) → सर (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुष (one who goes in front)
स्थाणुःSthāṇu (Śiva)
स्थाणुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootस्थाणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रगृह्यhaving seized
प्रगृह्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootप्र + √ग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having seized’
परिघम्iron club/bar
परिघम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपरिघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
बलीmighty
बली:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective)
निषूदयत्he slew, destroyed
निषूदयत्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootनि + √सूद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
पर-बलम्the enemy force
पर-बलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (enemy’s army/host)
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Root√क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पशून्beasts
पशून्:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
इवlike
इव:
उपमान-सम्बन्ध (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
Speakers
Narrator describing Śiva’s advance within the battle account.
Primary Deities
Śiva (Rudra/Sthāṇu)
Key ThemesRudra’s wrath (raudra-bhāva)Divine kingship/leadership in battleAsura-damana (suppression of demonic forces)Śaiva theology: Rudra as irresistible force
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }