Vamana Purana — Saptarishis Seek Uma for Shiva, Shloka 56

The Saptarishis Seek Uma for Shiva: Himavan Grants the Marriage

Devanagari script

किमर्थं भवती रौद्रं प्रथमे वयसि स्थिता तपः समाश्रिता भीरु संशयः प्रतिभाति मे

Transliteration

kimarthaṃ bhavatī raudraṃ prathame vayasi sthitā tapaḥ samāśritā bhīru saṃśayaḥ pratibhāti me

Translation

لأيِّ سببٍ، أيتها الوجِلة، وأنتِ في مطلع الشباب، قد لجأتِ إلى تَبَسٍ شديدٍ قاسٍ؟ إنّ شكًّا يلوح في خاطري.

Word by Word

• किमर्थम्: why, for what reason
• किमर्थम्: हेतु (प्रश्न-हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: किम्-अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: 'for what reason')

• भवती: you (lady)
• भवती: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; आदरार्थक-प्रयोग (honorific 'you')

• रौद्रम्: fierce, harsh
• रौद्रम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म/भाववाचक—'fierce (austerity/temper)'

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: अधिकरण (अधिकरणकारक)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; वयसि इति विशेषणम्

• वयसि: in age (youth)
• वयसि: अधिकरण (अधिकरणकारक)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• स्थिता: standing/being situated
• स्थिता: कर्ता (कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भवती इति कर्तरि विशेषणम्

• तपः: austerity, penance
• तपः: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समाश्रिता: having resorted to/undertaken
• समाश्रिता: कर्ता (कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गौ: सम्-, आ-; भवती इति कर्तरि विशेषणम्

• भीरु: O timid one
• भीरु: सम्बोधन (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भीरु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• संशयः: doubt
• संशयः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्रतिभाति: appears, seems
• प्रतिभाति: क्रिया (वाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-भा (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (सम्प्रदानकारक)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप; अत्र चतुर्थ्यर्थे (to me)

Speakers

• Unspecified in input; interlocutor questions a young woman practicing severe tapas

Key Themes

• Appropriateness and motive of tapas
• Youth and renunciation
• Ethical scrutiny of ascetic practice
• Dialogue-based inquiry

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Purāṇic texts often insist that tapas must be guided by right intention and discernment. The question highlights that severity alone is not the measure of dharma; motive, context, and balance matter.

How does this fit the Pancalakshana?

This is narrative-didactic dialogue (ākhyāna) rather than one of the five classical lakṣaṇas. It supports dharma teaching through character interaction.

What is the symbolic significance?

‘Fierce tapas in early youth’ symbolizes a premature turning away from worldly stages (āśrama-logic) and invites examination: is the ascetic fire purifying, or driven by fear, grief, ambition, or anger?