Verse 23

Yagyavalkya

Sanskrit (Devanagari)

यस्य स्त्री तस्य भोगेच्छा निस्त्रीकस्य क्व भोगभूः । स्त्रियं त्यक्त्वा जगत्त्यक्तं जगत्त्यक्त्वा सुखी भवेत् ॥२३॥

Padapatha (Word Split)

यस्य । स्त्री । तस्य । भोग-इच्छा । निः-स्त्रीकस्य । क्व । भोग-भूः । स्त्रियम् । त्यक्त्वा । जगत् । त्यक्तम् । जगत् । त्यक्त्वा । सुखी । भवेत् ।

IAST Transliteration

yasya strī tasya bhogecchā nistrīkasya kva bhogabhūḥ | striyaṃ tyaktvā jagat tyaktaṃ jagat tyaktvā sukhī bhavet ||23||

Translation

مَن كانت له امرأةٌ كانت له رغبةُ التمتّع؛ وأمّا مَن لا امرأةَ له فأين موضعُ التمتّع؟ بتركِ المرأةِ يُتركُ العالم، وبتركِ العالم يصيرُ المرءُ سعيدًا.

Academic Translation

He who has a woman has the desire for enjoyment; for one without a woman, where is the ground for enjoyment? Having abandoned woman, the world is abandoned; having abandoned the world, one becomes happy.

Verse Context

• Saṃnyāsa and nivṛtti-mārga (withdrawal from sense-enjoyment)
• Mahavakya: Indirect: frames renunciation as a supportive condition for stable abidance in mahāvākya realization (e.g., ‘ahaṃ brahmāsmi’) by reducing vāsanā-driven extroversion.
• Yajur
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)