Verse 21

Sarvasara

Sanskrit (Devanagari)

नाहं देहो जन्ममृत्यु कुतो मे नाहं प्राणः क्षुत्पिपासे कुतो मे ।

नाहं चेतः शोकमोहौ कुतो मे नाहं कर्ता बन्धमोक्षौ कुतो मे इत्युपनिषत् ॥

Padapatha (Word Split)

न । अहम् । देहः । जन्म-मृत्यू । कुतः । मे । न । अहम् । प्राणः । क्षुत्-पिपासे । कुतः । मे ।

न । अहम् । चेतः । शोक-मोहौ । कुतः । मे । न । अहम् । कर्ता । बन्ध-मोक्षौ । कुतः । मे । इति । उपनिषत् ।

IAST Transliteration

nāhaṃ deho janmamṛtyū kuto me nāhaṃ prāṇaḥ kṣutpipāse kuto me |

nāhaṃ cetaḥ śokamohau kuto me nāhaṃ kartā bandhamokṣau kuto me ity upaniṣat ||

Translation

لستُ الجسدَ؛ فكيف يكون لي ميلادٌ وموت؟ لستُ النَّفَسَ الحيويّ (برانا)؛ فكيف يكون لي جوعٌ وعطش؟ لستُ مادّةَ الذهن؛ فكيف يكون لي حزنٌ ووهم؟ لستُ الفاعل؛ فكيف يكون لي قيدٌ أو تحرّر؟—هكذا تُعلِّم الأوبانيشاد.

Academic Translation

I am not the body; whence could birth and death be for me? I am not the vital-breath; whence could hunger and thirst be for me? I am not the mind-stuff; whence could grief and delusion be for me? I am not the agent; whence could bondage and liberation be for me?—thus (teaches) the Upaniṣad.

Verse Context

• Neti-neti; asanga-ātman (unattached Self); akartṛtva; transcendence of saṃsāra and even the notion of mokṣa as a change
• Mahavakya: Implicitly grounded in “ayam ātmā brahma”: if the Self is Brahman, it is beyond birth/death and beyond bondage/liberation; also echoes the Advaitic implication of “ahaṃ brahmāsmi”.
• Atharva
• Chandas: Śloka/anuṣṭubh-like (later Upaniṣadic metrical style).