Verse 45
Akshi
विदेहमुक्ततात्रोक्ता सप्तमी योगभूमिका ।
अगम्या वचसां शान्ता सा सीमा सर्वभूमिषु ॥
लोकानुवर्तनं त्यक्त्वा त्यक्त्वा देहानुवर्तनम् ।
शास्त्रानुवर्तनं त्यक्त्वा स्वाध्यासापनयं कुरु ॥
ओङ्कारमात्रमखिलं विश्वप्राज्ञादिलक्षणम् ।
वाच्यवाच्यकताभेदाभेदेनानुपलब्धितः ॥
अकारमात्रं विश्वः स्यादुकारतैजसः स्मृतः ।
प्राज्ञो मकार इत्येवं परिपश्येत्क्रमेण तु ॥
समाधिकालात्प्रागेव विचिन्त्यातिप्रयत्नतः ।
स्थूलसूक्ष्मक्रमात्सर्वं चिदात्मनि विलापयेत् ॥
चिदात्मानं नित्यशुद्धबुद्धमुक्तसदद्वयम् ।
परमानन्दसन्देहो वासुदेवोऽहम् ओमिति ॥
आदिमध्यावसानेषु दुःखं सर्वमिदं यतः ।
तस्मात्सर्वं परित्यज्य तत्त्वनिष्ठो भवानघ ॥
अविद्यातिमिरातीतं सर्वाभासविवर्जितम् ।
आनन्दममलं शुद्धं मनोवाचामगोचरम् ॥
प्रज्ञानघनमानन्दं ब्रह्मास्मीति विभावयेत् ॥
विदेह-मुक्तता-त्र-उक्ता । सप्तमी । योग-भूमिका ।
अगम्या । वचसाम् । शान्ता । सा । सीमा । सर्व-भूमिषु ॥
लोक-अनुवर्तनम् । त्यक्त्वा । त्यक्त्वा । देह-अनुवर्तनम् ।
शास्त्र-अनुवर्तनम् । त्यक्त्वा । स्व-अध्यास-अपनयम् । कुरु ॥
ओङ्कार-मात्रम् । अखिलम् । विश्व-प्राज्ञ-आदि-लक्षणम् ।
वाच्य-वाच्यकता-भेद-अभेदेन । अनुपलब्धितः ॥
अकार-मात्रम् । विश्वः । स्यात् । उकार-तैजसः । स्मृतः ।
प्राज्ञः । मकारः । इति । एवम् । परिपश्येत् । क्रमेण । तु ॥
समाधि-कालात् । प्राक् । एव । विचिन्त्यात् । अति-प्रयत्नतः ।
स्थूल-सूक्ष्म-क्रमात् । सर्वम् । चित्-आत्मनि । विलापयेत् ॥
चित्-आत्मानम् । नित्य-शुद्ध-बुद्ध-मुक्त-सत्-अद्वयम् ।
परम-आनन्द-सन्देहः । वासुदेवः । अहम् । ओम् । इति ॥
आदि-मध्य-अवसानेषु । दुःखम् । सर्वम् । इदम् । यतः ।
तस्मात् । सर्वम् । परित्यज्य । तत्त्व-निष्ठः । भव । अनघ ॥
अविद्या-तिमिर-अतीतम् । सर्व-आभास-विवर्जितम् ।
आनन्दम् । अमलम् । शुद्धम् । मनः-वाचाम् । अगोचरम् ॥
प्रज्ञान-घनम् । आनन्दम् । ब्रह्म । अस्मि । इति । विभावयेत् ॥
videhamuktatātrōktā saptamī yogabhūmikā |
agamyā vacasāṃ śāntā sā sīmā sarvabhūmiṣu ||
lokānuvartanaṃ tyaktvā tyaktvā dehānuvartanam |
śāstrānuvartanaṃ tyaktvā svādhyāsāpanayaṃ kuru ||
oṅkāramātram akhilaṃ viśvaprajñādilakṣaṇam |
vācyavācyakatābhedābhedenānupalabdhitaḥ ||
akāramātraṃ viśvaḥ syād ukārattaijasaḥ smṛtaḥ |
prajño makāra ity evaṃ paripaśyet krameṇa tu ||
samādhikālāt prāg eva vicintyātiprayatnataḥ |
sthūlasūkṣmakramāt sarvaṃ cidātmani vilāpayet ||
cidātmānaṃ nityaśuddhabuddhamuktasadadvayam |
paramānandasandeho vāsudevo'ham om iti ||
ādimadhyāvasāneṣu duḥkhaṃ sarvam idaṃ yataḥ |
tasmāt sarvaṃ parityajya tattvaniṣṭho bhavānagha ||
avidyātimirātītaṃ sarvābhāsavivarjitam |
ānandam amalaṃ śuddhaṃ manovācām agocaram ||
prajñānaghanaṃ ānandaṃ brahmāsmīti vibhāvayet ||
تُعلَنُ المرتبةُ السابعةُ من اليوغا أنها التحرّرُ بلا جسد (فيدهاموكتي)؛ سكينةٌ تتجاوزُ الألفاظ، وهي الحدُّ الأخير بين جميع المراتب. فبتركِ مجاراةِ العالم، وتركِ مجاراةِ الجسد، وتركِ مجاراةِ الكتاب حتى، أزلْ التراكبَ الوهمي (أدهياسا). إنّ الكلَّ ليس إلا «أوم»، متعيّنًا بصفات فيشفا وبراجنيا وسواهما؛ إذ إنّ الفرقَ وعدمَ الفرق بين المدلول والدالّ لا يُدرَك على أنه غيرُ «أوم». فحرفُ «أ» هو فيشفا، و«أو/ُ» هو تايجاسا، وبراجنيا هو «م»—فليُدرَك ذلك على الترتيب. وقبلَ زمنِ السامادهي أيضًا، ليتفكّر المرءُ بجهدٍ عظيم؛ ومن الغليظ إلى اللطيف، ليُذبْ كلَّ شيءٍ في الذاتِ الواعية. واعرفِ الذاتَ الواعية أبدًا طاهرةً، عاقلةً، حرّةً، حقّةً، غيرَ ثنائية؛ النعيمَ الأعلى الذي لا ريب فيه—«أنا فاسوديفا، أوم». ولأنّ هذا كلَّه عذابٌ في البدء والوسط والمنتهى، فاهجرْ كلَّ شيءٍ واثبتْ في الواقع، يا من لا إثمَ عليه. متجاوزةً ظلمةَ الجهل، منزّهةً عن جميع المظاهر، نعيمًا بلا دنس، طاهرةً، فوقَ العقلِ والقول—ليتأمّل: «أنا برهمن، كتلةٌ كثيفةٌ من الوعي والنعيم».
The seventh stage of yoga is declared to be disembodied liberation; it is peaceful, beyond the reach of words, and the final limit among all stages. Having abandoned conformity to the world, having abandoned conformity to the body, and having abandoned conformity to scripture, remove superimposition (adhyāsa). The whole (universe) is only Oṃ, characterized as Viśva, Prājña, and so on; because the distinction and non-distinction of the signified and the signifier are not apprehended. The letter ‘A’ alone is Viśva; the letter ‘U’ is remembered as Taijasa; Prājña is the letter ‘M’—thus one should discern in sequence. Even before the time of samādhi, one should reflect with great effort; dissolving everything, from the gross to the subtle in order, into the conscious Self. (Know) the conscious Self as eternally pure, intelligent, free, real, non-dual; (realize) ‘I am Vāsudeva, the undoubted supreme bliss—Oṃ.’ Since in beginning, middle, and end all this is suffering, therefore, abandoning everything, be established in reality, O sinless one. (That Self is) beyond the darkness of ignorance, devoid of all appearances, bliss, stainless, pure, beyond mind and speech. One should contemplate: ‘I am Brahman, a mass of consciousness and bliss.’