HomeUpanishadsAkshiVerse 13
Previous Verse
Next Verse

Verse 13

Akshi

पदार्थप्रविभागज्ञः कार्याकार्यविनिर्णयम् । जानात्यधिगतश्चान्यो गृहं गृहपतिर्यथा ॥ मदाभिमानमात्सर्यलोभमोहातिशायिताम् । बहिरप्यास्थितामीषत् त्यजत्यहिरिव त्वचम् ॥ इत्थंभूतमतिः शास्त्रगुरुसज्जनसेवया । सरहस्यमशेषेण यथावदधिगच्छति ॥

पदार्थ-प्रविभाग-ज्ञः । कार्य-अकार्य-विनिर्णयम् । जानाति । अधिगतः । च । अन्यः । गृहम् । गृहपतिः । यथा ॥ मद-अभिमान-मात्सर्य-लोभ-मोह-अतिशायिताम् । बहिः । अपि । आस्थिताम् । ईषत् । त्यजति । अहिः । इव । त्वचम् ॥ इत्थम्-भूत-मतिः । शास्त्र-गुरु-सज्जन-सेवया । स-रहस्यम् । अशेषेण । यथा-वत् । अधिगच्छति ॥

padārthapravibhāgajñaḥ kāryākāryavinirṇayam | jānāty adhigataścānyo gṛhaṃ gṛhapatiḥ yathā || madābhimānamātsaryalobhamohātiśāyitām | bahir apy āsthitām īṣat tyajaty ahir iva tvacam || itthaṃbhūtamatiḥ śāstragurusajjanasevayā | sarahasyam aśeṣeṇa yathāvad adhigacchati ||

مَن عرف تقسيم المقولات (padārtha-vibhāga) أدرك تمييز ما ينبغي فعله وما لا ينبغي، كربّ بيتٍ أحكم تدبير منزله. وهو يترك تدريجيًا الكِبرَ والأنانيةَ والحسدَ والطمعَ وفرطَ الوهم—وإن بقي منها شيء يسير في الظاهر—كما تطرح الحيّة جلدها. وبمثل هذه الهيئة، وبخدمة الكتاب المقدّس، والمعلّم، والصالحين، يفهم التعاليم مع سرّها الباطن فهمًا صحيحًا تامًّا.

One who knows the classification of categories understands the discernment of what ought and ought not to be done, like a householder who has mastered his household. He gradually abandons pride, egoism, envy, greed, and excessive delusion—even when they still remain outwardly—like a snake its skin. With such a disposition, through service to scripture, the teacher, and the good, he properly comprehends the teaching together with its inner purport, completely.

Antaḥkaraṇa-śuddhi (purification of mind) supporting jñānaMahavakya: Indirect: establishes the inner fitness for mahāvākya-based realization.AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka-style; post-Vedic metrical Sanskrit)