Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

अनाशकं यो विदधाति मर्त्त्यो दिनेदिने यज्ञसहस्रपुण्यम् । स याति यानेन गणान्वितेन विधूय पापानि सुरैः स पूज्यते

Transliteration

anāśakaṃ yo vidadhāti marttyo dinedine yajñasahasrapuṇyam | sa yāti yānena gaṇānvitena vidhūya pāpāni suraiḥ sa pūjyate

Translation

من يلتزمُ صومًا يوميًّا ينالُ ثوابَ ألفِ يَجْنَا. وبعد أن ينفضَ عنه الآثام، يمضي في مركبةٍ سماوية تحفّ بها جموعُ الآلهة، ويُكرَّم لدى الدِّيفات.

Word by Word

• अनाशकम्: a fast (abstention from food)
• अनाशकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्-आशक (प्रातिपदिक; न + आशक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘fasting/abstention from food’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• विदधाति: performs, observes
• विदधाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+धा (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मर्त्यः: a mortal man
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दिने: in a day
• दिने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दिने: day by day
• दिने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (iteration)

• यज्ञसहस्रपुण्यम्: merit equal to a thousand sacrifices
• यज्ञसहस्रपुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ + सहस्र + पुण्य (प्रातिपदिके)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (यज्ञानां सहस्रस्य पुण्यम् / यज्ञसहस्रवत् पुण्यम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यानेन: by a vehicle
• यानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• गणान्वितेन: accompanied by attendants
• गणान्वितेन: Karana (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गण + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (गणैः अन्वितः), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; यानस्य विशेषण

• विधूय: having shaken off
• विधूय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: वि+धू (धातु) → विधूय (ल्यप्/क्त्वान्त-रूप)
• Form: अव्यय (gerund/absolutive; क्त्वा-समार्थक ‘having shaken off’)

• पापानि: sins
• पापानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Karana/Agent (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पूज्यते: is worshipped
• पूज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग: ‘is worshipped’

Speaker

Narrative voice within Vastrāpathakṣetra-māhātmya (attribution uncertain from snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha (in Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee sits in restraint with a water-pot and tulasī, radiant from austerity; sins depicted as dark wisps falling away; a jeweled vimāna descends with gandharvas and devas offering garlands.

Characters & Entities

• Yajña
• Devas (surāḥ)
• Prabhāsa
• Vastrāpatha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Consistent self-restraint through daily fasting is celebrated as a powerful purifier and a high-merit dharmic practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The vow’s praise is delivered within the Vastrāpatha Kṣetra Māhātmya of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daily fasting (anāśaka/upavāsa) is prescribed as a merit-generating and sin-destroying vrata.