Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स्नात्वा ध्यात्वा शिवं देवं मनसाऽचिन्तयद्यदा । तदा रुद्रः समायातस्त्रिनेत्रो वृषभध्वजः । महर्षे तव तुष्टोऽहं किं करोमि वदस्व तत्

Transliteration

snātvā dhyātvā śivaṃ devaṃ manasā'cintayadyadā | tadā rudraḥ samāyātastrinetro vṛṣabhadhvajaḥ | maharṣe tava tuṣṭo'haṃ kiṃ karomi vadasva tat

Translation

فلما اغتسل وتأمّل ودخل في الذِّكر، واستحضر في قلبه الإله شيفا (Śiva)، أقبل رودرا (Rudra) ذو العيون الثلاث، حاملًا راية الثور، وقال: «أيها الحكيم العظيم، لقد رضيتُ عنك؛ فقل لي: ماذا أصنع لك؟»

Word by Word

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: स्ना, अर्थे: स्नानं कृत्वा

• ध्यात्वा: having meditated
• ध्यात्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: ध्यै, अर्थे: ध्यानं कृत्वा

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• देवम्: the god
• देवम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; शिवस्य विशेषण/अप्पोज़िशन

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• अचिन्तयत्: did not think/ponder
• अचिन्तयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अ- (निषेध)

• यदा: when
• यदा: Sambandha (कालसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb/conjunction)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (कालसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (correlative adverb)

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• समायातः: having arrived
• समायातः: Kriya (क्रिया/आगमन)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: या; उपसर्ग: सम्-आ

• त्रिनेत्रः: three-eyed
• त्रिनेत्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (संख्यापूर्वपद): त्रि+नेत्र = यस्य त्रीणि नेत्राणि

• वृषभध्वजः: bull-bannered
• वृषभध्वजः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास: वृषभस्य ध्वजः (whose banner is the bull)

• महर्षे: O great sage
• महर्षे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• किम्: what
• किम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; प्रश्नवाचक

• करोमि: do (shall I do)
• करोमि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• वदस्व: tell (me)
• वदस्व: Kriya (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; निर्देश/अन्वय

Speaker

Sārasvata (narrating Śiva’s words)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svarṇarekhā-tīrtha (within Vastrāpatha)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: After bathing and meditating, Vasiṣṭha beholds Rudra manifest: three-eyed, bull-bannered, approaching the sage and offering a boon.

Characters & Entities

• Śiva
• Rudra
• Vasiṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-bathing joined with meditation and inward contemplation can culminate in divine presence and direct blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Svarṇarekhā river-tīrtha within Vastrāpathakṣetra, where Vasiṣṭha performs snāna and dhyāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) followed by dhyāna and manasa-cintana (mental contemplation) of Śiva.