Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 57

द्वादशात्मा स विज्ञेयो मोक्षदः सर्वदेहिनाम् । एकचक्रांकितो यस्तु द्वारवत्यां सुशोभनः

dvādaśātmā sa vijñeyo mokṣadaḥ sarvadehinām | ekacakrāṃkito yastu dvāravatyāṃ suśobhanaḥ

فذلك يُعرَف بأنه «ذو اثنتي عشرة هيئة»، واهبُ الموكشا لجميع ذوي الأجساد. وأما ما وُسِمَ بعلامة قرصٍ واحدة، وهو بالغُ الحُسن في دوارافتي…

dvādaśātmāone of twelvefold nature
dvādaśātmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvādaśa + ātman (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (dvādaśa-ātmā: having twelve forms/aspects)
saḥhe/that one
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
vijñeyaḥto be known/recognized
vijñeyaḥ:
Vidheyavisheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootvi + jñā (धातु) + ya (कृत् प्रत्यय)
Formकर्तव्यतार्थक कृदन्तः (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (to be known)
mokṣadaḥgiver of liberation
mokṣadaḥ:
Vidheyavisheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootmokṣa + da (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (mokṣasya dātā: giver of liberation)
sarvadehināmof all embodied beings
sarvadehinām:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootsarva + dehin (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (6th case), बहुवचनम्; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (sarve dehinaḥ: all embodied beings)
ekacakrāṃkitaḥmarked with a single discus
ekacakrāṃkitaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka + cakra + aṅkita (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (ekena cakreṇa aṅkitaḥ: marked with one discus)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun: who)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
dvāravatyāmin Dvāravatī (Dwaraka)
dvāravatyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdvāravatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी (7th case), एकवचनम्
suśobhanaḥvery splendid/beautiful
suśobhanaḥ:
Vidheyavisheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + śobhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सु-शोभनः: very beautiful)

Skanda (deduced)

Tirtha: Dvāravatī/Dvārakā

Type: kshetra

Scene: A radiant Viṣṇu-presence in Dvāravatī, emphasized through a single Sudarśana-cakra mark; the city’s sea-facing sanctity frames the ‘twelve-formed’ mystery as a luminous theological diagram.

M
Mokṣa
D
Dvāravatī (Dvārakā)
E
Eka-cakra
D
Dvādaśa-ātmā

FAQs

Sacred emblems associated with Bhagavān at a tīrtha are portrayed as universally liberating when rightly understood and revered.

Dvāravatī (Dvārakā), in connection with Cakratīrtha and cakra-marked sacred tokens.

Implicit veneration/recognition of the cakra-marked object; the verse primarily classifies the sacred sign and its mokṣa-giving power.