Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

द्वारका वसते यत्र तत्र विष्णुः सनातनः । तत्र तीर्थानि सर्वाणि सर्वे देवाः सवासवाः । यज्ञा वेदाश्च ऋषयस्त्रैलोक्यं सचरा चरम्

dvārakā vasate yatra tatra viṣṇuḥ sanātanaḥ | tatra tīrthāni sarvāṇi sarve devāḥ savāsavāḥ | yajñā vedāśca ṛṣayastrailokyaṃ sacarā caram

حيثما تقيم دْوَارَكَا فهناك يسكن حقًّا فِشْنُو الأزلي. هناك تحضر جميع التيرثات المقدّسة، وجميع الآلهة مع إندرا؛ وهناك القرابين والڤيدا والريشيون—بل العوالم الثلاثة كلّها، المتحرّك والساكن.

द्वारकाDvārakā
द्वारका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वसतेdwells/abides
वसते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदी
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (correlative adverb: there)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सनातनःeternal
सनातनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying विष्णुः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
तीर्थानिholy places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying तीर्थानि)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying देवाः)
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सवासवाःtogether with Vāsava (Indra)/including Indra
सवासवाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गार्थ/सह) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः (वासवैः सह ये = including Indra/with the Vasus/with Vāsava)
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
वेदाःVedas
वेदाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (and)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
सचराwith the moving (beings)
सचरा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गार्थ/सह) + चर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (चरैः सह = with moving beings)
चरम्and the non-moving/immobile
चरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (paired with सचरा; often as fixed phrase सचराचरम्)

Unspecified (narrative voice within Dvārakā Māhātmya)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Disciple-like addressee; broader audience of sages

Scene: A panoramic vision of Dvārakā as a cosmic mandala: Viṣṇu/Kṛṣṇa enthroned at the center; around him appear miniature icons of all devas, ṛṣis chanting Veda, sacrificial fires, and symbolic representations of the three worlds—celestial, terrestrial, and nether—encircling the sea-girt city.

D
Dvārakā
V
Viṣṇu
I
Indra (Vāsava)
V
Vedas
Ṛṣis
T
Tīrthas

FAQs

Dvārakā is portrayed as a living sacred presence: where Dvārakā is, Viṣṇu and the totality of dharma (tīrthas, gods, Veda, yajña) are present.

Dvārakā-kṣetra (Dvārakā), described as encompassing the merit of all tīrthas.

No single rite is prescribed here; the verse establishes Dvārakā’s all-encompassing sanctity as the ground for pilgrimage and worship.