Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अन्याश्च सरितः सर्वाः सिन्धुशोणौ नदौ तथा । पंचाशत्कोटिभिस्तीर्थैर्दिग्भागे ह्युत्तरे स्थिताः । लंपटाः कृष्णसेवायां पश्यतो द्वारकां मुहुः

Transliteration

anyāśca saritaḥ sarvāḥ sindhuśoṇau nadau tathā | paṃcāśatkoṭibhistīrthairdigbhāge hyuttare sthitāḥ | laṃpaṭāḥ kṛṣṇasevāyāṃ paśyato dvārakāṃ muhuḥ

Translation

وسائر الأنهار كلّها أيضًا—مع نهر السِّندهو ونهر الشُّوṇa—قامت في الجهة الشمالية ومعها خمسون كروْرًا من التيِرثات. وبشغفٍ في خدمة كريشنا كانت تُبصر دواركا مرارًا وتكرارًا.

Word by Word

• अन्याः: other
• अन्याः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सरितः: rivers
• सरितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण

• सिन्धुशोणौ: Sindhu and Śoṇa
• सिन्धुशोणौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु + शोण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual); द्वन्द्व-समास

• नदौ: two rivers
• नदौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual)

• तथा: likewise, also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• पञ्चाशत्कोटिभिः: with fifty crores (of)
• पञ्चाशत्कोटिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चाशत् + कोटि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); संख्यापूर्वक-तत्पुरुष (numeral-determinative)

• तीर्थैः: with sacred fords/pilgrimage-places
• तीर्थैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)

• दिग्भागे: in the region of a direction (quarter)
• दिग्भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिक् + भाग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• उत्तरे: in the northern (part)
• उत्तरे: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषण (दिग्भागे इति पदस्य)

• स्थिताः: situated, stationed
• स्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (सरितः इत्यादीनां विशेषणम्)

• लम्पटाः: eager, ardent
• लम्पटाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लम्पट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण

• कृष्णसेवायाम्: in the service of Kṛṣṇa
• कृष्णसेवायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + सेवा (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive-determinative)

• पश्यतः: of (one who is) seeing
• पश्यतः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• द्वारकाम्: Dvārakā
• द्वारकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• मुहुः: again and again, repeatedly
• मुहुः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of frequency)

Speaker

Śrī Prahlāda (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (as the object of repeated darśana)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/assembly (implied)

Visual Art Cues

Scene: A vast northern encampment of personified rivers and innumerable tīrtha-spirits, with Sindhu and Śoṇa prominent; all gaze toward the shining sea-city Dvārakā, repeatedly turning their faces in longing service to Kṛṣṇa.

Characters & Entities

• Sindhu
• Śoṇa
• Tīrthas
• Kṛṣṇa
• Dvārakā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest fruit of tīrtha is devotion—pilgrimage culminates in Kṛṣṇa-sevā and repeated darśana of the sacred dhāma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, repeatedly beheld by innumerable tīrthas gathered around her.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is stated; the emphasis is on sevā (devotional service) and repeated darśana (beholding) of Dvārakā.