Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 140

विशेषेण त्वया वत्स न कृतं द्वादशीव्रतम् । व्रतं कृतं यदस्माभिस्तत्कृतं वेधसंयुतम् । निर्गमं यमलोकाद्धि तदस्माकं न दृश्यते

viśeṣeṇa tvayā vatsa na kṛtaṃ dvādaśīvratam | vrataṃ kṛtaṃ yadasmābhistatkṛtaṃ vedhasaṃyutam | nirgamaṃ yamalokāddhi tadasmākaṃ na dṛśyate

وخاصةً يا بُنيَّ العزيز، لم تُؤدِّ نذر الدفادشي (Dvādashī). أمّا النذر الذي أدّيناه نحن فقد أُدِّيَ ومعه عيبٌ ملازم؛ لذلك لا نرى لنا خلاصًا من مملكة يَما (Yama).

विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनस्य अव्ययीभावः (instrumental used adverbially); क्रियाविशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, तृतीया (करण), एकवचन
वत्सdear child
वत्स:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
not
:
Sambandha (निषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
कृतम्done/performed
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र ‘द्वादशीव्रतम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
द्वादशीव्रतम्the Dvādaśī vow
द्वादशीव्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वादशी + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वादश्याः व्रतम्)
व्रतम्a vow
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र ‘व्रतम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, तृतीया (करण), बहुवचन
तत्that
तत्:
Sambandha (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (correlative)
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वेधसंयुतम्associated with Brahmā (Vedhas)
वेधसंयुतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवेधस् + युत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (वेधसा/वेधसः संयुक्तम्); ‘कृतम्’ इत्यस्य विशेषणम्
निर्गमम्exit, release
निर्गमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
यमलोकात्from Yama’s realm
यमलोकात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयम + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यमस्य लोकः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतुवाचक
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अस्माकम्for us / of us
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
not
:
Sambandha (निषेध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (is seen)

Pitṛs/ancestors (or departed beings) addressing the listener as ‘vatsa’ within the narrative

Tirtha: Dvādaśī-vrata within Prabhāsa–Dvārakā mahatmya frame

Type: kshetra

Listener: Vatsa/putra (child/disciple)

Scene: An elder speaks to a child/disciple with sorrow: a calendar-marked Dvādaśī is shown; behind them, a dim vision of Yama’s realm with closed gates, symbolizing ‘no exit seen’ due to flawed vow.

D
Dvādaśī-vrata
Y
Yamaloka
Y
Yama

FAQs

Vows must be performed correctly and timely; negligence or defect is said to obstruct post-death upliftment.

The verse is embedded in the Prabhāsa–Dvārakā māhātmya framework, where vows and pilgrimage together yield merit.

Performance of the Dvādaśī-vrata; it implies careful, faultless observance to gain release from Yama’s realm.