Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

भंजनो भैरवश्चैव कालिकोऽथ घटोदरः । झंझकामर्दनः पिंगो रुरुः सर्वभुजोव्रणी

Transliteration

bhaṃjano bhairavaścaiva kāliko'tha ghaṭodaraḥ | jhaṃjhakāmardanaḥ piṃgo ruruḥ sarvabhujovraṇī

Translation

وهم: بَهَنْجَنَ، وبَهيرَفَ أيضًا؛ ثم كاليكَ وغَطودَرَ؛ وجَهَنْجَكَاْمَرْدَنَ، وبِنْغَ، ورُرُ، وسَرفَبُهُجوفْرَنِي.

Word by Word

• भंजनः: Bhañjana (a name)
• भंजनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भंजन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• भैरवः: Bhairava (a name)
• भैरवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction: 'and')

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: emphasis)

• कालिकः: Kālika (a name)
• कालिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कालिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अथ: then/and now
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रसङ्गार्थक-अव्यय (particle: 'then/now')

• घटोदरः: Ghaṭodara (pot-bellied; a name)
• घटोदरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: घट + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (घटस्य उदरम् इव/घट-उदरः)

• झंझकामर्दनः: Jhaṃjhakāmardana (slayer of Jhaṃjhaka; a name)
• झंझकामर्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: झंझका + मर्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (झंझकायाः मर्दनः = destroyer of Jhaṃjhaka)

• पिङ्गः: Piṅga (tawny; a name)
• पिङ्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रुरुः: Ruru (a name)
• रुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वभुजः: Sarvabhuja (all-armed; a name)
• सर्वभुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (सर्वे भुजाः यस्य/सर्व-भुजः = having all arms)

• व्रणी: Vraṇī (wounded one; a name/epithet)
• व्रणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इकारान्त-प्रातिपदिक (व्रणी = wounded/ulcered one)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Characters & Entities

• Bhaṃjana
• Bhairava
• Kālika
• Ghaṭodara
• Jhaṃjhakāmardana
• Piṅga
• Ruru
• Sarvabhujovraṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s holiness is safeguarded by fierce dharmic forces (Bhairava-like guardians), emphasizing reverence and moral discipline in sacred space.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, whose māhātmya includes detailed guardian lineages.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite here; it continues the naming of guardian beings.