Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

Devanagari script

तस्मात्पंचनदं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नातव्यं तत्र मनुजैः स्वर्गमोक्षार्थिभिस्तदा

Transliteration

tasmātpaṃcanadaṃ tīrthaṃ sarvapāpapraṇāśanam | snātavyaṃ tatra manujaiḥ svargamokṣārthibhistadā

Translation

لذلك فإن تيرثا «بانتشَنَدَ» يمحو جميع الآثام؛ وعلى البشر الراغبين في السماء والتحرّر (موكشا) أن يغتسلوا هناك.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-प्रयोगे अव्ययीभाववत् निपातः; हेत्वर्थे (ablatival: therefore/from that)

• पञ्चनदम्: Pañcanada (the five-river confluence)
• पञ्चनदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (प्रातिपदिक) + नद (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचनम् (तीर्थम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)

• तीर्थम्: holy ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचनम्

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (सर्वेषां पापानां प्रणाशनम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम् (तीर्थम् इत्यस्य विशेषणम्)

• स्नातव्यम्: should be bathed (one should bathe)
• स्नातव्यम्: Vidhi (Obligation)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) → स्नातव्य (कृदन्त)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्तः (gerundive: to be bathed); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विधिलिङ्गार्थक-कर्तव्यता

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक

• मनुजैः: by people/men
• मनुजैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd) बहुवचनम्

• स्वर्गमोक्षार्थिभिः: by those desiring heaven and liberation
• स्वर्गमोक्षार्थिभिः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + मोक्ष (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (स्वर्गस्य मोक्षस्य च अर्थिनः = इच्छुकाः); पुल्लिङ्ग; तृतीया बहुवचनम् (मनुजैः इत्यस्य विशेषणम्)

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti), narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pañcanada (Pañcanadī)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at dawn step into a five-stream confluence, hands folded, making a saṅkalpa for svarga and mokṣa; the water is depicted as luminous, sin-washing.

Characters & Entities

• Pañcanada Tīrtha
• Svarga
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is purposeful: sincere bathing at a true tīrtha is taught as a means toward purification and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pañcanada Tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at Pañcanada is prescribed for those seeking svarga and mokṣa.