Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

तस्मादाराधय क्षिप्रं त्वं देवं शशिशेखरम् । अव्यग्रं चित्तमास्थाय दिवारात्रमतंद्रितः

Transliteration

tasmādārādhaya kṣipraṃ tvaṃ devaṃ śaśiśekharam | avyagraṃ cittamāsthāya divārātramataṃdritaḥ

Translation

فلذلك فاعبد سريعًا الربَّ شاشيشِخَرا (شِيفا)، مُقيمًا قلبك غيرَ مُشتّت، ليلًا ونهارًا بلا غفلة.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• आराधय: worship
• आराधय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययवत् (adverbial accusative)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• शशिशेखरम्: Śaśiśekhara (moon-crested Śiva)
• शशिशेखरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शशि + शेखर (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शशिनः शेखरः यस्य) नाम

• अव्यग्रम्: undistracted
• अव्यग्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + व्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (चित्तम्)

• चित्तम्: mind
• चित्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आस्थाय: having assumed/taken (up)
• आस्थाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ + स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तः (Absolutive/Gerund)

• दिवारात्रम्: day and night
• दिवारात्रम्: Kala-adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा + रात्र (प्रातिपदिके)
• Form: अव्ययीभाववत्/समाहार-द्वन्द्वः; क्रियाविशेषण-प्रयोगः (accusative of duration)

• अतंद्रितः: untiring/unlazy
• अतंद्रितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + तन्द्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (त्वम्)

Speaker

Janārdana (Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Garuḍa (contextual recipient of instruction)

Visual Art Cues

Scene: A direct exhortation: worship Śaśiśekhara swiftly, with an undistracted mind, day and night, without negligence—evoking an ascetic-devotional vigil before Śiva.

Characters & Entities

• Śaśiśekhara (Śiva)
• Janārdana (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady, undistracted devotion is the practical path to divine grace and restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific pilgrimage site is named in this verse; it emphasizes worship of Śiva rather than geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuous Śiva-ārādhana (worship/propitiation) with focused mind, maintained day and night.