Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

एवं नाशमनुप्राप्ते तस्मिंस्तीर्थे स्थलोच्चये । जाते जाताः क्रियाः सर्वा भूयोऽपि क्रतुसंभवाः

evaṃ nāśamanuprāpte tasmiṃstīrthe sthaloccaye | jāte jātāḥ kriyāḥ sarvā bhūyo'pi kratusaṃbhavāḥ

وهكذا، لمّا أُدخِلَ ذلك الموضعُ من التيرثا ومرتفعُه إلى الهلاك، نهضت من جديدٍ جميعُ الأعمالِ الطقسية، وعادت كذلك القرابينُ (اليَجْنَا) المولودةُ من الشعائرِ على وجهها الصحيح.

एवम्thus, in this manner
एवम्:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
नाशम्destruction
नाशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
अनुप्राप्तेwhen (it) had been reached/attained
अनुप्राप्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअनु-√प्राप् (धातु) → अनुप्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भाव्य; 'नाशे' इत्यस्य विशेषणम्
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तीर्थेat the sacred ford/pilgrimage place
तीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्थलोच्चयेon the raised mound/heap of ground
स्थलोच्चये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थल + उच्चय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-सम्भाव्य: 'स्थलस्य उच्चयः' = heap/raised ground of a place); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
जातेwhen it had occurred/when it came to be
जाते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√जन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; 'तस्मिन्...तीर्थे' इत्यस्य सापेक्ष-कालवाचक (locative absolute)
जाताःwere produced/occurred
जाताः:
Karta (Predicate adjective to subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) प्रयुक्तः विधेय-रूपेण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'क्रियाः' इत्यस्य विधेय-विशेषणम्
क्रियाःrites, actions
क्रियाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'क्रियाः' इत्यस्य विशेषणम्
भूयःagain, once more
भूयः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle)
क्रतु-सम्भवाःarising from sacrificial rites
क्रतु-सम्भवाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रतु + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'क्रतोः सम्भवाः' = arising from sacrifice); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'क्रियाः' इत्यस्य विशेषणम्

Narrator (contextual Purāṇic voice within Nāgarakhaṇḍa; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha: Nāgabila (contextual; name explicit in 8.24)

Type: kshetra

Listener: Dvija-uttamāḥ / brāhmaṇa audience (vocative implied in passage)

Scene: A once-devastated sacred mound/complex where ritual fires and sacrificial activity reappear—priests rekindling āhavanīya, offerings rising as smoke, the landscape subtly returning to sanctity.

FAQs

The Purāṇic worldview values balance: when extraordinary conditions subside, regular dharmic rites and sacrifices resume.

The passage continues the account of the Hāṭakeśvara tīrtha-site (sthaloccaya) in Nāgarakhaṇḍa.

It emphasizes the return of kriyā and kratu (ritual acts and sacrifices) as the normative dharmic practice.