Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

अथान्ये परलोकस्य भीत्याऽतीव व्यवस्थिताः । विमुखाः परदारेषु नार्यश्चापि पतिव्रताः

Transliteration

athānye paralokasya bhītyā'tīva vyavasthitāḥ | vimukhāḥ paradāreṣu nāryaścāpi pativratāḥ

Translation

ثم إنّ آخرين، وقد اشتدّ استمساكهم خوفًا من عالم الآخرة، أعرضوا عن نساء غيرهم؛ والنساء أيضًا ثبتن على عفّة البَتِفْرَتا (pativratā) مخلصاتٍ لأزواجهنّ.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)

• परलोकस्य: of the other world/afterlife
• परलोकस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: परलोक (प्रातिपदिक; पर + लोक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (परः लोकः) (Genitive singular)

• भीत्या: out of fear
• भीत्या: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: भीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ (Instrumental of cause)

• अतीव: very, exceedingly
• अतीव: Prakaraṇa (Degree/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier adverb)

• व्यवस्थिताः: steadfast, well-disciplined
• व्यवस्थिताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्यय), ‘स्थित’ = established/steadfast (Past passive participle used adjectivally)

• विमुखाः: turned away, averse
• विमुखाः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमुख (प्रातिपदिक; वि + मुख)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (Nominative plural)

• परदारेषु: toward others’ wives
• परदारेषु: Adhikaraṇa (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परदार (प्रातिपदिक; पर + दार)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (परस्य दाराः) (Locative plural)

• नार्यः: women
• नार्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• पतिव्रताः: devoted to their husbands
• पतिव्रताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पतिव्रत (प्रातिपदिक; पति + व्रत)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (पतेः व्रतम् यस्याः) ‘devoted to husband’ (Nominative plural)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced from Purāṇic māhātmya style in Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudraśīrṣa (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims in a temple precinct taking vows of restraint; men turning away from temptation; women depicted as pativratās with calm, resolute faces before a Śiva shrine.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fear of karmic consequence supports self-restraint and fidelity, which Purāṇic dharma praises as protective virtues.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding passage belongs to the Rudraśīrṣa-tīrtha/kuṇḍa praise within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed in this verse; it emphasizes ethical discipline (niyama) and marital fidelity.