Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ततः स घृणयाऽविष्टो भीष्मः कुरुपितामहः । मार्कंडेयं मुनिश्रेष्ठं पप्रच्छ विनयान्वितः

Transliteration

tataḥ sa ghṛṇayā'viṣṭo bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ | mārkaṃḍeyaṃ muniśreṣṭhaṃ papraccha vinayānvitaḥ

Translation

حينئذ، قام بيشما، جد الكوروس، وقد غلبه الندم والشفقة، بسؤال ماركانديا، أفضل الحكماء، باحترام وتواضع جم.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• घृणया: with compassion
• घृणया: Karana (Instrument/with compassion)
• Type: Noun
• Root: घृणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• आविष्टः: overcome/possessed
• आविष्टः: Kriyā (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: आ + विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्ग: आ; अर्थ: आविष्ट/व्याप्त

• भीष्मः: Bhīṣma
• भीष्मः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: भीष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुरुपितामहः: the grandsire of the Kurus
• कुरुपितामहः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: कुरु (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुरूणां पितामहः)

• मार्कण्डेयम्: Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेयम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मुनिश्रेष्ठम्: the best of sages
• मुनिश्रेष्ठम्: Karma (Object; appositive to मार्कण्डेयम्)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां श्रेष्ठः)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विनयान्वितः: endowed with humility
• विनयान्वितः: Viśeṣaṇa (Adjective of सः/भीष्मः)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (विनयेन अन्वितः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator)

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Kuru dynasty
• Mārkaṇḍeya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When burdened by possible wrongdoing, one should approach a realized sage with humility to learn the proper dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it serves as narrative transition into tīrtha-centered expiation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse introduces the consultation that will yield prescriptions.