Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 48›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

यस्ताभ्यां कुरुते पूजां संप्राप्ते पंचमी दिने । फलैः सर्वेषु गात्रेषु यावत्संवत्सरं द्विजाः । सुतं प्राप्नोति सोऽभीष्टं स्ववंशोद्धरणक्षमम्

Transliteration

yastābhyāṃ kurute pūjāṃ saṃprāpte paṃcamī dine | phalaiḥ sarveṣu gātreṣu yāvatsaṃvatsaraṃ dvijāḥ | sutaṃ prāpnoti so'bhīṣṭaṃ svavaṃśoddharaṇakṣamam

Translation

يا معشرَ البراهمة، من أقامَ البوجا لهذين الاثنين (أوما ومهيشڤرا) عند حلول اليوم القمري الخامس «پَنجَمي»، مقدِّمًا الثمارَ بوفرةٍ وكمالٍ طوال سنة، نال ابنًا مُرادًا، قادرًا على صون سلالته ورفع شأنها وإنقاذها.

Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
ताभ्याम्by those two (deities)
ताभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd) / पञ्चमी (5th), द्विवचन; अत्र तृतीया (करण) ‘by those two’
कुरुतेdoes; performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
संप्राप्तेwhen (it) has arrived; upon the occurrence
संप्राप्ते:
Adhikaraṇa (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
पञ्चमीfifth
पञ्चमी:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; दिन-विशेषण
दिनेon the day
दिने:
Adhikaraṇa (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
फलैःwith fruits
फलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; गात्रेषु इति विशेषण
गात्रेषुon the limbs/body-parts
गात्रेषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
यावत्as long as; up to
यावत्:
Avadhi (Limit/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (परिमाण/अवधि-वाचक)
संवत्सरम्a year
संवत्सरम्:
Kāla-avadhi (Duration/कालावधि)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि
द्विजाःO twice-born (Brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (vocative sense)
सुतम्a son
सुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्नोतिobtains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभीष्टम्desired
अभीष्टम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभीष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक; √इष्/इच्छ् ‘desired’)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सुतम् इति विशेषण
स्व-वंश-उद्धरण-क्षमम्capable of uplifting his lineage
स्व-वंश-उद्धरण-क्षमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + उद्धरण (प्रातिपदिक) + क्षम (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सुतम् इति विशेषण; अर्थः ‘स्वस्य वंशस्य उद्धरणे क्षमः’
Speaker

Sūta (addressing the dvijas)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (dvijāḥ)

Visual Art Cues

Scene: On Pañcamī, devotees offer baskets of fruits to Umā and Maheśvara; a calendar-like sequence suggests repeated monthly worship across a year; blessing of a child implied.

Characters & Entities
U
Umā
M
Maheśvara (Śiva)
D
Dvitīyajanma (dvija, Brāhmaṇas)
P
Pañcamī (lunar day)

FAQs

Regular, time-marked devotion (Pañcamī) to the divine couple is praised as dharmic worship that brings household flourishing aligned with sacred duty.

The Nāgarakhaṇḍa tīrtha where Umā-Maheśvara are established; the verse ties the site’s worship to concrete household blessings.

Perform pūjā to Umā and Maheśvara on Pañcamī, with fruit offerings sustained as an observance extending up to a year.

←Previous Verse
Next Verse→