Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तस्माद्भूमिर्मया दत्ता शंभुहर्म्यकृते तव । अस्मिन्स्थाने द्विजश्रेष्ठ प्रासादं कर्तुमर्हसि

Transliteration

tasmādbhūmirmayā dattā śaṃbhuharmyakṛte tava | asminsthāne dvijaśreṣṭha prāsādaṃ kartumarhasi

Translation

فلذلك قد وهبتُ لك هذه الأرض لأجل تشييد قصرِ المعبد لشمبهو (Śambhu). يا أفضلَ ذوي الميلادين، ينبغي لك أن تبني في هذا الموضع نفسه براسادا (prāsāda)؛ أي مزارًا مقدسًا.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी एकवचन-रूपेण अव्ययीभाव (ablative used adverbially): therefore/from that reason

• भूमिः: land
• भूमिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental: by me)

• दत्ता: given
• दत्ता: Kriya (Predicate in passive/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) (क्त कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; भूमिः इति विशेषण (given)

• शंभुहर्म्यकृते: for (building) Śambhu’s mansion/temple
• शंभुहर्म्यकृते: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शंभु + हर्म्य + कृते (कृ (धातु) क्त कृदन्त/निपातित)
• Form: तत्पुरुषसमास (शंभोः हर्म्यकृते); नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (for the purpose of Śambhu’s mansion/temple)

• तव: for you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन (your)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (in this) — स्थान इति विशेषण

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• द्विजश्रेष्ठ: O best of the twice-born
• द्विजश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (द्विजानां श्रेष्ठः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रासादम्: a palace/temple
• प्रासादम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• कर्तुम्: to build
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): to make/build

• अर्हसि: you should/are worthy
• अर्हसि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (you are fit/ought)

Speaker

Suśīla

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Suśīla gestures to a marked plot of land while addressing the muni; in the background, artisans begin laying a foundation for a Śiva prāsāda, with a liṅga-shrine envisioned at the center.

Characters & Entities

• Suśīla
• Śambhu (Śiva)
• Durvāsā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Restoring dharma after offense includes constructive atonement—supporting Śiva-worship through charity and temple-building.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to “this place” as a sacralized spot for a Śiva-prāsāda within the Nāgara-khaṇḍa narrative, but does not name the tīrtha in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhūmi-dāna (donation of land) and constructing a Śambhu-prāsāda (Śiva temple) are explicitly prescribed.