Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र श्रावणमासस्य पंचदश्यां समाहितः । यः करोति नरः स्नानं स लभेद्वांछितं फलम्

Transliteration

tatra śrāvaṇamāsasya paṃcadaśyāṃ samāhitaḥ | yaḥ karoti naraḥ snānaṃ sa labhedvāṃchitaṃ phalam

Translation

هناك، في اليوم القمري الخامس عشر من شهر شرافَنا، من اغتسل غُسلاً مقدّسًا بقلبٍ جامعٍ حاضرٍ نال الثمرة التي يرجوها.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• श्रावणमासस्य: of the month of Śrāvaṇa
• श्रावणमासस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रावण + मास (प्रातिपदिक); श्रावणमास (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पञ्चदश्याम्: on the fifteenth (lunar day)
• पञ्चदश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समाहितः: composed; attentive
• समाहितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) से क्त-प्रत्यय; समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'concentrated/collected'

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• करोति: does; performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तदनुयायी (correlative pronoun)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• वाञ्छितम्: desired
• वाञ्छितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक); वाञ्छ् (धातु) से क्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying 'फलम्')

• फलम्: fruit; result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrative voice (contextually Sūta/Lomaharṣaṇa in Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saptarṣi-āśrama-tīrtha (associated bathing spot)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Dvi-ja-śreṣṭhas

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at dawn on Śrāvaṇa’s fifteenth tithi enters the sacred water near the Saptarṣi-āśrama, hands folded in sankalpa, mind steady; hermitage and forest frame the scene.

Characters & Entities

• Śrāvaṇa (month)
• Pañcadaśī (15th tithi)
• Snāna (ritual bath)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha-bath done with mental steadiness, especially on an auspicious tithi, ripens into swift and wished-for merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to “tatra”—the tīrtha being described in this adhyāya (contextually connected with the Saptarṣi-tīrtha narrative that follows).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (ritual bathing) on the fifteenth tithi of Śrāvaṇa with a composed mind.