Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 116

Devanagari script

ते सर्वे नाशमायांति कीर्त्यमाने समाहितैः । नागह्रदस्य माहात्म्ये श्राद्धकाल उपस्थिते

Transliteration

te sarve nāśamāyāṃti kīrtyamāne samāhitaiḥ | nāgahradasya māhātmye śrāddhakāla upasthite

Translation

تلك العيوبُ كلُّها تؤول إلى الفناء حين يحضر وقتُ الشِّرادها، ويُتلى مَهاطميا ناغاهْرَدَة (Nāgahrada) على ألسنةِ من هم متيقظون ساكنو القلب.

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ते’ इति विशेषण

• नाशम्: destruction; disappearance
• नाशम्: कर्म (Object/goal)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आयान्ति: go; come to (i.e., meet)
• आयान्ति: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• कीर्त्यमाने: while being recited/praised
• कीर्त्यमाने: अधिकरणे विशेषण (Qualifier of locative)
• Type: Adjective
• Root: कीर्त् (धातु) → कीर्त्यमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्/Passive present participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘(माहात्म्ये) कीर्त्यमाने’ = while being recited

• समाहितैः: by the attentive/concentrated (people)
• समाहितैः: करण (Instrument/agentive instrumental)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; कर्तृवाचक-करण (by the concentrated ones)

• नागह्रदस्य: of Nāga-hrada (the serpent-lake)
• नागह्रदस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नाग-ह्रद (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; ‘नागानां ह्रदः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• माहात्म्ये: in the māhātmya (glorification)
• माहात्म्ये: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• श्राद्धकालः: the śrāddha-time
• श्राद्धकालः: कर्ता (Subject of participial clause)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध-काल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘श्राद्धस्य कालः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• उपस्थिते: when present; when it has arrived
• उपस्थिते: अधिकरणे विशेषण (Qualifier of locative/time)
• Type: Adjective
• Root: उप-स्था (धातु) → उपस्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘(काले) उपस्थिते’ = when present/at hand

Speaker

Indra (Sahasrākṣa), within Sūta’s narration context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgahrada

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Sages/assembly (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: At śrāddha time, a focused group sits by Nāgahrada; one recites the māhātmya while dark wisps labeled as 'doṣa' dissolve into the air; the pond gleams, and ancestral figures appear pacified.

Characters & Entities

• Nāgahrada
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused sacred recitation purifies ritual performance, neutralizing defects that obstruct merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāgahrada (the Nāga lake/pond), explicitly named.

What ritualistic prescription is mentioned?

During śrāddha time, recite/praise the Nāgahrada māhātmya with a composed mind.