Adhyaya 3

Verse 1

। सूत उवाच । ततः प्रणम्य भूयः स वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । ययौ तत्र सुतास्तस्य यत्र ते शतसंख्यकाः

قال سوتا: ثم انحنى مرة أخرى ساجدًا لفَسِشْتَهُ، سيدَ الحكماء، ومضى إلى الموضع الذي كان فيه أبناء ذلك الموني، وهم بالمئات.

Verse 2

तानपि प्राह नत्वा स तमेवार्थं नराधिपः । वसिष्ठवचनं कृत्स्नं तस्य तैरपि शंसितम्

وبعد أن انحنى لهم أيضًا، خاطبهم الملك في الأمر نفسه؛ وقد أقرّوا هم كذلك بتعاليم فَسِشْتَهُ كاملةً وأثنوا عليها.

Verse 3

ततस्तान्स पुनः प्राह युष्माकं जनकोऽधुना । अशक्तो मा दिवं नेतुं सशरीरं विसर्जितः

ثم قال لهم مرة أخرى: «إن أباكم الآن قد أُعفي من مهمته، إذ عجز عن أن يقودني إلى السماء بهذا الجسد نفسه».

Verse 4

तस्माद्यदि न मां यूयं याजयिष्यथ सांप्रतम् । परित्यज्य करिष्यामि शीघ्रमन्यं पुरोहितम्

«فلذلك، إن لم تُقيموا لي القربان الآن وتُباشروا شعائر اليَجْنَا، فسأترككم وأُعيّن سريعًا كاهنًا آخر».

Verse 5

यो मां यज्ञप्रभावेन नयिष्यति सुरालयम् । अनेनैव शरीरेण सहितं गुरुपुत्रकाः

«يا أبناءَ المُعلِّم، مَن يقُدْني بقوّة اليَجْنَا (القربان المقدّس) إلى مقام الآلهة، مع هذا الجسد بعينه—فإليه أتوجّه.»

Verse 6

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते मुनिसत्तमाः । परं कोपं समाविष्टास्तमूचुः परुषाक्षरैः

فلما سمع أولئك الحكماء الأجلّاء كلامه، استبدّ بهم غضبٌ شديد، وخاطبوه بألفاظٍ قاسية.

Verse 7

यस्मात्त्वया गुरुस्त्यक्तो हितकृत्पापवानसि । तस्माद्भवाधुना पाप चंडालो लोकनिंदितः

«لأنك هجرتَ المُعلِّم الذي أراد لك الخير، فأنت آثم؛ فلذلك، يا آثم، كُنْ الآن تشاندالا (caṇḍāla) ممقوتًا عند الناس.»

Verse 8

अथ तद्वचनांते स तत्क्षणात्पृथिवीपतिः । बभूवांत्यजरूपाढ्यो विकृताकारदेहभृत्

وعند انتهاء تلك الكلمات، صار سيّدُ الأرض في الحال على هيئة منبوذ، يحمل جسدًا مشوَّه الملامح.

Verse 9

यवमध्यः कृशग्रीवः पिंगाक्षो भुग्ननासिकः । कृष्णांगः शंकुवर्णश्च दुर्गंधेन समावृतः

صار ضيّق الخصر، نحيل العنق، أصفر العينين، مكسور الأنف؛ أسود الأطراف، شاحب اللون، مُغطّى بنتنٍ كريه.

Verse 10

अथात्मानं समालोक्य विकृतं स नराधिपः । चण्डालधर्मिणं सद्यो लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

ثم، عندما رأى الملك نفسه متحولاً، ويعيش الآن بطرق التشان دالا، وقف فوراً ووجهه منخفض خجلاً.

Verse 11

याहियाहीति विप्रैस्तैर्भर्त्स्यमानो मुहुर्मुहुः । सर्वतः सारमेयैश्च क्लिश्यमानो निरर्गलैः । काककोकिलसंकाशो जीर्णवस्त्रावगुंठितः

وقد وبخه هؤلاء البراهمة مراراً وتكراراً بصرخات "اذهب! اذهب!"، وعذبته الكلاب الضالة من كل جانب، فبدا وكأنه غراب أو وقواق، ملفوفاً في ثياب رثة.

Verse 12

ततः स चिन्तयामास दुःखेन महता वृतः । किं करोमि क्व गच्छामि कथं शांतिर्भविष्यति

ثم غرق في تفكير قلق، وقد غمره حزن شديد: "ماذا علي أن أفعل؟ إلى أين أذهب؟ كيف سيأتي السلام إلي؟"

Verse 13

किं मयैतत्सुमूर्खेण वांछितं दुर्लभं पदम् । तत्प्रभावेन विभ्रष्टः कुलधर्मोऽपि मे स्वकः

"لماذا رغبت أنا - الأحمق - في تلك الحالة التي يصعب الوصول إليها؟ وبقوة تلك الرغبة، حتى الدارما المتوارثة الخاصة بي قد انزلقت مني."

Verse 14

किं जलं प्रविशाम्यद्य किं वा दीप्तं हुताशनम् । भक्षयामि विषं किं वा कथं स्यान्मृत्युरद्य मे

"هل أدخل المياه اليوم؟ أم ألقي بنفسي في النار المشتعلة؟ هل أبتلع السم؟ بأي طريقة قد يأتيني الموت اليوم؟"

Verse 15

अनेन वपुषा दारान्वीक्षयिष्यामि तान्कथम् । तादृशेन शरीरेण याभिः संक्रीडितं मया

بهذا الجسد، كيف لي أن أنظر إلى زوجاتي—أولئك اللواتي كنت ألهو معهنّ قديمًا حين كان لي جسدٌ كهذاك؟

Verse 16

कथं पुत्रांस्तथा पौत्रान्सुहृत्संबंधिबांधवान् । वीक्षयिष्यामि तान्भूयस्तथान्यं सेवकं जनम्

كيف أستطيع أن أواجه من جديد أبنائي وأحفادي، وأصدقائي وأقاربي وذوي رحمي—وكذلك سائر الناس الذين يخدمونني؟

Verse 17

तेऽद्य मामीदृशं श्रुत्वा हर्षं यास्यंति निर्भयाः

إذا سمعوا أنني صرتُ على هذه الحال، فسيفرحون اليوم—من غير خوفٍ البتّة.

Verse 18

ये मया तर्पिता दानैर्ब्राह्मणा वेदपारगाः । तेऽद्य मामीदृशं श्रुत्वा संभविष्यंति दुःखिताः

أولئك البراهمةُ المتقنون للڤيدا، الذين أرضيتُهم بالعطايا—إذا سمعوا اليوم أنني صرتُ هكذا—فلا ريب سيحزنون.

Verse 19

तथा ये सुहृदोऽभीष्टा नित्यं मम हिते रताः । कामवस्थां प्रयास्यन्ति दृष्ट्वा मां स्थितमीदृशम्

وكذلك أحبّ أصدقائي، المواظبون على طلبي لصالحي—إذا رأوني قائمًا على هذه الحال—سيدفعهم ذلك إلى حالٍ بائسٍ من الكمد واللوعة.

Verse 20

भद्रजात्या गजा ये मे मदान्धाः षष्टिहायनाः । मया विना मिथो युद्धे कस्तानद्य नियोक्ष्यति

تلك الفيلةُ التي لي، من سلالةٍ نبيلة—مستبدّةٌ بسُكرِ الهياج، وقد بلغت ستين عامًا—إذا اقتتلت فيما بينها، فمن ذا اليوم يضبطها ويُسيّرها من دوني؟

Verse 21

अश्वास्तित्तिरकल्माषाः सुदांताः सादिभिर्दृढैः । कस्तांश्चित्रपदन्यासैर्नियाम्यति मया विना

وخيلِي—بلونِ التِّتِّيرَةِ والكَلْمَاشَة—مُروَّضةٌ حسنًا، مشدودةُ اللِّجامِ بأيدٍ ثابتة؛ فمن دوني مَن يقودها ويكفّها بخُطاها البديعة؟

Verse 22

तथा मे भृत्यवर्गास्ते कुलीना युद्धदुर्मदाः । मां विना कस्य यास्यंति समीपेऽद्य सुदुःखिताः

وكذلك حاشيتي من الخدم—قومٌ كرامُ الأصل، متكبّرون في ساحة القتال—من دوني إلى جانبِ مَن يذهبون اليوم، وهم غارقون في حزنٍ شديد؟

Verse 23

संख्याहीनस्तथा कोशस्तादृङ्मे बहुरत्नभाक् । कस्य यास्यति संभोगं मया हीनस्तु रक्षितः

وكذلك خزانتي—وقد كانت عامرةً بكثيرٍ من الجواهر—ستغدو ناقصة. فإذا حُرِمتُ منها، فبِحِمى مَن تنال الأمانَ والانتفاع؟

Verse 24

तथा मे संख्यया हीनं धान्यं गोजाविकं महत् । भविष्यति कथं हीनं मयाभीष्टैस्तु रक्षितम्

وكذلك مخازني العظيمة—من الحبوب، والبقر، وقطعان الماعز والغنم—ستَنقُصُ عددًا. فكيف لما حُفِظَ بي وبمن أئتمنهم أن يصير إلى هذا النقصان؟

Verse 25

एवं बहुविधं राजा स विलप्य च दुःखितः । जगाम नगराभ्याशं पद्भ्यामेव शनैःशनैः

وهكذا أخذ الملك ينوح على وجوه شتّى وقد غلبه الحزن، ثم مضى نحو أطراف المدينة ماشياً على قدميه، ببطءٍ، خطوةً بعد خطوة.

Verse 26

ततो रात्रौ समासाद्य स्वं पुरं जनवर्जितम् । द्वारे स्थित्वा समाहूय पुत्रं मंत्रिभिरन्वितम्

ثم في الليل بلغ مدينته هو، وقد خلت من الناس. فوقف عند الباب ونادى ابنه، وكان معه الوزراء.

Verse 27

कथयामास वृत्तांतं सर्वं शापसमुद्भवम् । दूरे स्थितः स पुत्राणां वसिष्ठस्य महात्मनः

ثم قصَّ مجرى الأحداث كلَّه، وكلَّ ما نشأ عن اللعنة، وهو قائمٌ بعيداً عن أبناء فَسِشْتَه العظيم النفس.

Verse 28

वज्रपातोपमं वाक्यं तेऽपि तस्य निशम्य तत् । बाष्पपर्याकुलैरास्यै रुरुदुः शोकसंयुताः

فلما سمعوا كلامه، كأنه صاعقةٌ هابطة، بكَوا هم أيضاً؛ وقد اضطربت وجوههم بالدموع وامتلأت قلوبهم حزناً.

Verse 29

हा नाथ हा महाराज हा नित्यं धर्मवत्सल । त्वया हीना भविष्यामः कथमद्य सुदुःखिताः

«وا حسرتاه يا مولاي! وا حسرتاه أيها الملك العظيم، يا من يحنو على الدَّرما أبداً! إذا حُرمنا منك، فكيف نعيش اليوم ونحن مسحوقون بالحزن؟»

Verse 30

किमेतद्युज्यते तेषां वासिष्ठानां दुरात्मनाम् । शापं ददुः स्वयाज्यस्य विशेषाद्विनतस्य च

كيف يليق بهؤلاء الفاسيشتا، ذوي النوايا الخبيثة، أن يلقوا لعنة، خاصة على من هو متواضع ومخلص لطقوسهم المقدسة؟

Verse 31

ते वयं राजशार्दूल परित्यज्य गृहादिकम् । अन्त्यजत्वं गमिष्यामस्त्वया सार्धमसंशयम्

لذلك، يا نمرًا بين الملوك، تاركين منازلنا وكل شيء آخر، سنذهب معك بالتأكيد، حتى إلى حالة المنبوذين الأدنى.

Verse 32

त्रिशंकुरुवाच । भक्तिश्चेदस्ति युष्माकं ममोपरि निरर्गल । तन्मे पुत्रस्य मंत्रित्वं सर्वे कुरुत सांप्रतम्

قال تريشانكو: "إذا كان إخلاصكم لي غير مقيد حقًا، فعينوا ابني فورًا، واجعلوا منه جميعكم وزيرًا الآن".

Verse 33

हरिश्चंद्रः सुपुत्रोयं मम ज्येष्ठः सुवल्लभः । नियोजयध्वमव्यग्राः पदव्यां मम सत्वरम्

"هذا هاريشاندرا هو ابني النبيل، بكري والأكثر حبًا. دون تردد، نصبوه بسرعة في منصبي."

Verse 34

अहं पुनः करिष्यामि यन्मे मनसि संस्थितम् । मृत्युं वा संप्रयास्यामि सदेहो वा सुरालयम्

"أما أنا، فسأنفذ ما استقر في ذهني. إما أن أذهب إلى الموت، أو أصل إلى مسكن الآلهة في هذا الجسد نفسه."

Verse 35

एवमुक्त्वा परित्यज्य सर्वांस्तान्स महीपतिः । जगामारण्यमाश्रित्य पद्भ्यामेव शनैः शनैः

فلما قال ذلك، ترك الملكُ الجميعَ، ولاذ بالغابة ملجأً، ومضى على قدميه ببطءٍ، خطوةً بعد خطوة.

Verse 36

तेपि सन्मंत्रिणस्तूर्णं पुत्रं तस्य सुसम्मतम् । राज्ये नियोजयासमासुर्नादवादित्रनिःस्वनैः

وأولئك الوزراءُ الصالحون أيضًا أسرعوا فنصّبوا ابنه المُرتضى في الملك، وسط دويّ الألحان وأصوات المعازف والآلات.