Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

जंबुद्वीपमतिक्रम्य लक्षयोजनमायतम् । ततः समुद्रं द्विगुणं लवणोदं तथैव च

Transliteration

jaṃbudvīpamatikramya lakṣayojanamāyatam | tataḥ samudraṃ dviguṇaṃ lavaṇodaṃ tathaiva ca

Translation

وبعد أن تجاوز جمبودفيبا الممتدّة مئةَ ألفِ يوجَنا، بلغ بحرًا أعظمَ منه بضعفين—ألا وهو بحرُ الماءِ المالح.

Word by Word

• जम्बुद्वीपम्: Jambūdvīpa
• जम्बुद्वीपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जम्बु (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जम्बोः द्वीपः)

• अतिक्रम्य: having crossed/passed beyond
• अतिक्रम्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति + क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• लक्षयोजनम्: a hundred-thousand yojanas
• लक्षयोजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (संख्या-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (लक्षं योजनानि = लक्षयोजनम्)

• आयतम्: extended/long
• आयतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आयत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (extended)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अनन्तर-बोधक-अव्यय (then)

• समुद्रम्: ocean
• समुद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• द्विगुणम्: double (in extent)
• द्विगुणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणम् = double)

• लवणोदम्: salt-water (sea)
• लवणोदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लवण (प्रातिपदिक) + उद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (लवणस्य उदः/जलम्)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (in that manner/likewise)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक (conjunction)

Speaker

Unspecified in snippet (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jambūdvīpa (cosmographic) / Lavana-samudra (cosmographic)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic map-like vision: Jambūdvīpa as a vast landmass encircled by the shimmering salt ocean; Skanda’s vimāna moves beyond the rim, emphasizing scale.

Characters & Entities

• Jambūdvīpa
• Lavaṇoda Samudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic map of the world is narrated as sacred knowledge, expanding the listener’s sense of divine order and cosmic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is cosmographic rather than a single-site māhātmya; it mentions Jambūdvīpa and the salt ocean as part of sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is descriptive (extent, sequence, and nature of regions).