Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

मन्त्रराजमिमं जप्त्वा द्वादशाक्षरसंभवम् । एतन्मे विस्तरेण त्वं कथयस्व यथातथम्

Transliteration

mantrarājamimaṃ japtvā dvādaśākṣarasaṃbhavam | etanme vistareṇa tvaṃ kathayasva yathātatham

Translation

وبعد أن جُعِلَ هذا «ملكُ المانترا»—المولودُ من اثني عشر مقطعاً—ذِكراً بالترديد، فحدّثني عنه بتفصيلٍ تامّ، كما هو على الحقيقة دون زيادةٍ ولا نقصان.

Word by Word

• मन्त्रराजम्: the king of mantras
• मन्त्रराजम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मन्त्राणां राजा), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इमम्: this
• इमम्: Karma (कर्म; apposition to मन्त्रराजम्)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जप्त्वा: having recited
• जप्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/absolutive), पूर्वकाल (having done)

• द्वादशाक्षरसंभवम्: arising from twelve syllables (twelve-syllabled)
• द्वादशाक्षरसंभवम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (द्वादशाक्षरैः सम्भवः/द्वादशाक्षरात् सम्भवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मन्त्रराजम्)

• एतत्: this (matter)
• एतत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मे: to me / for me
• मे: Sampradana (सम्प्रदान; to me)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; एन्क्लिटिक (enclitic)

• विस्तरेण: in detail
• विस्तरेण: Karana (करण; manner)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; प्रकारे (in detail)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कथयस्व: tell (me)
• कथयस्व: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु) (णिच् causative of कथ्/कथ)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• यथातथम्: exactly as it is
• यथातथम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + तथा (अव्यय)
• Form: द्वन्द्व-समासवत् अव्ययीभाव-प्रयोग (यथा तथा = ‘as it really is’), अव्यय (adverb)

Speaker

Nārada

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā (addressed as teacher)

Visual Art Cues

Scene: Close-up of Nārada requesting detailed upadeśa; a luminous twelve-syllable mantra appears as a subtle script halo (not fully spelled out), indicating secrecy and sanctity; Brahmā poised to teach.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra-japa, when correctly understood and practiced, is a royal path of sādhana within Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding frame is Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, but this verse specifically highlights mantra doctrine rather than geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of a dvādaśākṣara (twelve-syllable) mantra-rāja is referenced; the exact mantra is not stated in this verse.