Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

तान्दृष्ट्वा सहसा त्रस्तः पुनरेव महेश्वरः । विप्रशापभयान्नष्टस्त्रिपुरारिर्दिवं ययौ

Transliteration

tāndṛṣṭvā sahasā trastaḥ punareva maheśvaraḥ | vipraśāpabhayānnaṣṭastripurārirdivaṃ yayau

Translation

فلما رآهم مهيشڤرا اضطرب فجأةً وعاد إليه الخوف. ومن رهبة لعنة البراهمة توارى عدوّ تريبورا، ومضى إلى السماء.

Word by Word

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• सहसा: suddenly
• सहसा: Manner modifier
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (adverb: suddenly)

• त्रस्तः: frightened
• त्रस्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: त्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि-भावे ‘frightened’

• पुनः: again
• पुनः: Temporal modifier
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)

• एव: indeed/just
• एव: Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• महेश्वरः: Mahēśvara (Great Lord)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—महान् ईश्वरः

• विप्रशापभयात्: from fear of the brāhmaṇa's curse
• विप्रशापभयात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: विप्र + शाप + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—विप्रस्य शापः (षष्ठी-तत्पुरुष) तस्मात् भयम् (तत्पुरुष)

• नष्टः: disappeared
• नष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि-भावे ‘vanished’

• त्रिपुरारिः: enemy of Tripura (Śiva)
• त्रिपुरारिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—त्रिपुरस्य अरिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• दिवम्: to heaven
• दिवम्: Karma (Goal/Object)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Maheśvara, identified as Tripurāri, glimpses the gathered group and instantly vanishes upward toward heaven, as if dissolving into light; the onlookers are startled, hands raised.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Vipras (brāhmaṇas)
• Tripurāri (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma emphasizes the formidable ‘tejas’ of brāhmaṇas and the moral weight of speech; even gods honor that power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.