Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27
Devanagari script
निर्ममो निरहंकारो यः शंभुर्नोपलक्षितः । यस्य लोका इमे सर्वे देहे तिष्ठंति मध्यगाः
Transliteration
nirmamo nirahaṃkāro yaḥ śaṃbhurnopalakṣitaḥ | yasya lokā ime sarve dehe tiṣṭhaṃti madhyagāḥ
Translation
ذاك شَمْبُو، الذي لا تملّك له ولا أنا-يّة، لم نعرفه. وفي جسده تقيم هذه العوالم كلّها، ثابتةً في الوسط.
Word by Word
निर्ममःwithout possessiveness
निर्ममः:
Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + मम (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (निः- + मम), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् ‘शंभुः’
निरहंकारःwithout ego
निरहंकारः:
Karta-dharma (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + अहंकार (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (निः- + अहंकार), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् ‘शंभुः’
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
शंभुःŚambhu (Śiva)
शंभुः:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘यः’ इत्यस्य समनाधिकरण
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
उपलक्षितःnoticed / recognized
उपलक्षितः:
Kriya (Predicate participle/क्रियापद-भाव)
TypeVerb
Rootउपलक्षित (कृदन्त; उप-लक्ष् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘was noticed’
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धक
लोकाःworlds / beings
लोकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
इमेthese
इमे:
Karta-viseshana (Adjective of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘लोकाः’
सर्वेall
सर्वे:
Karta-viseshana (Adjective of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘लोकाः’
देहेin the body
देहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तिष्ठन्तिstand / abide
तिष्ठन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
मध्यगाःsituated in the middle
मध्यगाः:
Karta-viseshana (Adjective of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्य + ग (कृदन्त; गम् धातु)
Formतत्पुरुष-समास (मध्यं गताः), भूतकृदन्त (PPP/क्त) ‘गत’, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् ‘लोकाः’
Speaker
Brāhmaṇas / sages (continuing lament)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A visionary composition: Śambhu as serene cosmic being, with subtle suggestion of multiple worlds within his torso/heart-lotus; devotees in foreground realize they failed to recognize him.
Characters & Entities
Ś
Śambhu (Śiva)L
Lokas (worlds/cosmic realms)FAQs
Śiva is portrayed as ego-free and all-containing; spiritual blindness is the failure to recognize the divine as both transcendent and immanent.
No particular tīrtha is identified in this verse.
None.