Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

तस्य तापत्रयाभावो वैकुंठे गणता भवेत् । दुःस्वप्नं दुष्टचिंताञ्च दुष्टज्वरपराभवान्

Transliteration

tasya tāpatrayābhāvo vaikuṃṭhe gaṇatā bhavet | duḥsvapnaṃ duṣṭaciṃtāñca duṣṭajvaraparābhavān

Translation

له تزول الآلام الثلاثة، ويبلغ في فايكونثا منزلة خادمٍ إلهيّ. كما تنتهي الأحلام السيئة، والخواطر الخبيثة، وغلبة الحُمّى الخبيثة.

Word by Word

• तस्य: of him/of that person
• तस्य: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्यतः), षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तापत्रयाभावः: absence of the threefold suffering
• तापत्रयाभावः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: ताप + त्रय + अभाव (प्रातिपदिक); components: ताप(ताप) + त्रय(त्रय) + अभाव(अभाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तापत्रयस्य अभावः)

• वैकुण्ठे: in Vaikuṇṭha
• वैकुण्ठे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• गणता: membership (in the divine retinue)
• गणता: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: गणता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: may be/should become
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• दुःस्वप्नम्: bad dream
• दुःस्वप्नम्: Karma (कर्म/Object—elliptic with implied ‘नश्यति/अपगच्छति’)
• Type: Noun
• Root: दुः + स्वप्न (प्रातिपदिक); components: दुः(दुर्) + स्वप्न(स्वप्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दुष्टः स्वप्नः)

• दुष्टचिन्ताम्: evil thoughts
• दुष्टचिन्ताम्: Karma (कर्म/Object—elliptic)
• Type: Noun
• Root: दुष्ट + चिन्ता (प्रातिपदिक); components: दुष्ट(दुष्ट) + चिन्ता(चिन्ता)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दुष्टा चिन्ता)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक निपात (conjunction)

• दुष्टज्वरपराभवान्: defeats of severe fevers
• दुष्टज्वरपराभवान्: Karma (कर्म/Object—elliptic)
• Type: Noun
• Root: दुष्ट + ज्वर + पराभव (प्रातिपदिक); components: दुष्ट(दुष्ट) + ज्वर(ज्वर) + पराभव(पराभव)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (दुष्टज्वरस्य पराभवाः)

Speaker

Skanda (deduced; not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aśvattha/Pippala-sevā (tree-tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee worships the pippala; above, a vision of Vaikuṇṭha with serene attendants; below, dark forms of nightmares and fever-demons dissolve into light.

Characters & Entities

• Vaikuṇṭha
• Tāpatraya
• Jvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion yields both worldly relief (health and mental purity) and transcendent reward (Vaikuṇṭha-oriented attainment).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing māhātmya centers on the Aśvattha as sacred; Vaikuṇṭha is referenced as the spiritual destination (phala), not as the earthly tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied continuation of Aśvattha worship/service; the verse primarily enumerates results (phala) rather than a new rite.