Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

ब्राह्मणा ऊचुः । कृत्वा श्राद्धं महाराज प्रदातव्याऽथ दक्षिणा । ब्राह्मणेभ्यस्ततः श्राद्धं पितॄणां चोपतिष्ठति

Transliteration

brāhmaṇā ūcuḥ | kṛtvā śrāddhaṃ mahārāja pradātavyā'tha dakṣiṇā | brāhmaṇebhyastataḥ śrāddhaṃ pitṝṇāṃ copatiṣṭhati

Translation

قال البراهمة: «أيها الملك العظيم، بعد أداء شرادها (śrāddha) ينبغي أن تُعطى الدكشِنا (dakṣiṇā) عطيةُ التكريم. فإنها إذا قُدِّمت للبراهمة بلغ ثواب الشرادها على وجهه الصحيح إلى الآباء والأجداد ونفعهم أيضًا.»

Word by Word

• ब्राह्मणाः: the Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन
• Form: लिट् (Perfect/parokṣa-past); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु) त्वा (क्त्वान्त अव्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• श्राद्धम्: the śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• महा-राज: O great king
• महा-राज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् राजा)

• प्रदातव्या: must be given
• प्रदातव्या: Kriya (Predicate obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √दा (धातु) तव्यत् (कृत्य-प्रत्यय)
• Form: कृत्य (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (to be given)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then)

• दक्षिणा: the honorarium/gift
• दक्षिणा: Karta (Grammatical subject of obligation/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता/विधेय), एकवचन

• ब्राह्मणेभ्यः: to the Brahmins
• ब्राह्मणेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), बहुवचन

• ततः: thereupon/then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरं/तस्मात् (thereupon/then)

• श्राद्धम्: the śrāddha (offering)
• श्राद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• पितॄणाम्: of the ancestors
• पितॄणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• उपतिष्ठति: reaches/benefits/attends
• उपतिष्ठति: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + √स्था (धातु) लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Brāhmaṇas

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: A king completes a śrāddha rite; brāhmaṇas seated on kuśa mats receive dakṣiṇā while offerings are mentally dedicated to pitṛs.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Mahārāja
• Śrāddha
• Dakṣiṇā
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual sincerity must be completed through generosity—dakṣiṇā is portrayed as the seal that carries śrāddha’s benefit to the ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This is a dharma-instruction within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the verse itself does not specify a single tīrtha name.

What ritualistic prescription is mentioned?

After śrāddha, dakṣiṇā must be given to brāhmaṇas; this is stated as essential for the rite to properly reach the pitṛs.