Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

पूर्वाह्णे क्रियते यच्च रात्रौ वा संध्ययोरपि । पर्याकाशे तथा देशे तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत

Transliteration

pūrvāhṇe kriyate yacca rātrau vā saṃdhyayorapi | paryākāśe tathā deśe tacchrāddhaṃ vyarthatāṃ vrajeta

Translation

والشّرادها (śrāddha) إذا أُقيمت في الضحى، أو في الليل، أو في وقتي الشفقين، وكذلك في مكان مكشوف بلا ستر، فإنها تصير بلا ثمرة.

Word by Word

• पूर्वाह्णे: in the forenoon
• पूर्वाह्णे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्वाह्ण (प्रातिपदिक; पूर्व + अह्न)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (पूर्वः अह्नः) ‘in the forenoon’

• क्रियते: is performed
• क्रियते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपदम्

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative) ‘which’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (वैदिक/प्रचलित रूप ‘रात्रौ’)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात

• संध्ययोः: at the two twilights (dawn and dusk)
• संध्ययोः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी/षष्ठी (Loc/Gen), द्विवचन; अत्र सप्तमी (time): ‘at the two twilights’

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)

• पर्याकाशे: in the open air
• पर्याकाशे: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परि + आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अव्ययीभावः: ‘परि-आकाश’ = ‘in the open/outdoors’

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus/likewise)

• देशे: in a place
• देशे: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (sandhi in tacchrāddham)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• व्यर्थताम्: futility
• व्यर्थताम्: Gati (Goal/गति)
• Type: Noun
• Root: व्यर्थता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• व्रजेत: would become/go to
• व्रजेत: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (पाठे ‘व्रजेत/व्रजेत्’)

Speaker

Skanda (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpa/rājan)

Visual Art Cues

Scene: A śrāddha setting contrasted: on one side an exposed open ground at twilight with offerings rendered ineffective; on the other a sheltered, purified maṇḍapa prepared for pitṛ-kārya, emphasizing correct ritual environment.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right timing and proper setting are integral to sacred action; dharma is upheld through correct kāla (time) and deśa (place).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse; it gives general kāla-deśa discipline for śrāddha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avoid śrāddha in the forenoon, at night, at sandhyā times, and in unsheltered/open places.