Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । सप्तम्यां सूर्यवारेण भास्करस्योदयं प्रति

Transliteration

tasmāttvamapi rājeṃdra tatra snānaṃ samācara | saptamyāṃ sūryavāreṇa bhāskarasyodayaṃ prati

Translation

فلذلك، يا سيد الملوك، عليك أنت أيضًا أن تؤدي الاغتسال المقدّس هناك—في يوم سبتَمي (اليوم السابع)، إذا وافق يوم الأحد، عند طلوع الشمس.

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu/Reason (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (हेतु/तस्मात् = ‘therefore/from that’), सर्वनाम-रूप (ablative sense)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/सामान्य, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (emphatic/additive particle)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिके)
• Form: समास: तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः = ‘king of kings’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समाचर: perform; undertake
• समाचर: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सप्तम्याम्: on the seventh (lunar day)
• सप्तम्याम्: Adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (तिथिवाचक)

• सूर्यवारेण: on Sunday
• सूर्यवारेण: Adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + वार (प्रातिपदिके)
• Form: समास: तत्पुरुष (सूर्यस्य वारः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• भास्करस्य: of the Sun
• भास्करस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• उदयम्: sunrise; rising
• उदयम्: Karma/Goal (कर्म/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रति: towards
• प्रति: Pratiyogi/Direction (दिशा/प्रत्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपसर्ग/पूर्वसर्ग-निपात (directional: ‘towards’)

Speaker

Kārpaṭika (ascetic/pilgrim narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvāmitra-jala

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A royal figure receives instruction to bathe at a sacred tīrtha at sunrise on Saptamī; the horizon glows as the Sun rises over calm waters; attendants and a guide stand nearby.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)
• Viśvāmitra-jalāvaha Tīrtha
• Nāgara-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Those with authority are urged to practice Dharma personally—pilgrimage and purification are not only for ascetics but for rulers as well.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The bathing site in Nāgara-kṣetra, identified in this passage as the Viśvāmitra-jalāvaha tīrtha (with the Śāmbhava spring).

What ritualistic prescription is mentioned?

Duly perform snāna at that tīrtha at sunrise on Saptamī that falls on Sunday.