Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

मद्यभांडमपि प्रायो यथावद्वह्निशोधितम् । विशुध्यति तथा नारी वह्निदग्धा विशुध्यति । यस्या रेतोऽथ संक्रांत मुदरांतेऽन्यसंभवम्

Transliteration

madyabhāṃḍamapi prāyo yathāvadvahniśodhitam | viśudhyati tathā nārī vahnidagdhā viśudhyati | yasyā reto'tha saṃkrāṃta mudarāṃte'nyasaṃbhavam

Translation

«حتى إناءُ الخمر، إذا طُهِّر بالنار على الوجه الصحيح، يصير نقيًّا؛ وكذلك المرأة تُطهَّر إذا أحرقتها النار—وهي التي سرى إليها المنيّ وتكوَّن في جوف رحمها حملٌ من أصلٍ آخر».

Word by Word

• मद्यभाण्डम्: a liquor-vessel
• मद्यभाण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: madya + bhāṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (मद्यस्य भाण्डम्)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-अव्यय (particle: 'also/even')

• प्रायः: generally
• प्रायः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: prāyaḥ (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb: 'generally/for the most part')

• यथावत्: properly
• यथावत्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: yathāvat (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: 'properly, as prescribed')

• वह्निशोधितम्: purified by fire
• वह्निशोधितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vahni + śodhita (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तृतीया-तत्पुरुष (वह्निना शोधितम्)

• विशुध्यति: becomes completely pure
• विशुध्यति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi + √śudh (शुध् धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• तथा: likewise
• तथा: Upamā/Prakāra (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: 'likewise/so')

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nārī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वह्निदग्धा: burnt by fire
• वह्निदग्धा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vahni + dagdhā (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तृतीया-तत्पुरुष (वह्निना दग्धा)

• विशुध्यति: becomes completely pure
• विशुध्यति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi + √śudh (शुध् धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• यस्याः: of whom/whose
• यस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• रेतः: semen
• रेतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: retas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (subject) अधिकयुक्तम्

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle: 'then/now/and')

• संक्रान्तम्: having entered
• संक्रान्तम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: saṃ + √kram (क्रम् धातु) → saṃkrānta (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (having entered/transferred)

• उदरान्ते: in the interior/end of the belly (womb)
• उदरान्ते: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: udara + anta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (उदरस्य अन्तः/अन्ते)

• अन्यसम्भवम्: arising from another (i.e., another man's)
• अन्यसम्भवम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: anya + sambhava (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (अन्यतः सम्भवः)

Speaker

Gautama

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A stark didactic image: ritual fire as purifier, with the analogy of a vessel being heated; the human consequence is implied rather than graphically shown, emphasizing the severity of the ruling.

Characters & Entities

• Gautama
• Agni (fire)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It presents an intense expiatory logic using fire as the supreme purifier, reflecting a narrative debate on how śuddhi is (or is not) restored.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse itself does not name a tīrtha; it supports the chapter’s broader tīrtha-māhātmya discourse through a śuddhi argument.

What ritualistic prescription is mentioned?

Fire-purification is referenced conceptually; no detailed procedure is specified in this line.