Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 156

Devanagari script

कुलं गोत्रं निजं ब्रूहि प्रवरांश्च विशेषतः । स्थानं देशं च विप्राणां येन शुद्धिः प्रदीयते

Transliteration

kulaṃ gotraṃ nijaṃ brūhi pravarāṃśca viśeṣataḥ | sthānaṃ deśaṃ ca viprāṇāṃ yena śuddhiḥ pradīyate

Translation

«أَخبِرْ عن سلالتك (كولا) وغوتراك (gotra) الخاص، واذكر بوجهٍ خاصٍّ برافاراتك (pravara)؛ وبيّن كذلك الموضع والإقليم الذي ينتمي إليه البراهمة، لكي يُمنَح لك طقسُ التطهير على الوجه الصحيح.»

Word by Word

• कुलम्: family/lineage
• कुलम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म); एकवचन

• गोत्रम्: clan/gotra
• गोत्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म); एकवचन

• निजम्: your own
• निजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (कुल/गोत्रयोः)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• प्रवरान्: (your) pravaras
• प्रवरान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म); बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (especially/in particular)

• स्थानम्: place
• स्थानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म); एकवचन

• देशम्: region/country
• देशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म); एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• विप्राणाम्: of brahmins
• विप्राणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध); बहुवचन

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (करण); एकवचन; सम्बन्धक (by which)

• शुद्धिः: purification
• शुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता); एकवचन

• प्रदीयते: is given/bestowed
• प्रदीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Speaker

Brāhmaṇas (local priests/elders) addressing an unknown pilgrim

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmasthāna

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Elder brāhmaṇas formally question the trembling man: ‘state your kula, gotra, pravara, and homeland,’ as if opening a ritual inquiry to decide purification.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• kula
• gotra
• pravara
• śuddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity in sacred rites is upheld through truthful self-disclosure and correct ritual identifiers (kula, gotra, pravara) in accordance with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya context; the immediate snippet emphasizes tīrtha-based śuddhi procedures rather than naming a single tīrtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

A prerequisite for granting śuddhi (purificatory acceptance) is stating one’s kula, gotra, pravaras, and regional origin.