Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70
Devanagari script
जीवमानस्य कांतस्य मया तद्विरहोद्भवम् । संसेवितं मृतायां ते दयितायां भविष्यति
Transliteration
jīvamānasya kāṃtasya mayā tadvirahodbhavam | saṃsevitaṃ mṛtāyāṃ te dayitāyāṃ bhaviṣyati
Translation
ما دام حبيبك حيًّا، فقد استسلمتُ لما ينشأ من ألم الفراق عنه؛ فإذا مات عزيزك، فإن ذلك الاستسلام بعينه سيقع عليك ويصير نصيبك.
Word by Word
जीवमानस्यof (him) living
जीवमानस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootजीव् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त/active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (कान्तस्य)
कान्तस्यof the beloved/husband
कान्तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (करण/कर्ता-हेतु), एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (विरहोद्भवम् इति)
विरहोद्भवम्arising from separation
विरहोद्भवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविरह (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (विरहात् उद्भवः)
संसेवितम्served/indulged in
संसेवितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु) + सम् (उपसर्ग)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (भविष्यति इति सह) भावे/कर्मणि
मृतायाम्when (she is) dead
मृतायाम्:
Adhikarana (Condition/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (दयितायाम्)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीयपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन (enclitic)
दयितायाम्in/when (your) beloved (woman)
दयितायाम्:
Adhikarana (Location/Condition/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदयिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
भविष्यतिwill be/will happen
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Unspecified (within a curse/retaliation narrative)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Two temporal layers: first, a figure indulges in a questionable act while a beloved lives; second, the same figure is shown bereaved at a funeral pyre, experiencing the mirrored consequence.
Characters & Entities
K
kānta (beloved)D
dayitā (beloved woman)FAQs
Actions rooted in passion and wrongdoing rebound as suffering; the Purāṇic frame stresses inevitable karmic return.
No specific site is mentioned in this verse.
None; it is narrative and moral in tone.