Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

यस्य नो ब्राह्मणो ब्रूते यज्ञस्यांते प्रतर्पितः । तर्पितोऽस्मीति तत्तस्य वृथा स्याद्यज्ञजं फलम् । यदि कोटिगुणं दत्तमपि श्रद्धासमन्वितम्

yasya no brāhmaṇo brūte yajñasyāṃte pratarpitaḥ | tarpito'smīti tattasya vṛthā syādyajñajaṃ phalam | yadi koṭiguṇaṃ dattamapi śraddhāsamanvitam

إنْ لم يَقُلِ البراهمنُ في ختامِ اليَجْنَة—وقد أُرضِيَ بالتَّرْپَنَة—«لقد رضيتُ»، فإن ثمرةَ ذلك القربان تصبح باطلةً له، ولو قدّم عطايا مضاعفةً مليونَ مرّة، ولو كان مقرونًا بالإيمان (شرَدّها).

यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of whom/whose’
नःof us
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive) बहुवचन; ‘of us/our’
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रूतेsays
ब्रूते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘says’
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘at the end’
प्रतर्पितःfully satisfied
प्रतर्पितः:
Karya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + तृप् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘well satisfied’
तर्पितःsatisfied
तर्पितः:
Karya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootतृप् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; ‘am’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यादि-अव्यय (quotative particle)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘that (statement)’
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of him/of that’
वृथाin vain
वृथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) = in vain, fruitlessly
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would be’
यज्ञजम्sacrifice-born
यज्ञजम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयज्ञ + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यज्ञजम् = यज्ञात् जातम् (born from sacrifice) विशेषणम् ‘फलम्’
फलम्fruit/result
फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यदिeven if/if
यदि:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional conjunction)
कोटिगुणम्a crore-fold
कोटिगुणम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कोटिगुणम् = कोट्या गुणितम् (multiplied a crore-fold) विशेषणम् ‘दत्तम्’
दत्तम्given
दत्तम्:
Karya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘given’
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (also/even)
श्रद्धासमन्वितम्accompanied by faith
श्रद्धासमन्वितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रद्धा + समन्वित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; श्रद्धासमन्वितम् = श्रद्धया समन्वितम् (endowed with faith) विशेषणम् ‘दत्तम्’

Yakṣma

Type: kshetra

Scene: A solemn moment after yajña: the yajamāna looks anxious as the brāhmaṇa remains silent, not uttering ‘tṛpto’smi’; heaps of gifts lie unused, symbolizing futility without proper satisfaction.

B
Brāhmaṇa

FAQs

Dharma is validated by lived effect—if the rightful recipient is not truly satisfied, ritual merit collapses into emptiness.

No specific tīrtha is named; the teaching functions as universal yajña-dharma within a tīrtha-oriented chapter.

At yajña completion, ensure a qualified brāhmaṇa is properly honored and satisfied, confirmed by his explicit declaration.